Làn sóng thịt nhập siêu rẻ: Vì sao giá vẫn thấp hơn hàng nội dù đi nửa vòng trái đất?
Thịt nhập khẩu giá rẻ đang thu hút sự chú ý của người tiêu dùng Việt Nam. Nhiều người thắc mắc liệu giá thấp có đồng nghĩa với chất lượng kém hay không? Tại sao thịt ngoại, dù phải vận chuyển từ rất xa, vẫn có thể bán với giá thấp hơn thịt trong nước? Những câu hỏi này cần được giải đáp rõ ràng để người tiêu dùng có cái nhìn công bằng và sáng suốt hơn.
Bối cảnh
Thịt nhập khẩu từ các nước như Brazil, Mỹ, châu Âu đang ngày càng phổ biến tại Việt Nam. Đây là kết quả của các hiệp định thương mại tự do như EVFTA (Hiệp định Thương mại Tự do giữa EU và Việt Nam) giúp giảm thuế nhập khẩu, tạo điều kiện cho hàng ngoại cạnh tranh hơn trên thị trường nội địa. Đồng thời, các nước xuất khẩu thịt lớn này sở hữu quy mô sản xuất khổng lồ, nguồn nguyên liệu dồi dào và công nghệ hiện đại, giúp giảm giá thành sản phẩm.
Việt Nam là nước nông nghiệp lớn nhưng ngành chăn nuôi trong nước đang gặp nhiều khó khăn như dịch bệnh, chi phí thức ăn cao và quy mô nhỏ lẻ. Điều này khiến giá thịt trong nước không thể cạnh tranh với hàng nhập khẩu giá rẻ, tạo áp lực lớn lên người chăn nuôi nội địa.
Diễn biến chính
Đại diện một doanh nghiệp nhập khẩu thịt đông lạnh tại TP.HCM cho biết có ít nhất bốn nguyên nhân chính khiến thịt ngoại rẻ hơn thịt Việt:
- Quy mô sản xuất lớn: Brazil, Mỹ và nhiều nước châu Âu có hệ thống chăn nuôi, giết mổ và pha cắt với sản lượng rất lớn. Brazil đặc biệt có lợi thế về nguồn ngô và đậu tương - nguyên liệu chính cho thức ăn chăn nuôi, giúp giảm giá thành ngay từ trang trại. Ví dụ, Bộ Nông nghiệp Mỹ dự báo sản lượng thịt heo Brazil năm 2026 đạt khoảng 4,9 triệu tấn. Giá heo hơi tại Brazil có thời điểm thấp hơn Việt Nam 30-40%.
- Khác biệt về khẩu vị và phân loại thịt: Những phần thịt được người dân nước sản xuất ưa chuộng có giá cao hơn. Các phần ít được sử dụng như chân, cánh, da, mỡ, xương, nội tạng hoặc thịt vụn được xuất sang các thị trường có nhu cầu, thường với giá thấp hơn.
- Hàng đông lạnh và bán buôn: Thịt đông lạnh không cần bán trong ngày như thịt tươi, có thể chia nhỏ container cho nhiều nhà phân phối, bếp ăn và cơ sở chế biến, giúp giảm chi phí trên mỗi sản phẩm.
- Thuế nhập khẩu giảm: Theo lộ trình EVFTA, thuế với thịt bò, cừu, heo, gia cầm và nội tạng từ EU được cắt giảm dần, giúp hàng châu Âu cạnh tranh hơn tại Việt Nam.
Ông Nata Oliveira, Phó chủ tịch Phòng Thương mại Brazil tại Việt Nam, nhấn mạnh lợi thế của ngành thịt Brazil đến từ quy mô lãnh thổ rộng lớn, nguồn tài nguyên phong phú và khí hậu thuận lợi cho nông nghiệp. Brazil có năng lực sản xuất đậu tương và ngô lớn, tạo nguồn thức ăn quan trọng cho bò vỗ béo, heo và gia cầm.
Brazil đã chuyển đổi mô hình chăn nuôi từ năng suất thấp sang hệ thống hiệu quả hơn, cải thiện giống, dinh dưỡng, quản lý và sức khỏe vật nuôi. Nghiên cứu ứng dụng qua EMBRAPA (Viện Nghiên cứu Nông nghiệp Brazil) phát triển nhiều công nghệ phù hợp với điều kiện nhiệt đới.
Thị trường nội địa hơn 200 triệu người giúp ngành thịt Brazil đạt quy mô công nghiệp và hình thành hệ sinh thái hoàn chỉnh từ giết mổ, logistics, nhà cung cấp giống đến thức ăn chăn nuôi. Khoảng 66% sản lượng thịt bò năm 2025 tiêu thụ trong nước, 34% dành cho xuất khẩu.
Brazil cũng xây dựng năng lực lớn về giết mổ, chế biến, cấp đông, phân phối và tận dụng gần như toàn bộ vật nuôi. Ngành này đã đầu tư nhiều thập niên vào kiểm soát vệ sinh, thanh tra, truy xuất nguồn gốc, hiện xuất khẩu tới hơn 150 quốc gia. Theo USDA, năm 2025 Brazil chiếm khoảng 25% xuất khẩu thịt bò toàn cầu.
