Mekong, lời nguyền của sông mẹ vĩ đại - Cái chết ám ảnh của trưởng đoàn Lagrée
Cuộc thám hiểm sông Mekong của đoàn Pháp vào thế kỷ 19 không chỉ là hành trình khám phá địa lý mà còn là thử thách sinh tồn đầy gian nan. Trưởng đoàn Lagrée bị bệnh nặng phải dừng lại giữa đường, và cái chết của ông đã để lại nhiều suy ngẫm về sự khắc nghiệt của thiên nhiên cũng như ý chí con người trong hành trình khám phá vùng đất mới.
Bối cảnh
Đoàn thám hiểm sông Mekong do trưởng đoàn Lagrée dẫn đầu đang trong hành trình khám phá thượng nguồn con sông lớn ở Đông Nam Á. Vào thời điểm này, Mekong chưa được bản đồ phương Tây ghi nhận chi tiết, và việc tìm ra tuyến đường thủy qua các vùng đất hiểm trở là mục tiêu quan trọng của Pháp nhằm mở rộng ảnh hưởng và khai thác thương mại.
Trong quá trình di chuyển qua các thị trấn như Kiến Thủy, đoàn đã gặp nhiều khó khăn, từ sự thù địch của người địa phương đến những hiểm họa bệnh tật. Sự kiện một kẻ ném đá vào đoàn bị bắt giữ và hành quyết tại Kiến Thủy cho thấy mức độ căng thẳng và nguy hiểm mà đoàn phải đối mặt.
Diễn biến chính
Trong thời gian lưu lại Kiến Thủy, đoàn thám hiểm chứng kiến cảnh tượng nghiệt ngã khi kẻ ném đá bị bêu đầu tại một cổng trấn. Dù nghe tin đồn về vụ hành quyết, các thành viên đoàn không ngờ điều đó lại xảy ra thực sự và sau này cho biết nếu biết trước sẽ cố gắng ngăn chặn.
Rời Kiến Thủy, đoàn tiếp tục hành trình qua thị trấn Shih-p'ing (Thạch Bình) bằng thuyền qua một hồ nước lớn. Hành trình đưa họ lên vùng đồi núi cao, cảnh sắc giống như dãy Alps ở châu Âu, đánh dấu sự rời khỏi vùng lòng chảo thượng du sông Hồng.
Trưởng đoàn Lagrée có lúc do dự giữa việc tiếp tục đi về phía bắc theo hướng Mekong hay quay về phía đông để theo sông Hồng, nơi có thể dễ dàng ra biển bằng thuyền. Cuộc tranh luận gay gắt diễn ra, nhưng cuối cùng Lagrée đồng ý tiếp tục hướng về phía tây, tới Côn Minh để xin giấy thông hành và lời khuyên.
Đoàn tiếp tục hành trình qua vùng đất đầy quan tài người chết do dịch tả, một cảnh tượng rùng rợn khiến các thành viên không khỏi khiếp sợ. Tập tục địa phương buộc thi thể bệnh nhân dịch phải để trong quan tài trên mặt đất, tạo nên bãi tha ma khổng lồ mà đoàn phải đi qua.
Ngày 14-1-1867, Lagrée bị sốt nặng, đoàn phải dừng lại và ông không thể ngồi trên yên ngựa mà phải nằm trên kiệu. Hành trình trở nên chậm chạp và gian nan hơn khi họ vượt qua cao nguyên với độ cao 2.438 mét, thời tiết lạnh giá và cảnh vật khô cằn.
Đến Hội Trạch, đoàn tổ chức cuộc họp cuối cùng bên giường bệnh của Lagrée. Mặc dù sức khỏe yếu, ông vẫn muốn hỏi ý kiến đồng đội và đồng ý hướng tới Đại Lý. Tuy nhiên, quan lại địa phương ở Hội Trạch bày tỏ lo ngại và khuyên đoàn không nên đi tiếp, khiến Garnier càng quyết tâm hơn.
Ngày 30-1-1868, đoàn rời Hội Trạch đi Đại Lý, để lại Lagrée ở lại với sự chăm sóc của Joubert, Mouëllo và một số thành viên hộ tống người Việt. Lagrée đang phải chiến đấu với bệnh lỵ amíp cấp tính, kèm theo những khối áp-xe trong gan khiến ông suy kiệt nghiêm trọng.
Phân tích & Ý nghĩa
Hành trình của đoàn thám hiểm Mekong không chỉ là câu chuyện khám phá địa lý mà còn là minh chứng cho sự khắc nghiệt của thiên nhiên và giới hạn sức người. Bệnh tật, điều kiện thời tiết khắc nghiệt, và sự thiếu thốn y tế đã khiến trưởng đoàn Lagrée không thể tiếp tục cuộc hành trình, phải dừng lại và cuối cùng qua đời.
Việc Lagrée để Garnier và các thành viên trẻ hơn tiếp tục hành trình cũng phản ánh sự nhận thức về sức khỏe và năng lực trong đoàn, đồng thời cho thấy sự linh hoạt trong cách tổ chức thám hiểm. Những tranh luận về việc đi theo sông Hồng hay Mekong cũng cho thấy tính phức tạp và khó khăn trong việc lựa chọn tuyến đường phù hợp, ảnh hưởng trực tiếp đến thành công của chuyến đi.
Kết luận
Cái chết của trưởng đoàn Lagrée là biểu tượng cho những hy sinh thầm lặng trong các chuyến thám hiểm thời kỳ cận đại. Dù không hoàn thành toàn bộ mục tiêu, đoàn thám hiểm đã mở đường cho những nghiên cứu và khám phá tiếp theo về sông Mekong, góp phần vào hiểu biết địa lý và chính trị của khu vực Đông Nam Á.
Hình ảnh từ bài viết
Sông Lan Thương (Mekong) chảy qua huyện Vân Long (thành phố Đại Lý, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc) - Ảnh: Cục VH & DL huyện Vân Long
Hình ảnh đoàn thương buôn vác hàng qua núi rừng Vân Nam - Tranh vẽ của Delaporte, họa sĩ của đoàn thám hiểm Pháp
Cánh đồng quan tài mà đoàn thám hiểm đi qua - Tranh vẽ của Delaporte
Hội Trạch, nơi Lagrée phải dừng chân trên đường thám hiểm sông Mekong - Ảnh: Swordqiu
Hồ nước lớn tại Đại Lý mà đoàn thám hiểm đã quyết định tìm tới - Tranh vẽ của Delaporte
Lagrée phải kết thúc hành trình thám hiểm sông Mekong ở Trung Quốc - Ảnh tư liệu
Mekong, lời nguyền của sông mẹ vĩ đại - Cái chết ám ảnh của trưởng đoàn Lagrée