Kyjev dỡ bỏ tượng nhà văn Bulgakov gây tranh cãi trên mạng xã hội
Việc tháo dỡ tượng nhà văn Michail Bulgakov tại trung tâm Kyiv đã làm dấy lên nhiều tranh luận gay gắt trên mạng xã hội, đặc biệt là trong cộng đồng nói tiếng Ukraine và tiếng Nga. Tại sao một tượng đài văn học lại trở thành tâm điểm của cuộc tranh cãi chính trị và văn hóa sâu sắc như vậy?
Bối cảnh
Kyiv là thủ đô của Ukraine, quốc gia đang trong quá trình khẳng định chủ quyền và bản sắc dân tộc sau nhiều thập kỷ chịu ảnh hưởng của Liên Xô và Nga. Năm 2023, Ukraine ban hành luật khử thuộc địa (dekolonizační zákon) nhằm loại bỏ các biểu tượng, tượng đài liên quan đến thời kỳ thuộc địa hoặc các nhân vật được xem là biểu tượng của chủ nghĩa đế quốc Nga.
Trong bối cảnh này, nhiều tượng đài và biểu tượng văn hóa, lịch sử bị xem xét lại và tháo dỡ, trong đó có tượng nhà văn Michail Bulgakov – tác giả nổi tiếng với tiểu thuyết "Mistr a Markétka" (Thầy phù thủy và Margarita). Bulgakov sinh ra tại Kyiv nhưng sống và sáng tác phần lớn ở Moscow, và có nhiều quan điểm bị đánh giá là bài Ukraine và ủng hộ chủ nghĩa Nga đế quốc.
Diễn biến chính
Tượng Bulgakov được dựng tại Kyiv từ năm 2007, gần bảo tàng mang tên ông, Nhà Turbin. Đầu tháng 6 năm 2026, tượng này đã bị tháo dỡ theo quyết định của chính quyền Kyiv dựa trên khuyến nghị của Viện Ký ức Quốc gia Ukraine (Ukrajinský institut národní paměti - UINP).
- UINP cho rằng Bulgakov có thái độ khinh miệt văn hóa và nỗ lực độc lập của Ukraine, đồng thời có quan điểm tiêu cực về sự hình thành nhà nước Ukraine và các nhà lãnh đạo của nó.
- Ông bị xem là người gần với tư tưởng của chủ nghĩa Putin và chính sách của Kremlin, trong đó có việc biện minh cho các hành động diệt chủng tại Ukraine.
- Viện cũng liệt Bulgakov vào danh sách những nhân vật mà tuyên truyền Nga sử dụng để tôn vinh chính sách đế quốc, do đó các vật phẩm liên quan đến ông phải bị loại khỏi không gian công cộng.
Trong các tác phẩm của mình, Bulgakov được cho là không có hình ảnh tích cực nào về người Ukraine, thậm chí còn chế giễu ngôn ngữ và văn hóa Ukraine, cũng như phủ nhận sự tồn tại của dân tộc này. Ví dụ, tiểu thuyết đầu tay "Bílá garda" (Binh đoàn trắng) của ông được cho là có nội dung chống Ukraine rõ rệt và là nguồn cảm hứng cho vở kịch "Dny Turbinových" (Những ngày của gia đình Turbin) được Stalin ưa thích.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc tháo dỡ tượng Bulgakov không chỉ là hành động vật lý mà còn mang ý nghĩa sâu sắc về mặt chính trị và văn hóa. Đây là một phần trong nỗ lực của Ukraine nhằm tái khẳng định bản sắc dân tộc và loại bỏ ảnh hưởng của chủ nghĩa đế quốc Nga, đặc biệt trong bối cảnh xung đột kéo dài với Nga.
Tranh luận trên mạng xã hội phản ánh sự chia rẽ trong nhận thức về lịch sử và văn hóa giữa các nhóm người nói tiếng Ukraine và tiếng Nga, cũng như giữa những người ủng hộ và phản đối chính sách khử thuộc địa. Đối với cộng đồng người Việt tại Séc và châu Âu, sự kiện này là minh chứng cho việc các quốc gia Đông Âu đang tích cực điều chỉnh lại di sản lịch sử của mình để phù hợp với hiện tại và tương lai, điều này có thể ảnh hưởng đến cách họ nhìn nhận và hòa nhập trong xã hội sở tại.
Kết luận
Việc tháo dỡ tượng Michail Bulgakov tại Kyiv theo luật khử thuộc địa năm 2023 đã gây ra nhiều tranh cãi trên mạng xã hội, phản ánh những mâu thuẫn sâu sắc về lịch sử và chính trị tại Ukraine. Đây cũng là một bước đi quan trọng trong quá trình định hình lại bản sắc quốc gia và văn hóa của Ukraine trong thời kỳ hiện đại.
Hình ảnh từ bài viết
Muzeum Michaila Bulgakova v Kyjevě
Potřísněná pamětní deska Michaila Bulgakova v Kyjevě
Kyjev dỡ bỏ tượng nhà văn Bulgakov gây tranh cãi trên mạng xã hội