Lật từng hốc đá tìm hài cốt liệt sĩ trên mặt trận Vị Xuyên
Cuộc tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại mặt trận Vị Xuyên, tỉnh Tuyên Quang, không giống như nhiều nơi khác. Nơi đây, chiến tranh ác liệt đã khiến các anh không được an nghỉ dưới những ngôi mộ thông thường mà nằm lại trong các hốc đá, chiến hào xưa cũ. Điều này đặt ra thách thức lớn cho công tác quy tập, khi nhiều di cốt không còn nguyên vẹn sau hàng chục năm bom đạn.
Bối cảnh
Điểm cao 685, một vị trí chiến lược trên mặt trận Vị Xuyên, đã trải qua những trận pháo kích dữ dội trong giai đoạn 1984-1989. Hàng trăm nghìn quả đạn pháo đã bắn xuống khu vực này, khiến đỉnh núi bị bạt đi khoảng 3 mét so với trước chiến tranh. Đây là một trong những điểm nóng nhất của cuộc chiến biên giới phía Bắc giữa Việt Nam và Trung Quốc.
Trong suốt 5 năm, lực lượng ta và địch liên tục đánh chiếm, giành giật điểm cao này. Chiến hào của hai bên đôi khi chỉ cách nhau vài chục bước chân, tạo nên những trận chiến ác liệt và kéo dài. Nhiều chiến sĩ đã hy sinh ngay tại chiến hào, không được đưa về hậu phương, nằm lại giữa bom đạn và đá núi.
Diễn biến chính
Việc tìm kiếm hài cốt tại điểm cao 685 gặp nhiều khó khăn do địa hình phức tạp và đặc thù của chiến trường. Khác với những nơi có mộ phần rõ ràng, tại đây, các chiến hào không được đào sâu xuống đất mà tận dụng các hốc đá tự nhiên làm nơi trú ẩn và chiến đấu. Bộ đội sử dụng bao cát và đá tảng để làm vật che chắn, bám trụ trong những hốc đá này.
Do nằm trong vành đai biên giới, việc sử dụng thuốc nổ để phá đá bị cấm, nên lực lượng tìm kiếm phải dùng các dụng cụ thủ công như xà beng, cuốc, xẻng để lật từng mảng đá, từng tấc đất một cách cẩn trọng. Mỗi nhát cuốc đều phải nhẹ nhàng, bởi rất có thể dưới lớp đất đá ấy là hài cốt đồng đội còn nằm lại sau hơn 40 năm.
Đội tìm kiếm không có sơ đồ mộ chí hay bản đồ tọa độ như nhiều chiến trường khác. Họ phải rà soát toàn bộ khu vực đỉnh núi và các vách đá xung quanh rộng khoảng 2,5ha, coi nơi nào cũng có thể là nơi an nghỉ của các liệt sĩ. Mọi dấu hiệu như quần áo, vật dụng cá nhân, cửa hang, cửa hầm bị sập, dấu vết cáng thương, bẫy mìn hay bàn chông đều được chú ý kỹ lưỡng.
Tính từ tháng 1 năm 2026 đến nay, theo Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang, công tác tìm kiếm đã được tiến hành trên diện tích 447,7ha, đào và lấp hơn 4.561m3 đất đá. Đã quy tập được 14 hài cốt liệt sĩ cùng 3 mộ tập thể, trong đó 5 liệt sĩ và 1 mộ tập thể đã được bàn giao, tổ chức lễ viếng, truy điệu và an táng trang trọng.
Phân tích & Ý nghĩa
Cuộc tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại mặt trận Vị Xuyên không chỉ là nhiệm vụ quân sự mà còn là hành trình tri ân sâu sắc đối với những người đã ngã xuống vì Tổ quốc. Việc phải lật từng hốc đá, từng mảnh đất trong điều kiện địa hình hiểm trở và không được dùng thuốc nổ cho thấy sự kiên trì và tôn trọng tuyệt đối đối với hài cốt các anh hùng liệt sĩ.
Đặc điểm chiến trường với các chiến hào làm từ đá và bao cát, cùng với sự tàn phá của bom đạn khiến nhiều hài cốt không còn nguyên vẹn, đòi hỏi đội tìm kiếm phải có kỹ năng và sự nhạy bén cao để nhận biết dấu vết và vật dụng liên quan. Điều này cũng phản ánh sự khốc liệt của chiến tranh biên giới phía Bắc trong những năm 1980.
Đối với cộng đồng người Việt tại Séc và châu Âu, những thông tin về công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ như thế này góp phần giữ gìn ký ức lịch sử, nhắc nhở về sự hy sinh của thế hệ cha anh, đồng thời tạo sự gắn kết tinh thần với quê hương dù đang sinh sống xa xứ.
Kết luận
Cuộc tìm kiếm hài cốt liệt sĩ trên "Lò vôi thế kỷ" tại mặt trận Vị Xuyên là minh chứng cho sự kiên cường và lòng tri ân của những người còn sống đối với các anh hùng đã ngã xuống. Dù gặp nhiều khó khăn về địa hình và điều kiện chiến trường, công tác này vẫn được tiến hành nghiêm túc, góp phần hoàn thiện công tác đền ơn đáp nghĩa của đất nước.
Hình ảnh từ bài viết
Các thành viên thuộc Đội tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ 515 - Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang khoan đá tại khu vực hang sập cao điểm 685, vị trí này được các cựu chiến binh cho biết nhiều khả năng còn nhiều liệt sĩ nằm lại - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH
Bới từng hốc đá tìm liệt sĩ trên “Lò vôi thế kỷ” tại mặt trận Vị Xuyên - Ảnh 2.
Bới từng hốc đá tìm liệt sĩ trên “Lò vôi thế kỷ” tại mặt trận Vị Xuyên - Ảnh 3.
Bới từng hốc đá tìm liệt sĩ trên “Lò vôi thế kỷ” tại mặt trận Vị Xuyên - Ảnh 4.
Bới từng hốc đá tìm liệt sĩ trên “Lò vôi thế kỷ” tại mặt trận Vị Xuyên - Ảnh 5.
Bới từng hốc đá tìm liệt sĩ trên “Lò vôi thế kỷ” tại mặt trận Vị Xuyên - Ảnh 6.
Bới từng hốc đá tìm liệt sĩ trên “Lò vôi thế kỷ” tại mặt trận Vị Xuyên - Ảnh 7.
Sau khi tập kết lực lượng tại cao điểm 685, Thượng tá Nguyễn Hữu Tiệp - Phó đội trưởng Đội tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ 515, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang - phổ biến nhiệm vụ cho các tổ tìm kiếm - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH
Giữa thời tiết nắng nóng, các thành viên tổ tìm kiếm miệt mài phá đá tìm đường vào hang đá sập - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH
Tại khu vực cửa hang đá sập, nhiều vật dụng cá nhân, lựu đạn đã được tìm thấy - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH
Lật từng hốc đá tìm hài cốt liệt sĩ trên mặt trận Vị Xuyên