Lao động khó trụ nổi khi chi phí thuê nhà vượt 25% thu nhập
Chi phí thuê nhà đang trở thành gánh nặng lớn nhất trong ngân sách của nhiều gia đình công nhân và lao động đô thị tại Việt Nam. Vậy khi khoản chi này vượt quá 25% thu nhập, điều gì sẽ xảy ra với cuộc sống và sức lao động của họ? Bài viết này sẽ phân tích chi tiết vấn đề đang được quan tâm hàng đầu trong lĩnh vực bất động sản và lao động.
Bối cảnh
Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP HCM (HoREA), đã đưa ra nhận định này tại hội nghị Triển khai và xúc tiến đầu tư phát triển nhà ở cho thuê trên địa bàn vào chiều ngày 9 tháng 6. Theo ông, chi phí thuê nhà hiện là khoản chiếm tỷ trọng lớn nhất trong ngân sách của nhiều gia đình công nhân và lao động đô thị.
Các nghiên cứu từ Trung tâm nghiên cứu quan hệ lao động cho thấy, chi phí tiền thuê nhà nên chiếm khoảng 20% thu nhập hàng tháng của người lao động để đảm bảo phù hợp với khả năng tài chính và duy trì cuộc sống ổn định. Khi vượt quá tỷ lệ này, người lao động sẽ gặp khó khăn trong việc cân đối các chi phí thiết yếu khác.
Diễn biến chính
Theo nghiên cứu, để đảm bảo cuộc sống cho một gia đình 4 người với hai vợ chồng đi làm, chi phí thuê nhà hợp lý chỉ nên chiếm khoảng 18% tổng thu nhập. Phần còn lại được dành cho các khoản thiết yếu khác như giáo dục, sức khỏe (chiếm 34%), thực phẩm (gần 33%) và các chi phí sinh hoạt khác.
Ông Châu nhấn mạnh rằng nếu tỷ lệ chi phí thuê nhà tăng lên, các khoản chi cho giáo dục, y tế và thực phẩm sẽ phải giảm xuống, gây ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống và sức khỏe của người lao động. Khi chi phí thuê nhà vượt quá 25% thu nhập hàng tháng, người lao động sẽ không thể chịu nổi, dẫn đến kiệt sức vì phần thu nhập còn lại không đủ để tái tạo sức lao động và duy trì cuộc sống gia đình.
Báo cáo của Sở Nội vụ TP HCM cho biết, mức lương bình quân tháng năm 2025 của người lao động là 12,39 triệu đồng. Với mức này, chi phí thuê nhà lý tưởng cho một gia đình 4 người với hai người đi làm khoảng 4,5 triệu đồng mỗi tháng. Tuy nhiên, thực tế giá thuê nhà thường cao hơn nhiều so với mức này.
Thị trường nhà cho thuê hiện có sự chênh lệch lớn giữa các phân khúc. Nhà ở xã hội cho thuê do nhà nước quyết định giá có mức thấp nhất, với căn hộ diện tích 55 m2 giá thuê khoảng 6,5 triệu đồng mỗi tháng. Trong khi đó, căn hộ thương mại cùng diện tích có thể cho thuê với giá khoảng 15 triệu đồng mỗi tháng. Một số dự án căn hộ nhỏ dành cho người trẻ có giá thuê khoảng 8 triệu đồng mỗi tháng.
Do nguồn cung nhà ở xã hội và nhà cho thuê giá phù hợp còn hạn chế, phần lớn công nhân và người thu nhập thấp vẫn phải chọn các phòng trọ hoặc chung cư mini. Giá thuê phổ biến dao động quanh mức 2 triệu đồng mỗi tháng, song điều kiện sinh hoạt, hạ tầng và tiện ích tại nhiều khu nhà trọ không đảm bảo.
Ông Châu ủng hộ việc nghiên cứu cơ chế kiểm soát giá thuê nhà phù hợp với khả năng chi trả của người dân. Cùng với việc phát triển nguồn cung nhà ở, cần có các giải pháp bảo vệ người thuê nhà trước tình trạng tăng giá bất hợp lý hoặc bị chấm dứt hợp đồng thuê đột ngột.
Theo khảo sát của Công đoàn TP HCM, khoảng 60% công nhân nhập cư có nhu cầu thuê nhà. Nhiều lao động chọn thuê thay vì mua nhà vì chỉ làm việc tại thành phố trong một thời gian nhất định trước khi trở về quê sinh sống.
Sau sáp nhập, TP HCM có khoảng 974.000 người có nhu cầu nhà ở xã hội dưới các hình thức mua, thuê hoặc thuê mua. Tuy nhiên, nguồn cung nhà ở xã hội cho thuê mới chỉ đáp ứng một phần nhỏ nhu cầu thực tế. Tại các khu chế xuất và khu công nghiệp, hệ thống nhà lưu trú hiện chỉ giải quyết chỗ ở cho khoảng 15% công nhân.
Phân tích & Ý nghĩa
Vấn đề chi phí thuê nhà vượt quá khả năng chi trả đang đặt ra thách thức lớn cho người lao động, đặc biệt là công nhân và nhóm thu nhập thấp tại các đô thị lớn như TP HCM. Khi chi phí thuê nhà chiếm tỷ lệ quá cao trong thu nhập, người lao động sẽ phải hy sinh các khoản chi thiết yếu khác như giáo dục, y tế và dinh dưỡng, ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng cuộc sống và sức khỏe lâu dài.
Thị trường nhà ở cho thuê hiện có sự phân hóa rõ rệt giữa các phân khúc, từ nhà ở xã hội do nhà nước quản lý đến căn hộ thương mại cao cấp. Sự thiếu hụt nguồn cung nhà ở xã hội và nhà cho thuê giá rẻ khiến nhiều người lao động phải lựa chọn các loại hình nhà trọ có điều kiện sinh hoạt hạn chế, gây áp lực lên đời sống và sức khỏe của họ.
Việc nghiên cứu và áp dụng cơ chế kiểm soát giá thuê nhà là cần thiết để bảo vệ quyền lợi người thuê, tránh tình trạng tăng giá bất hợp lý và chấm dứt hợp đồng đột ngột. Đồng thời, phát triển nguồn cung nhà ở xã hội và nhà cho thuê giá phù hợp cũng là giải pháp căn cơ, giúp ổn định thị trường và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người lao động.
Kết luận
Chi phí thuê nhà vượt quá 25% thu nhập là ngưỡng cảnh báo người lao động sẽ không thể duy trì cuộc sống ổn định và sức lao động bền vững. Đây là vấn đề cần được quan tâm và giải quyết đồng bộ, từ việc kiểm soát giá thuê đến phát triển nguồn cung nhà ở xã hội, nhằm bảo đảm quyền lợi và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người lao động, đặc biệt tại các đô thị lớn như TP HCM.
Hình ảnh từ bài viết
Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP HCM (HoREA), phát biểu tại hội nghị, chiều 9/5. Ảnh: An Phương
Người lao động thuê trọ trên đường Lê Đình Cẩn, phường Tân Tạo, TP HCM. Ảnh: Thanh Tùng
Con của công nhân học tại trường mầm non trong Khu lưu trú công nhân Thiên Phát, Khu chế xuất Linh Trung II, phường Tam Bình, TP HCM. Ảnh: Lê Tuyết
Lao động khó trụ nổi khi chi phí thuê nhà vượt 25% thu nhập