Lãi suất trái phiếu chính phủ tăng cao nhất từ khủng hoảng 2008 gây áp lực lớn cho chính phủ và nhà đầu tư
Lợi suất trái phiếu chính phủ dài hạn đang tăng lên mức cao nhất kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, khiến việc vay vốn của các quốc gia trở nên đắt đỏ hơn bao giờ hết. Điều này đặt ra nhiều thách thức cho các chính phủ trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang đối mặt với nhiều bất ổn, đặc biệt là cuộc chiến tranh kéo dài ở Trung Đông và áp lực lạm phát gia tăng. Vậy nguyên nhân và tác động của xu hướng này là gì?
Bối cảnh
Lợi suất trái phiếu chính phủ là tỷ lệ lợi tức mà nhà đầu tư nhận được khi mua trái phiếu do chính phủ phát hành. Đây cũng là thước đo quan trọng phản ánh chi phí vay vốn của các quốc gia trên thị trường tài chính. Khi lợi suất tăng, chi phí vay vốn của chính phủ cũng tăng theo, ảnh hưởng trực tiếp đến ngân sách quốc gia và khả năng chi tiêu công.
Từ năm 2008, sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, lợi suất trái phiếu chính phủ của nhiều nước đã duy trì ở mức thấp để hỗ trợ phục hồi kinh tế. Tuy nhiên, gần đây, lợi suất này đang tăng trở lại, đạt mức cao nhất trong hơn một thập kỷ, gây áp lực lớn cho các chính phủ và nhà đầu tư trên toàn cầu.
Diễn biến chính
Lợi suất trái phiếu 30 năm của Pháp hiện đã lên mức cao nhất kể từ năm 2008. Tương tự, trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 30 năm cũng đạt trên 5,2%, mức cao nhất từ năm 2007. Các nước lớn khác như Đức, Anh và Ý cũng chứng kiến lợi suất trái phiếu tăng mạnh. Đặc biệt, lợi suất trái phiếu 10 năm của Nhật Bản đang ở mức cao nhất trong 30 năm qua.
Mark Newton, chiến lược gia kỹ thuật của Fundstrat, chia sẻ với kênh CNBC rằng lợi suất dài hạn có thể tăng lên khoảng 5,60 đến 5,70%, và xu hướng tăng này có thể còn nhanh hơn khi lợi suất đã phá vỡ vùng dao động ba năm qua.
Nguyên nhân chính của sự gia tăng lợi suất trái phiếu là tình hình căng thẳng kéo dài giữa Mỹ và Israel với Iran, cuộc chiến đã diễn ra hơn nửa năm và chưa có dấu hiệu kết thúc sớm. Cuộc xung đột này làm gián đoạn nguồn cung năng lượng, khiến giá dầu tăng mạnh, từ đó làm dấy lên lo ngại về sự trở lại của lạm phát cao trên toàn cầu.
Giá dầu đã tăng khoảng 6% chỉ trong tuần trước và tiếp tục tăng vào đầu tuần, bất chấp các nỗ lực ngoại giao nhằm hạ nhiệt căng thẳng giữa Mỹ và Iran. Điều này khiến các ngân hàng trung ương trên thế giới phải cân nhắc kỹ lưỡng hơn trong việc điều chỉnh lãi suất để kiểm soát lạm phát.
Theo báo The Guardian, thị trường hiện đánh giá có gần 85% khả năng Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) sẽ tăng lãi suất ngay trong tháng 9 tới. Trong khi đó, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) chưa tăng lãi suất lần nào gần đây, nhưng một số thành viên Fed đang ủng hộ việc thắt chặt chính sách tiền tệ hơn nữa để chống lạm phát, và thị trường dự đoán Fed có thể hành động tại cuộc họp tháng 9.
Bên cạnh đó, nhu cầu vay vốn trên thị trường cũng tăng mạnh không chỉ từ các chính phủ mà còn từ các tập đoàn công nghệ lớn như Alphabet, Amazon và Meta. Năm nay, các công ty này đã phát hành trái phiếu với tổng giá trị gần 220 tỷ USD (tương đương 4,6 nghìn tỷ CZK), gấp hơn hai lần so với năm trước, nhằm tài trợ cho các dự án phát triển trí tuệ nhân tạo.
Vivek Paul, chiến lược gia đầu tư hàng đầu của BlackRock tại Anh, nhận định rằng sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo đang làm tăng nhu cầu vốn, dẫn đến tình trạng thiếu hụt vốn tự do trên thị trường và đẩy lợi suất trái phiếu lên cao.
Reuters cũng nhấn mạnh rằng thâm hụt ngân sách của Mỹ năm nay dự kiến khoảng 6% GDP, tương đương 1,9 nghìn tỷ USD (39,9 nghìn tỷ CZK), trong khi Pháp và Anh cũng có mức thâm hụt lần lượt là 5% và 4%. Ở châu Âu, các khoản chi cho quốc phòng, an ninh năng lượng và hạ tầng được ưu tiên hơn chi cho phát triển trí tuệ nhân tạo, theo Al Cattermole của Mirabaud Asset Management (Thụy Sĩ).
Phân tích & Ý nghĩa
Sự tăng mạnh của lợi suất trái phiếu chính phủ phản ánh áp lực ngày càng lớn lên các chính phủ trong việc huy động vốn để chi tiêu công và đầu tư phát triển. Chi phí vay vốn cao hơn sẽ làm tăng gánh nặng trả nợ và có thể hạn chế khả năng chi tiêu cho các chương trình xã hội, quốc phòng hay hạ tầng.
Đối với nhà đầu tư, lợi suất cao đồng nghĩa với rủi ro lớn hơn khi giá trái phiếu giảm theo lãi suất tăng. Điều này tạo ra môi trường đầu tư khó khăn, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất ổn do xung đột địa chính trị và áp lực lạm phát. Các ngân hàng trung ương cũng phải cân nhắc kỹ lưỡng hơn trong chính sách tiền tệ để tránh làm chậm tăng trưởng kinh tế quá mức.
Với cộng đồng người Việt tại Séc và châu Âu, xu hướng này có thể ảnh hưởng gián tiếp đến chi phí vay vốn trong kinh doanh, giá cả hàng hóa và dịch vụ, cũng như chi phí sinh hoạt nói chung. Những ngành kinh doanh nhỏ như nhà hàng, nail, siêu thị có thể cảm nhận rõ áp lực từ chi phí tài chính tăng cao và biến động giá năng lượng.
Kết luận
Lợi suất trái phiếu chính phủ tăng lên mức cao nhất kể từ khủng hoảng 2008 là dấu hiệu cho thấy thị trường tài chính toàn cầu đang trải qua giai đoạn nhiều thách thức. Chiến tranh kéo dài ở Trung Đông, áp lực lạm phát và nhu cầu vốn tăng cao từ cả chính phủ lẫn doanh nghiệp lớn đang tạo ra áp lực lớn lên chi phí vay vốn và rủi ro đầu tư. Các chính phủ và nhà đầu tư cần theo dõi sát sao diễn biến này để điều chỉnh chiến lược phù hợp trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều bất ổn.
Lãi suất trái phiếu chính phủ tăng cao nhất từ khủng hoảng 2008 gây áp lực lớn cho chính phủ và nhà đầu tư