Mưa chỉ giảm hạn hán một phần, mực nước sông Vltava được giữ bởi đập Slapy và Orlík
Hạn hán kéo dài tại Cộng hòa Séc vẫn chưa được giải quyết triệt để dù những cơn mưa gần đây đã phần nào giúp cải thiện tình hình. Nhiều dòng sông vẫn duy trì mức nước thấp kỷ lục, tương tự như các đợt hạn hán nghiêm trọng năm 2015 và 2018. Vậy nguyên nhân và tác động của tình trạng này ra sao?
Bối cảnh
Hạn hán là một vấn đề thời tiết nghiêm trọng ảnh hưởng đến nguồn nước, nông nghiệp và đời sống hàng ngày. Tại Cộng hòa Séc, năm 2026 được đánh giá là một trong những năm khô hạn nhất trong lịch sử hiện đại, với lượng mưa thấp nhất kể từ năm 1961. Theo Bộ Nông nghiệp Séc, từ đầu năm đến ngày 10 tháng 8, lượng mưa chỉ đạt khoảng 66% so với mức trung bình nhiều năm, trong khi 70% các mạch nước ngầm bị ảnh hưởng bởi hạn hán nghiêm trọng hoặc cực đoan.
Để ứng phó với tình trạng này, hệ thống đập thủy điện như Slapy và Orlík trên sông Vltava đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết và duy trì mực nước, đảm bảo dòng chảy ổn định cho các khu vực hạ lưu, bao gồm cả thủ đô Praha.
Diễn biến chính
Martin Pecha và Tomáš Fryč từ Viện Khí tượng Thủy văn Séc (Český hydrometeorologický ústav) cho biết, nhiều dòng sông hiện nay có mực nước thấp tương đương hoặc còn thấp hơn cả đợt hạn hán năm 2015 và 2018. Một số suối nhỏ thậm chí đã cạn hoàn toàn. Tuy nhiên, trên các con sông lớn, hạn hán không biểu hiện rõ nhờ sự điều tiết nước từ các đập thủy điện.
- Hệ thống đập trên sông Vltava, gọi là kaskáda Vltavská, đã cung cấp hơn 216 triệu mét khối nước cho phần hạ lưu sông Vltava và sông Labe.
- Theo Bộ Nông nghiệp, nếu không có đập Orlík và Slapy, lưu lượng nước tại Praha chỉ còn khoảng 10 đến 15 mét khối mỗi giây, khiến lòng sông không được lấp đầy hoàn toàn, xuất hiện các đảo cát và bãi sỏi như trên sông Sázava hay Berounka.
- Độ sâu sông giảm xuống còn khoảng một mét ở nhiều đoạn, khiến các phương tiện thủy như tàu máy không thể hoạt động bình thường.
- Tương tự, đập Vranov trên sông Dyje đã tăng lưu lượng nước dưới đập lên hơn gấp mười lần so với dòng chảy tự nhiên.
- Ở sông Labe đoạn giữa, nước từ các hồ chứa chiếm gần một nửa tổng lưu lượng trong tháng 8.
Đợt mưa vào cuối tuần trước đã giúp giảm bớt hạn hán tạm thời ở một số khu vực, nhưng lưu lượng nước hiện đang có xu hướng giảm trở lại. Viện Khí tượng Thủy văn dự báo sẽ có thêm mưa trong tuần này, giúp hạn chế sự gia tăng nghiêm trọng của hạn hán trên diện rộng. Tuy nhiên, dự báo dài hạn trên 7-10 ngày vẫn còn nhiều bất định.
Phân tích & Ý nghĩa
Tình trạng hạn hán kéo dài với lượng mưa thấp kỷ lục ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn nước sinh hoạt, nông nghiệp và các ngành kinh tế liên quan. Việc các đập thủy điện như Slapy và Orlík giữ vai trò điều tiết mực nước là rất quan trọng để đảm bảo cung cấp nước cho thủ đô Praha và các vùng lân cận, đồng thời duy trì hoạt động giao thông thủy và sinh thái sông.
Tuy nhiên, sự phụ thuộc vào các hồ chứa nước cũng đặt ra thách thức lớn khi lượng nước dự trữ có giới hạn và cần được quản lý chặt chẽ trong bối cảnh biến đổi khí hậu khiến hạn hán có thể xảy ra thường xuyên và kéo dài hơn. Điều này đòi hỏi nhà nước phải đẩy mạnh các biện pháp chống hạn, tăng cường đầu tư và nâng cao nhận thức cộng đồng về tiết kiệm nước.
Kết luận
Mặc dù những cơn mưa gần đây đã giúp giảm bớt phần nào tình trạng hạn hán tại Cộng hòa Séc, nhưng nhiều dòng sông vẫn duy trì mức nước thấp kỷ lục. Hệ thống đập thủy điện Slapy và Orlík đóng vai trò then chốt trong việc duy trì mực nước sông Vltava, đảm bảo nguồn nước cho các vùng hạ lưu và thủ đô Praha. Tình hình này nhấn mạnh sự cần thiết của các biện pháp quản lý nước hiệu quả và thích ứng với biến đổi khí hậu trong tương lai.
Mưa chỉ giảm hạn hán một phần, mực nước sông Vltava được giữ bởi đập Slapy và Orlík