Kỷ vật cựu binh thất lạc hơn nửa thế kỷ được tìm thấy trong hang đá Tây Nguyên
Hơn nửa thế kỷ sau, một thùng đạn chứa đựng nhiều kỷ vật quý giá của cựu chiến binh Nguyễn Viết Tuất đã được tìm thấy trong hang đá ở núi Chư Pa, xã Ia Ly, Tây Nguyên. Câu chuyện về sự trở về của những hiện vật gắn liền với một thời chiến tranh khốc liệt khiến nhiều người xúc động và gợi nhớ về những tháng ngày gian khó của người lính năm xưa.
Bối cảnh
Vào tháng 3 năm 2025, Đội Quy tập mộ liệt sĩ Quân đoàn 34 đã phát hiện một thùng đạn bằng sắt trong hang đá tại núi Chư Pa, xã Ia Ly, tỉnh Gia Lai, trong quá trình tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ. Khu vực này vốn là chiến trường ác liệt trong những năm chiến tranh, nơi nhiều liệt sĩ đã hy sinh. Trước đó, thông tin về vị trí này được cung cấp bởi anh A Hải, người dân làng Doch 1, trong lúc chăn bò dưới chân núi, góp phần quan trọng giúp lực lượng chức năng tìm ra nhiều hài cốt liệt sĩ, với tổng số lên đến 64 người.
Việc tìm thấy thùng đạn cùng nhiều giấy tờ, kỷ vật bên trong không chỉ có giá trị lịch sử mà còn là minh chứng sống động cho những câu chuyện chiến đấu và hy sinh của các chiến sĩ trong thời kỳ chiến tranh giải phóng miền Nam Việt Nam.
Diễn biến chính
Bên trong thùng đạn, các cán bộ quy tập đã phát hiện một bộ quần áo, hai chiếc võng dù còn khá mới, cùng hàng chục giấy khen và bằng khen do Thủ trưởng Quân giải phóng miền Nam Việt Nam cấp cho ông Nguyễn Viết Tuất vì những thành tích xuất sắc trong các trận đánh từ năm 1968 đến 1970. Ngoài ra, còn có nhiều tài liệu ghi lại quá trình chiến đấu của ông Tuất, các quyết định bổ nhiệm, giấy chứng nhận chiến sĩ thi đua và ba lá thư chưa kịp gửi cho người thân.
Đáng chú ý là những cuốn sổ tay ghi chi tiết khẩu phần lương thực của đơn vị trong thời gian trú ẩn tại hang đá, cho thấy cuộc sống và chiến đấu gian khổ của bộ đội trong điều kiện khắc nghiệt. Qua các giấy tờ này, lực lượng chức năng xác định thùng đạn được cất giấu vào khoảng cuối năm 1971 đến đầu năm 1972.
Sau một tháng tích cực tìm kiếm và xác minh, Đội Quy tập mộ liệt sĩ Quân đoàn 34 phối hợp với Bảo tàng Binh đoàn Tây Nguyên đã liên hệ được với ông Nguyễn Viết Tuất, sinh năm 1935, hiện còn sống tại xã Trọng Quan, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình (nay thuộc tỉnh Hưng Yên).
Tháng 4 năm 2025, thượng tá Nguyễn Cảnh Minh, Giám đốc Bảo tàng Binh đoàn Tây Nguyên, cùng đoàn công tác đã vượt hơn 1.500 km từ Tây Nguyên ra miền Bắc để trao lại những kỷ vật cho người lính năm xưa. Dù đã ngoài 90 tuổi và sức khỏe yếu, ông Tuất vẫn minh mẫn và xúc động khi nhìn thấy chiếc thùng sắt cũ đã gắn bó với mình hơn nửa thế kỷ trước.
Ông nhớ lại thời điểm nhập ngũ năm 1966, khi ông là Trung đội phó Đại đội trợ chiến thuộc Tỉnh đội Gia Lai, từng cùng đồng đội chiến đấu tại vùng núi hiểm trở Tây Nguyên. Những hang đá sâu là nơi trú quân, cứu chữa thương binh và cất giấu tài liệu quan trọng. Trong một lần hành quân, ông đã đặt thùng đạn vào hốc đá để tránh bị phát hiện, nhưng sau đó đơn vị nhận lệnh chiến đấu liên tiếp nên không thể quay lại lấy.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc tìm thấy thùng đạn cùng nhiều kỷ vật của ông Nguyễn Viết Tuất không chỉ là sự kiện có giá trị lịch sử mà còn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Nó giúp thế hệ hôm nay hiểu rõ hơn về cuộc sống và chiến đấu gian khổ của các chiến sĩ trong thời kỳ chiến tranh, đồng thời là minh chứng cho sự hy sinh thầm lặng của những người lính.
Đối với cộng đồng người Việt, đặc biệt là những người từng hoặc đang sinh sống tại nước ngoài như tại Cộng hòa Séc và các nước châu Âu, câu chuyện này là nguồn cảm hứng về lòng kiên trì, sự gắn bó với cội nguồn và giá trị của ký ức lịch sử. Những kỷ vật được bảo tồn và trưng bày tại Bảo tàng Binh đoàn Tây Nguyên cũng góp phần giáo dục thế hệ trẻ về truyền thống và lịch sử dân tộc.
Kết luận
Hơn 50 năm thất lạc, thùng đạn cùng nhiều kỷ vật của cựu binh Nguyễn Viết Tuất đã trở về với chủ nhân, mang theo câu chuyện lịch sử đầy xúc động về một thời chiến tranh gian khổ. Sự kiện này không chỉ ghi dấu một phần ký ức quý giá của dân tộc mà còn là minh chứng cho sự trân trọng và bảo tồn giá trị lịch sử của các thế hệ hôm nay.
Hình ảnh từ bài viết
Thùng đạn bằng sắt chứa đựng một số kỷ vật, giấy tờ tìm thấy trong hang núi Chư Pa. Ảnh: Trần Hóa
Bộ quần áo, hai võng dù cùng hàng chục giấy khen, bằng khen và ba lá thư chiến sĩ Nguyễn Viết Tuất gửi cho gia đình, người thân. Ảnh: Trần Hóa
Thượng tá Nguyễn Cảnh Minh, Giám đốc Bảo tàng Binh đoàn Tây Nguyên, trao bằng ghi nhận của Cục Chính trị Quân đoàn 34 và quà cho cụ Nguyễn Viết Tuất vì đã hiến tặng hiện vật cho Bảo tàng. Ảnh: Gia đình cung cấp
Kỷ vật cựu binh thất lạc hơn nửa thế kỷ được tìm thấy trong hang đá Tây Nguyên