Liên minh quân sự mới giữa Saudi Arabia, Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan đối mặt thách thức
Liệu một liên minh quân sự giữa ba quốc gia Hồi giáo lớn có thể tạo nên thế cân bằng mới trong khu vực Trung Đông đầy biến động? Hiệp ước quốc phòng vừa được ký kết giữa Saudi Arabia, Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan hứa hẹn tăng cường hợp tác phòng thủ, nhưng cũng đặt ra nhiều câu hỏi về sự khác biệt trong lợi ích và chiến lược của từng bên.
Bối cảnh
Vào ngày 7 tháng 8 năm 2026, một hiệp ước quốc phòng quan trọng đã được ký kết tại thành phố Mecca, kết nối ba quốc gia Hồi giáo là Saudi Arabia, Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan. Đây là một bước ngoặt trong cấu trúc an ninh khu vực Trung Đông, khi ba nước này quyết định hợp tác để bảo vệ lẫn nhau trước các mối đe dọa chung. Saudi Arabia là một trong những nước xuất khẩu dầu lớn nhất thế giới và là nơi có các địa điểm linh thiêng nhất của đạo Hồi. Pakistan là quốc gia Hồi giáo duy nhất sở hữu vũ khí hạt nhân, còn Thổ Nhĩ Kỳ có quân đội lớn thứ hai trong NATO (Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương), liên minh quân sự quan trọng của phương Tây.
Theo chỉ số Global Firepower đánh giá năng lực quốc phòng của 145 quốc gia, ba nước này sở hữu tổng cộng gần 1,4 triệu quân nhân hoạt động, khoảng 3.400 máy bay, 6.000 xe tăng và hơn 340 tàu chiến. Điều này cho thấy tiềm lực quân sự đáng kể của liên minh mới, dù mục tiêu chính được nhấn mạnh là phòng thủ chứ không phải tấn công.
Diễn biến chính
Hiệp ước quốc phòng được ký kết sau hơn một năm đàm phán, dựa trên nền tảng của một thỏa thuận chiến lược song phương giữa Saudi Arabia và Pakistan ký vào tháng 9 năm trước. Đại diện Saudi Arabia, Phó Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Rajid Krimly, khẳng định đây là một hiệp ước phòng thủ thuần túy, không thay thế hay hủy bỏ các thỏa thuận hiện có giữa các bên. Ông nhấn mạnh rằng liên minh không nhằm mục đích chạy đua vũ trang hay phát triển vũ khí hạt nhân, mà tập trung xây dựng năng lực bền vững để đối phó với các thách thức an ninh.
Nhà báo và chuyên gia về địa chính trị Trung Đông Sabína Sidíkíová nhận định rằng hiệp ước này không phải là một liên minh quân sự nhằm chống lại một quốc gia cụ thể như Iran hay Israel, mà là nỗ lực thiết lập một trật tự an ninh khu vực ổn định hơn, dựa trên nguyên tắc phòng thủ lẫn nhau và không gây hấn. Trong bối cảnh Trung Đông đang trải qua nhiều biến động, đặc biệt là các cuộc xung đột với Iran và các nhóm vũ trang thân Iran như lực lượng Houthi ở Yemen, sự cần thiết cho một cấu trúc an ninh mới càng trở nên cấp thiết.
Ví dụ, các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa của lực lượng Houthi vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ và các tuyến vận chuyển của Saudi Arabia đã làm lộ rõ sự yếu kém trong các biện pháp an ninh hiện tại. Điều này càng thúc đẩy các nước trong khu vực tìm kiếm sự hợp tác chặt chẽ hơn để bảo vệ lợi ích chung.
Phân tích & Ý nghĩa
Dù vậy, ba quốc gia trong liên minh có những ưu tiên an ninh và đối tác chiến lược khác nhau, tạo nên thách thức trong việc phối hợp hành động. Saudi Arabia xem Iran và các lực lượng đồng minh là mối đe dọa lớn nhất, trong khi Pakistan tập trung vào đối thủ truyền thống là Ấn Độ và duy trì quan hệ làm việc với Iran. Thổ Nhĩ Kỳ, với tư cách thành viên NATO, có nghĩa vụ và ưu tiên riêng trong khu vực, đồng thời theo đuổi các mục tiêu địa chính trị của riêng mình.
Liên minh này cũng được xem như một đối trọng với mối quan hệ ngày càng sâu sắc giữa Israel và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE). Israel và UAE đã thiết lập quan hệ hợp tác quân sự và tình báo, trong đó có việc Israel triển khai hệ thống phòng không Iron Dome tại vùng Vịnh để bảo vệ UAE trước các cuộc tấn công từ Iran. UAE cũng tham gia cùng Israel trong các cuộc không kích nhằm vào các mục tiêu của Iran, mặc dù sự hợp tác này vẫn còn khá kín đáo trên bình diện công khai.
Kết luận
Hiệp ước quốc phòng giữa Saudi Arabia, Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc tái cấu trúc an ninh khu vực Trung Đông. Mặc dù có nhiều thách thức do sự khác biệt về lợi ích và chiến lược, liên minh này thể hiện nỗ lực của các quốc gia Hồi giáo lớn nhằm xây dựng một trật tự an ninh bền vững hơn, đối phó với các mối đe dọa ngày càng phức tạp. Đối với cộng đồng người Việt tại Séc và châu Âu quan tâm đến tình hình thế giới, đây là một diễn biến đáng chú ý phản ánh sự thay đổi trong cục diện chính trị và quân sự toàn cầu.
Hình ảnh từ bài viết
Turecký prezident Recep Tayyip Erdogan, saúdský korunní princ Muhammad bin Salmán a pákistánský premiér Šahbáz Šaríf
Liên minh quân sự mới giữa Saudi Arabia, Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan đối mặt thách thức