Làm chủ thép giáp: Chìa khóa phát triển công nghiệp quốc phòng Việt Nam
Việc tự chủ nguồn vật liệu phục vụ quốc phòng đang trở thành một trong những thách thức lớn nhất của ngành công nghiệp quốc phòng Việt Nam. Tại hội thảo "Công nghiệp vật liệu và Công nghiệp cơ khí, chế tạo Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới" diễn ra ngày 15 tháng 6, các đại biểu đã tập trung thảo luận về vai trò quan trọng của thép giáp và các vật liệu chiến lược khác trong việc nâng cao năng lực quốc phòng và công nghiệp quốc gia.
Bối cảnh
Ngành công nghiệp quốc phòng Việt Nam đang trong giai đoạn phát triển mới, hướng tới hiện đại hóa và nâng cao năng lực tự chủ. Tuy nhiên, một trong những điểm nghẽn lớn là nguồn vật liệu kỹ thuật cao, đặc biệt là thép giáp - loại vật liệu đặc chủng đòi hỏi tiêu chuẩn kỹ thuật rất khắt khe về khả năng chịu va đập, chống xuyên phá và độ bền trong điều kiện khắc nghiệt. Đây là nền tảng để sản xuất các sản phẩm quốc phòng quan trọng như thép đóng tàu cường độ cao, thép chống đạn cho xe thiết giáp, nòng súng, pháo và các vật liệu lưỡng dụng phục vụ quân sự.
Thép giáp khác biệt rõ rệt so với thép thông thường dùng trong xây dựng hay cơ khí dân dụng. Việc làm chủ loại thép này không chỉ là tạo ra vật liệu mới mà còn thể hiện trình độ công nghệ luyện kim tiên tiến, công nghệ hợp kim đặc biệt, xử lý nhiệt và kiểm soát chất lượng ở mức cao. Do đó, thép giáp được xem như thước đo năng lực công nghệ của ngành vật liệu quốc gia.
Diễn biến chính
Thượng tá Tạ Thanh Hải, Giám đốc Công ty Z189 thuộc Tổng cục Công nghiệp quốc phòng, cho biết dù năng lực cơ khí trong nước đã có nhiều tiến bộ, nhiều loại vật liệu kỹ thuật cao vẫn phải nhập khẩu. Điều này khiến doanh nghiệp khó chủ động nguồn cung, đặc biệt với các sản phẩm yêu cầu tiêu chuẩn kỹ thuật cao và thời gian sản xuất dài.
Đại tá Đỗ Hồng Quang, Phó giám đốc Công ty Z111 cũng chia sẻ rằng nhiều quốc gia phát triển như Mỹ, Trung Quốc, Nga, Nhật Bản và Đức đã làm chủ công nghệ vật liệu sau quá trình phát triển lâu dài. Các loại vật liệu mới như giáp composite, giáp gốm kỹ thuật, giáp phản ứng nổ; hợp kim nhôm và titan quân sự; vật liệu composite sợi carbon; vật liệu hấp thụ sóng radar và vật liệu chịu nhiệt siêu cao cho động cơ phản lực và tên lửa siêu thanh đang làm thay đổi sức mạnh quốc phòng của các nước này.
Ông Quang nhấn mạnh rằng công ty Z111 chuyên sản xuất các chi tiết cơ khí chính xác cao nhưng phần lớn nguyên liệu vẫn phải nhập khẩu. Trong bối cảnh thế giới có nhiều biến động, việc gián đoạn nguồn cung có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất và nhiệm vụ bảo đảm quốc phòng.
Trước thực trạng này, Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đề xuất xây dựng danh mục vật liệu chiến lược quốc gia, trong đó thép giáp được ưu tiên phát triển cùng hợp kim titan, vật liệu composite quân sự và vật liệu hấp thụ sóng radar. Đây không chỉ là vật liệu phục vụ quốc phòng mà còn là nền tảng cho nhiều ngành công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, robot, bán dẫn, hàng không vũ trụ và năng lượng mới.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc làm chủ thép giáp và các vật liệu chiến lược không chỉ giúp Việt Nam nâng cao năng lực tự chủ trong lĩnh vực quốc phòng mà còn thúc đẩy phát triển công nghiệp vật liệu nói chung. Đây là bước đệm để phát triển các ngành công nghệ cao khác như đóng tàu, hàng không, giao thông tốc độ cao và cơ khí chính xác.
Đề xuất xây dựng Chương trình quốc gia phát triển công nghiệp vật liệu chiến lược đến năm 2045 tập trung vào các loại vật liệu như thép chế tạo máy, thép công cụ, thép đặc chủng, hợp kim nhôm chuyên dụng, titan, vật liệu composite, vật liệu bán dẫn và vật liệu phục vụ quốc phòng là một hướng đi dài hạn nhằm tạo nền tảng vững chắc cho ngành công nghiệp quốc phòng và công nghiệp công nghệ cao của Việt Nam.
Bên cạnh đó, việc Nhà nước xây dựng cơ chế ưu đãi đặc thù về thuế, tín dụng dài hạn và hỗ trợ đầu tư hạ tầng nghiên cứu sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển công nghệ vật liệu mới và tăng cường liên kết với các viện nghiên cứu, trường đại học. Điều này cũng đồng nghĩa với việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong lĩnh vực khoa học vật liệu, đặc biệt là các công nghệ vật liệu mới và vật liệu lưỡng dụng phục vụ cả phát triển kinh tế và quốc phòng.
Kết luận
Thép giáp và các vật liệu chiến lược là yếu tố then chốt để nâng cao năng lực công nghiệp quốc phòng Việt Nam trong bối cảnh thế giới ngày càng cạnh tranh và biến động. Việc làm chủ công nghệ vật liệu này không chỉ giúp bảo đảm nguồn cung ổn định mà còn thúc đẩy phát triển các ngành công nghệ cao khác, góp phần vào sự phát triển bền vững của đất nước.
Hình ảnh từ bài viết
Áo giáp sử dụng cho lực lượng tinh nhuệ quân đội được trưng bày tại Triển lãm Quốc phòng 2024. Ảnh: Giang Huy
Làm chủ thép giáp: Chìa khóa phát triển công nghiệp quốc phòng Việt Nam