Lo ngại lạm phát tăng cao khiến nhà đầu tư ồ ạt bán trái phiếu
Thị trường trái phiếu toàn cầu đang trải qua giai đoạn biến động mạnh khi nhà đầu tư đồng loạt bán tháo, đẩy lợi suất trái phiếu tăng vọt. Nguyên nhân chính là nỗi lo lạm phát ngày càng gia tăng, cùng với kỳ vọng các ngân hàng trung ương sẽ tiếp tục nâng lãi suất để kiểm soát giá cả. Điều này ảnh hưởng sâu rộng từ Tokyo, Sydney, New York đến London, tạo nên áp lực lớn lên thị trường tài chính toàn cầu.
Bối cảnh
Khủng hoảng tại Trung Đông đã làm tăng áp lực lên giá cả trên toàn thế giới, khiến các nhà đầu tư lo ngại về sự gia tăng lạm phát. Lạm phát là hiện tượng giá cả hàng hóa và dịch vụ tăng lên liên tục, làm giảm giá trị tiền tệ và ảnh hưởng đến chi phí sinh hoạt. Trong bối cảnh này, các ngân hàng trung ương như Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) hoặc Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) thường phải tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát, nhưng điều này cũng làm tăng chi phí vay mượn và ảnh hưởng đến thị trường tài chính.
Thêm vào đó, thị trường trái phiếu còn chịu áp lực từ lượng phát hành trái phiếu mới rất lớn. Các công ty công nghệ lớn, đặc biệt là những nhà cung cấp hạ tầng đám mây và trung tâm dữ liệu (gọi là hyperscalers), đang huy động vốn mạnh mẽ để đầu tư vào lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), tạo ra nhu cầu vay mượn lớn trên thị trường tài chính toàn cầu.
Diễn biến chính
Hiện tại, tổng nợ công của Mỹ đã vượt mức 40 nghìn tỷ USD (tương đương 833 nghìn tỷ Kč), một con số khổng lồ so với quy mô nền kinh tế. Trong khi đó, chính phủ Nhật Bản cũng đang chuẩn bị đề xuất ngân sách cho năm tài chính tới với mức chi tiêu kỷ lục, làm gia tăng áp lực lên thị trường trái phiếu của nước này.
Lợi suất trái phiếu tăng đồng nghĩa với việc giá trái phiếu giảm. Điều này xảy ra vì lợi suất và giá trái phiếu đi ngược chiều nhau: khi nhà đầu tư bán tháo trái phiếu, giá giảm thì lợi suất tăng lên. Lợi suất cao hơn cũng đồng nghĩa với chi phí vay mượn của chính phủ và doanh nghiệp tăng, gây áp lực lên tài chính công và kinh doanh.
Ví dụ, lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm đã lần đầu tiên đạt mức 3% kể từ tháng 9 năm 1996, trong khi lợi suất trái phiếu 5 năm và 2 năm cũng tăng lên mức cao kỷ lục trong nhiều thập kỷ. Tại Mỹ, lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm tăng lên 4,786%, mức cao nhất kể từ tháng 1 năm ngoái. Ở châu Âu, lợi suất trái phiếu chính phủ Đức kỳ hạn 10 năm cũng đạt 3,34%, mức cao nhất từ năm 2011, còn lợi suất trái phiếu chính phủ Séc vượt 5,16%, cao nhất từ mùa thu 2022.
Phân tích & Ý nghĩa
Sự tăng vọt lợi suất trái phiếu đặt ra thách thức lớn cho các nhà hoạch định chính sách kinh tế. Thị trường hiện rất nhạy cảm với các dấu hiệu về chi tiêu công không kiểm soát và sự thiếu kỷ luật trong tài chính công. Đối với Nhật Bản, chi phí phục vụ khoản nợ công khổng lồ ngày càng tăng trong khi Thủ tướng Sanae Takaiči (Sa-na-e Ta-ka-i-chi) đang lên kế hoạch đầu tư lớn, khiến cân bằng tài chính trở nên khó khăn hơn.
Nhà phân tích Masahiko Loo tại State Street Investment Management ở Tokyo cho biết nhà đầu tư hiện yêu cầu mức bù đắp cao hơn khi nắm giữ trái phiếu dài hạn do sự cạnh tranh giữa phát hành trái phiếu chính phủ và nhu cầu vay vốn của doanh nghiệp. Theo ông, nhà đầu tư giờ đây ít quan tâm đến tăng trưởng kinh tế mà tập trung nhiều hơn vào lạm phát và lượng cung trái phiếu trên thị trường.
Kết luận
Thị trường trái phiếu toàn cầu đang chịu áp lực lớn từ lo ngại lạm phát và kỳ vọng tăng lãi suất. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến chi phí vay mượn của các chính phủ và doanh nghiệp mà còn tác động trực tiếp đến chi phí sinh hoạt và hoạt động kinh doanh, trong đó có các ngành kinh doanh nhỏ và cộng đồng người Việt tại Séc và châu Âu. Việc theo dõi sát sao diễn biến thị trường và chính sách tài chính sẽ giúp người dân và doanh nghiệp có những điều chỉnh phù hợp trong thời gian tới.
Lo ngại lạm phát tăng cao khiến nhà đầu tư ồ ạt bán trái phiếu