Lương thực tế tại các nước giàu giảm do xung đột ở Iran
Xung đột tại eo biển Hormuz đã làm dấy lên làn sóng tăng giá nhiên liệu và vé máy bay trên toàn cầu, đặc biệt ảnh hưởng đến Mỹ, Anh và các quốc gia châu Âu. Trong bối cảnh này, người tiêu dùng đang phải đối mặt với áp lực tài chính ngày càng lớn khi mức tăng giá vượt qua tốc độ tăng lương, khiến thu nhập thực tế giảm sút.
Bối cảnh
Eo biển Hormuz là một trong những tuyến đường vận chuyển dầu mỏ quan trọng nhất thế giới, nằm giữa Iran và Oman. Việc đóng cửa hoặc gián đoạn tại đây ảnh hưởng nghiêm trọng đến nguồn cung năng lượng toàn cầu, đẩy giá dầu và nhiên liệu tăng cao. Tình hình căng thẳng ở Trung Đông, đặc biệt là xung đột tại Iran, đã làm gián đoạn chuỗi cung ứng và tạo ra cú sốc năng lượng mới cho các nền kinh tế phát triển.
Trong khi đó, Mỹ, Anh và nhiều quốc gia châu Âu đang phải đối mặt với lạm phát cao, khiến giá cả hàng hóa và dịch vụ tăng nhanh hơn mức tăng thu nhập của người lao động. Đây là lần đầu tiên trong hai năm qua, mức tăng giá vượt qua tốc độ tăng lương, gây áp lực lên sức mua của người dân.
Diễn biến chính
Tại Mỹ, lạm phát trong tháng 4 đạt mức 3,8% theo năm, trong khi mức tăng lương trung bình theo giờ chỉ là 3,6%. Điều này đồng nghĩa với việc thu nhập thực tế của người lao động giảm, làm giảm khả năng chi tiêu và ảnh hưởng đến tâm lý tiêu dùng.
Diane Swonková, kinh tế trưởng của KPMG tại Mỹ, nhận định: "Chiến tranh làm xáo trộn chuỗi cung ứng và đẩy giá lên cao hơn, ngay cả khi eo biển Hormuz được mở lại vào ngày mai." Điều này cho thấy tác động lâu dài của xung đột đến nền kinh tế toàn cầu.
Tại Anh, người lao động cũng đang chịu áp lực tương tự. Mức thu nhập trung bình trong ba tháng đến tháng 3 có tăng nhẹ nhưng dự kiến sẽ giảm mạnh trong các tháng tới do lạm phát tiếp tục tăng cao. Ở khu vực đồng euro, cú sốc năng lượng mới cũng làm chậm quá trình phục hồi thu nhập thực tế sau đợt lạm phát năm 2022.
Claus Vistesen từ công ty tư vấn Pantheon Macroeconomics dự báo mức tăng trưởng lương thực tế tại toàn khu vực đồng euro trong năm 2026 sẽ gần như bằng 0, thậm chí có thể âm sâu ở những quốc gia như Pháp, nơi chính phủ không có nhiều dư địa tài chính để hỗ trợ người tiêu dùng.
Phân tích & Ý nghĩa
Sự sụt giảm thu nhập thực tế diễn ra trong bối cảnh các nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt xung đột ở Trung Đông đang được đẩy mạnh. Các nhà đàm phán hàng đầu của Iran đã đến Doha, Qatar, để thương thảo chi tiết hòa bình, bao gồm việc mở lại dần dần eo biển Hormuz – tuyến huyết mạch vận chuyển dầu mỏ toàn cầu.
Tuy nhiên, áp lực giá cả tăng cao có thể khiến các hộ gia đình thắt chặt chi tiêu, làm giảm nhu cầu tiêu dùng và tác động tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế. Các doanh nghiệp có thể phải cắt giảm nhân sự nếu nhu cầu giảm sút kéo dài. Mặt khác, nếu người lao động thành công trong việc đòi tăng lương, điều này có thể làm tăng lạm phát ngay cả khi giá năng lượng giảm.
Michael Feroli, kinh tế trưởng của JPMorgan tại Mỹ, cho rằng sự giảm sút thu nhập thực tế hoàn toàn liên quan đến xung đột ở Trung Đông. Ông tin rằng nếu eo biển Hormuz được mở lại và giá năng lượng hạ nhiệt, mức lương thực tế sẽ bắt đầu tăng trở lại.
Kết luận
Xung đột tại eo biển Hormuz không chỉ làm tăng giá nhiên liệu và vé máy bay mà còn ảnh hưởng sâu rộng đến thu nhập thực tế của người lao động tại các nền kinh tế phát triển. Áp lực này đặt ra thách thức lớn cho người tiêu dùng và các nhà hoạch định chính sách trong việc cân bằng giữa kiểm soát lạm phát và duy trì tăng trưởng kinh tế.
Lương thực tế tại các nước giàu giảm do xung đột ở Iran