Phân tích & Ý nghĩa
Giá thịt ngoại cạnh tranh không đồng nghĩa với chất lượng thấp. Ông Oliveira cho biết sự chênh lệch giá chủ yếu do chi phí sản xuất, quy mô và năng suất chuỗi sản xuất. Các cơ sở xuất khẩu phải đăng ký với Cơ quan Thanh tra Liên bang Brazil (SIF) và tuân thủ quy định nghiêm ngặt của Bộ Nông nghiệp và Chăn nuôi Brazil (MAPA), cũng như yêu cầu của nước nhập khẩu.
Brazil có hệ thống truy xuất nguồn gốc như SISBOV để nhận diện cá thể bò và trâu, đáp ứng yêu cầu thị trường khắt khe. Thịt bò Brazil được cung cấp ở nhiều phân khúc với các tiêu chuẩn khác nhau tùy theo yêu cầu người mua.
Thị trường nhập khẩu phân hóa rõ rệt: một đầu là phụ phẩm và thịt đông lạnh bán theo thùng giá rẻ phục vụ quán ăn, bếp công nghiệp; đầu còn lại là các phần cắt cao cấp dành cho khách hàng có khả năng chi trả cao.
Khảo sát giá thịt nhập khẩu cho thấy nạm bò Brazil khoảng 179.000 đồng/kg, bò Úc 185.000 đồng/kg, bò Mỹ 202.000 đồng/kg, thăn nội bò Úc lên tới 565.000 đồng/kg. Các phần thịt cao cấp như ba chỉ bò Úc và Mỹ đóng gói 500g dao động từ 189.000 - 199.000 đồng, lõi nạc vai bò hữu cơ Úc giá 565.000 đồng/kg, sườn cừu New Zealand hơn 1 triệu đồng/kg.
Ông Lasse Pedersen Hjortshøj, Trưởng bộ phận thương mại và đầu tư Đại sứ quán Đan Mạch, nhận định thị trường thịt heo toàn cầu có tính cạnh tranh cao do sản phẩm có thể vận chuyển giữa nhiều quốc gia. Khi nguồn cung dư thừa ở các nước như Đan Mạch, châu Âu, Brazil hay Trung Quốc, lượng thịt này được xuất khẩu sang các thị trường khác, góp phần kéo giá xuống.
Chi phí thức ăn chiếm khoảng 60-70% chi phí sản xuất thịt. Do đó, cải thiện hiệu quả sử dụng thức ăn là cách quan trọng để giảm giá thành. Công nghệ cho ăn chính xác (precision feeding) giúp điều chỉnh lượng thức ăn phù hợp với nhu cầu vật nuôi, tăng trọng và giảm lãng phí.
Ngược lại, ngành chăn nuôi Việt Nam đang chịu áp lực lớn do dịch bệnh và giá cạnh tranh. Nhiều hộ chăn nuôi giảm quy mô hoặc rút lui. Việt Nam còn phụ thuộc trên 70% vào thức ăn chăn nuôi nhập khẩu, đẩy chi phí sản xuất lên cao hơn so với các nước xuất khẩu lớn như Brazil.
Kết luận
Làn sóng thịt nhập khẩu giá rẻ là kết quả của nhiều yếu tố từ quy mô sản xuất lớn, ưu thế nguồn nguyên liệu, công nghệ hiện đại đến chính sách thuế nhập khẩu giảm. Người tiêu dùng cần tỉnh táo kiểm tra nguồn gốc, hạn sử dụng và điều kiện bảo quản khi mua hàng. Trong khi đó, ngành chăn nuôi trong nước cần cải thiện hiệu quả sản xuất để cạnh tranh bền vững với thị trường quốc tế.
Hình ảnh từ bài viết
Nhiều loại thịt nhập khẩu giá cao kèm chất lượng được bày bán tại siêu thị - Ảnh: THY NHUNG
Người dân đang chọn mua thịt ở siêu thị - Ảnh: CÔNG TRUNG
Làn sóng thịt nhập siêu rẻ: Vì sao đi nửa vòng trái đất giá vẫn thấp hơn hàng nội? - Ảnh 3.
Các loại thịt từ nhập khẩu đến thịt trong nước được bày bán tại siêu thị - Ảnh: NGHI VŨ
Giá thịt nhập khẩu - T.N. - AI hỗ trợ
Các loại thịt nhập khẩu cũng có các chương trình khuyến mãi - Ảnh: THY NHUNG
Bảng so sánh lợi thế của ngành chăn nuôi Brazil và chăn nuôi trong nước - Ảnh: T.N. - AI hỗ trợ
Làn sóng thịt nhập siêu rẻ: Vì sao đi nửa vòng trái đất giá vẫn thấp hơn hàng nội? - Ảnh 8.
Số liệu nhập khẩu các loại từ Brazil - Ảnh: T.N. - AI hỗ trợ
Làn sóng thịt nhập siêu rẻ: Vì sao giá vẫn thấp hơn hàng nội dù đi nửa vòng trái đất?