Liên minh phe nổi dậy Ethiopia quyết lật đổ chính phủ Abiy Ahmed
Liệu Ethiopia có thể tránh khỏi một cuộc khủng hoảng chính trị và xung đột mới khi bảy nhóm nổi dậy từ các vùng khác nhau trong nước tuyên bố liên minh nhằm lật đổ chính phủ hiện tại? Xung đột kéo dài tại các khu vực đông dân như Oromia và Amhara, cùng với căng thẳng ở Tigray, đang đẩy quốc gia này vào tình thế bất ổn nghiêm trọng.
Bối cảnh
Ethiopia là quốc gia đông dân nhất châu Phi với khoảng 135 triệu dân, đa dạng về sắc tộc với hơn 80 nhóm dân tộc khác nhau. Chính quyền liên bang được tổ chức theo mô hình liên bang dựa trên cơ sở sắc tộc, trong đó các bang tự quản chủ yếu theo nhóm dân tộc chiếm đa số. Mô hình này tạo ra sự tự trị nhất định cho các bang nhưng cũng gây ra nhiều thách thức về chính trị và xã hội.
Trong gần ba thập kỷ, Mặt trận Giải phóng Nhân dân Tigray (TPLF) từng nắm quyền kiểm soát chính phủ liên bang. Tuy nhiên, từ năm 2018, Thủ tướng Abiy Ahmed lên nắm quyền và tiến hành cải cách kinh tế, đồng thời nhận giải Nobel Hòa bình nhờ hòa giải với Eritrea. Dù vậy, chính phủ của ông bị cáo buộc hạn chế tự do báo chí và vi phạm nhân quyền trong các chiến dịch quân sự, điều mà chính quyền phủ nhận với lý do bảo vệ an ninh quốc gia.
Diễn biến chính
Ngày 20 tháng 9, bảy nhóm nổi dậy tại Ethiopia đã công bố thành lập Liên minh các lực lượng dân tộc Ethiopia vì sự tồn vong (EPFAS) với mục tiêu lật đổ chính phủ tại thủ đô Addis Abeba do Abiy Ahmed lãnh đạo. Liên minh này bao gồm các nhóm từ nhiều vùng khác nhau, từ Tigray ở phía Bắc đến Somali ở phía Nam, dù vẫn còn tranh chấp về lãnh thổ và các vấn đề khác giữa các thành viên.
Đáng chú ý, liên minh có sự tham gia của TPLF và phong trào Fano, một liên minh các nhóm vũ trang tại bang Amhara. Fano từng chiến đấu bên cạnh chính phủ liên bang chống lại TPLF trong cuộc chiến tranh Tigray từ 2020 đến 2022. Mặc dù một thỏa thuận hòa bình do Liên minh châu Phi làm trung gian đã kết thúc cuộc chiến này, nhưng căng thẳng vẫn chưa hạ nhiệt, với các cáo buộc vi phạm thỏa thuận từ cả hai phía.
Từ năm 2023, lực lượng Fano đã quay sang chống lại chính phủ liên bang trong các cuộc xung đột tại Amhara, khiến hàng nghìn người thiệt mạng. Liên minh EPFAS cáo buộc chính phủ trung ương tập trung quyền lực quá mức và bỏ rơi các bang, đồng thời tuyên bố họ có trách nhiệm lịch sử trong việc lật đổ chế độ hiện tại.
Phân tích & Ý nghĩa
Xung đột kéo dài và sự hình thành liên minh các nhóm nổi dậy phản ánh những mâu thuẫn sâu sắc trong cấu trúc chính trị và xã hội của Ethiopia. Mô hình liên bang dựa trên sắc tộc, dù nhằm bảo vệ quyền lợi các nhóm dân tộc, lại là nguồn gốc của nhiều tranh chấp và bất ổn. Việc các nhóm từng đối đầu nhau như TPLF và Fano cùng liên kết cho thấy mức độ nghiêm trọng của khủng hoảng hiện nay.
Đối với cộng đồng quốc tế và người dân Ethiopia, nguy cơ trở lại chiến tranh toàn diện là rất lớn, với hậu quả nghiêm trọng về nhân mạng và di cư. Chính phủ Abiy Ahmed, dù từng được ca ngợi, đang đối mặt với thách thức lớn trong việc duy trì sự ổn định và đoàn kết quốc gia.
Kết luận
Liên minh các lực lượng dân tộc Ethiopia vì sự tồn vong đánh dấu một bước ngoặt mới trong cuộc khủng hoảng chính trị và xung đột kéo dài tại Ethiopia. Tình hình hiện tại đặt ra nhiều câu hỏi về tương lai của quốc gia này và khả năng duy trì hòa bình lâu dài trong một đất nước đa sắc tộc và nhiều bất ổn.
Liên minh phe nổi dậy Ethiopia quyết lật đổ chính phủ Abiy Ahmed