Làng chài Gò Cỏ: Từ khó khăn thành điểm sáng du lịch văn hóa
Gò Cỏ, một làng chài ven biển thuộc phường Phổ Thạnh, tỉnh Quảng Ngãi, từng là nơi người dân ngại nhắc đến vì nghèo khó và khắc nghiệt. Thế nhưng, chỉ trong vài năm gần đây, ngôi làng này đã biến những khó khăn thành cơ hội, trở thành điểm đến du lịch cộng đồng độc đáo, thu hút nhiều khách thập phương. Điều gì đã khiến Gò Cỏ thay đổi đến vậy?
Bối cảnh
Làng Gò Cỏ nằm trong vùng lõi văn hóa Sa Huỳnh, một nền văn hóa cổ có lịch sử hơn 3.000 năm tại miền Trung Việt Nam. Đây là vùng đất giàu giá trị văn hóa với nhiều di tích như đường đá, giếng Chăm, tháp Chăm và hệ thống thủy lợi bằng đá được xây dựng công phu. Tuy nhiên, điều kiện tự nhiên ở Gò Cỏ rất khắc nghiệt, thiếu nước ngọt và đất đai cằn cỗi, khiến cuộc sống người dân chủ yếu dựa vào nghề biển và trồng trọt trên vùng núi đá. Từ khoảng 200 hộ dân ban đầu, hiện chỉ còn khoảng 60 hộ, phần lớn là người già ở lại, trong khi thanh niên lần lượt rời quê đi làm ăn xa.
Người dân từng mặc cảm với quê hương mình, thậm chí ngại nói là người Gò Cỏ vì sợ bị chê nghèo, bị mỉa mai. Cuộc sống khó khăn và thiếu thốn khiến nhiều người không tin vào tương lai tại chính vùng đất của mình.
Diễn biến chính
Năm 2019, Hợp tác xã Du lịch cộng đồng làng Gò Cỏ được thành lập, mở ra hướng đi mới cho người dân địa phương. Đây là một mô hình kinh tế tập thể, nơi người dân cùng nhau phát triển dịch vụ du lịch dựa trên những giá trị văn hóa và đời sống thường nhật của làng chài.
Người dân bắt đầu học cách đón tiếp khách, từ những người quen nghề biển hướng dẫn khách trải nghiệm công việc đánh bắt, đến những người biết nấu ăn phục vụ các bữa cơm gia đình đậm đà hương vị địa phương. Những người am hiểu từng con đường, bờ đá, giếng cổ trở thành người kể chuyện, truyền tải câu chuyện văn hóa và lịch sử của làng đến du khách.
Đối với bà Bùi Thị Sen (61 tuổi), một người dân địa phương, việc đón khách không làm thay đổi nhiều cuộc sống thường ngày. Bà vẫn mời khách ra bờ biển chờ thuyền về để họ tận mắt chứng kiến nghề biển truyền thống. Về nhà, bà nấu những món ăn gia đình giản dị, coi khách như con cháu trong nhà để chăm sóc tận tình. Sự chân thành này khiến nhiều du khách, đặc biệt là khách quốc tế, cảm thấy thích thú và ấn tượng.
Lượng khách đến Gò Cỏ tăng nhanh, có thời điểm homestay của bà Sen kín phòng trước cả tháng, nhất là vào mùa hè cao điểm. Những món ăn dân dã như canh lưỡi long - một loại xương rồng mọc tại địa phương - trở thành điểm nhấn hấp dẫn khách du lịch.
Phân tích & Ý nghĩa
Sự chuyển mình của Gò Cỏ là kết quả của một quá trình dài thuyết phục và giáo dục cộng đồng. Theo bà Nguyễn Thị Vĩnh Kiều, thành viên Hội đồng quản trị Hợp tác xã, khó khăn lớn nhất ban đầu không phải là tìm khách mà là giúp người dân nhìn nhận lại giá trị của chính quê hương mình. Những điều từng bị xem là nghèo khó, khắc nghiệt giờ đây được nhìn dưới góc độ mới, trở thành điểm đặc sắc thu hút du khách.
Hợp tác xã đã tổ chức cho người dân đi tham quan các điểm du lịch cộng đồng nổi tiếng như Cù Lao Chàm, Hội An để học hỏi cách bảo tồn cảnh quan, văn hóa và phát triển du lịch bền vững. Qua đó, người dân Gò Cỏ dần hiểu và đồng thuận tham gia phát triển du lịch dựa trên chính những giá trị truyền thống của mình.
Điều đặc biệt ở Gò Cỏ là không cần xây dựng thêm nhiều cơ sở vật chất mới mà tận dụng chính đời sống thường nhật làm sản phẩm du lịch. Những hoạt động như "đi biển chờ chồng", cùng nấu ăn, cùng ngồi trong căn nhà tranh vách đất ngày mưa, trải nghiệm nhịp sống làng chài... đều được du khách yêu thích. Đây là minh chứng cho mô hình du lịch cộng đồng phát huy hiệu quả khi người dân giữ được bản sắc và phát triển kinh tế từ chính cuộc sống của mình.
Kết luận
Từ một làng chài nghèo khó và từng bị mặc cảm, Gò Cỏ đã trở thành điểm sáng trong phát triển du lịch cộng đồng, biến những giá trị văn hóa và đời sống truyền thống thành "mỏ vàng" thu hút khách du lịch. Sự thay đổi này không chỉ giúp người dân có thêm thu nhập mà còn tạo ra niềm tự hào, động lực để thế hệ trẻ trở về và gắn bó với quê hương.
Hình ảnh từ bài viết
Làng Gò Cỏ nép mình bên bãi biển hoang sơ, nằm trong vùng lõi văn hóa Sa Huỳnh hơn 3.000 năm tuổi - Ảnh: NHẬT XUÂN
Làng chài ven biển biến cái khó thành 'mỏ vàng' du lịch - Ảnh 2.
Bà Bùi Thị Sen (61 tuổi) hát bài chòi trong bữa cơm đãi khách, kể chuyện về làng Gò Cỏ - Ảnh: NHẬT XUÂN
Đồ gốm của cư dân văn hóa Sa Huỳnh cổ, tiền thân của cư dân Chăm sau này, được trưng bày tại làng Gò Cỏ - Ảnh: QUỐC BẢO
Những dấu tích cổ như cối đá thủ công, miếu Chăm, giếng cổ vẫn hiện diện giữa không gian Gò Cỏ - Ảnh: QUỐC BẢO
Bà Nguyễn Thị Vĩnh Kiều, Thành viên HĐQT Hợp tác xã điều phối làng Gò Cỏ, giới thiệu về làng với du khách - Ảnh: NHẬT XUÂN
Du khách tìm hiểu về đời sống và văn hóa làng Gò Cỏ - Ảnh: NHẬT XUÂN
Du khách thích thú ngắm cảnh biển từ làng Gò Cỏ - Ảnh: NHẬT XUÂN
Làng chài Gò Cỏ: Từ khó khăn thành điểm sáng du lịch văn hóa