Mùa mưa dị thường ở TP HCM: Kỷ lục 46 năm và những hệ lụy đáng chú ý
TP HCM vừa trải qua một mùa mưa có nhiều điểm khác biệt so với các năm trước. Lượng mưa tập trung dồn dập trong tháng 9 và đầu tháng 10, đạt mức cao nhất trong 46 năm qua, dù trước đó là những tháng khô hạn bất thường. Điều này khiến nhiều người đặt câu hỏi về nguyên nhân và tác động của hiện tượng thời tiết này.
Bối cảnh
TP HCM, trung tâm kinh tế và đô thị lớn nhất Việt Nam, thường có mùa mưa kéo dài từ tháng 5 đến tháng 11. Tuy nhiên, năm 2026 chứng kiến sự bất thường khi các tháng đầu mùa như tháng 5, 6, 7 và 8 đều ghi nhận lượng mưa thấp hơn nhiều so với trung bình nhiều năm. Cụ thể, tại trạm Tân Sơn Hòa, lượng mưa tháng 5 thấp hơn 36% so với trung bình cùng kỳ, và từ tháng 6 đến tháng 8, lượng mưa thấp hơn 40%, mức thấp nhất trong 20 năm qua.
Đây là hiện tượng trái ngược với những gì người dân và các nhà khí tượng học thường thấy, bởi mùa mưa thường phân bố đều và kéo dài. Sự khô hạn kéo dài này đã tạo nên một bối cảnh đặc biệt trước khi lượng mưa tăng đột biến vào tháng 9 và đầu tháng 10.
Diễn biến chính
Bước sang tháng 9, TP HCM đón nhận lượng mưa tăng vọt, cao hơn 48% so với trung bình nhiều năm. Lượng mưa không chỉ nhiều mà còn dồn dập, tập trung trong các trận mưa lớn, khiến tổng lượng mưa từ ngày 1/9 đến 6/10 tại trạm Tân Sơn Hòa đạt 680,5 mm, mức cao nhất trong 46 năm qua kể từ năm 1980. Kỷ lục trước đó được ghi nhận vào năm 2012 với tổng lượng mưa 650,5 mm.
Đáng chú ý, dù lượng mưa lớn, số ngày có mưa trong giai đoạn này vẫn thấp hơn so với trung bình nhiều năm, cho thấy mưa tập trung trong những đợt ngắn và cực đoan. Ví dụ, ngày 21-22/9, trạm Nhà Bè ghi nhận lượng mưa trong 24 giờ lên tới 187,5 mm, một con số rất hiếm gặp tại TP HCM trong nhiều năm qua.
Phân tích chi tiết cho thấy, lượng mưa trung bình mỗi ngày trong các ngày có mưa là 27,2 mm, mức cao chưa từng có, phản ánh tính chất cực đoan của các trận mưa. Những trận mưa này thường kéo dài chỉ vài giờ nhưng lượng nước đổ xuống rất lớn, gây áp lực lớn lên hệ thống thoát nước đô thị.
Phân tích & Ý nghĩa
Nguyên nhân của hiện tượng mưa dị thường này được các chuyên gia khí tượng lý giải là do sự cộng hưởng của nhiều hệ thống khí tượng như nhiễu động gió mùa, áp thấp nhiệt đới, không khí lạnh, cùng với các dao động khí hậu như El Nino và La Nina. Theo ông Lê Đình Quyết, Trưởng phòng Dự báo Đài Khí tượng thủy văn Nam Bộ, năm 2026 đang trong pha El Nino mạnh, thường gây ra tình trạng thiếu mưa, nhưng lượng mưa thực tế lại vượt xa trung bình nhiều năm, cho thấy sự bất thường lớn.
GS.TS Phan Văn Tân từ Đại học Quốc gia Hà Nội cũng nhận định các đợt mưa lớn là biểu hiện của biến động thời tiết phức tạp và ngày càng khó dự báo. Ngoài ra, các đô thị lớn như TP HCM đang chứng kiến hiện tượng mưa dồn với cường suất cao, vượt quá khả năng thiết kế của hệ thống thoát nước, dẫn đến ngập úng và nhiều hệ lụy khác.
Đáng chú ý, nghiên cứu quốc tế năm 2024 cho thấy TP HCM đứng thứ 8 trong số các đô thị lớn về mức độ chênh lệch lượng mưa giữa trung tâm và vùng lân cận, phản ánh sự phân bố mưa không đều và cực đoan. Điều này càng làm tăng nguy cơ ngập lụt và ảnh hưởng đến sinh hoạt, kinh doanh của người dân.
Kết luận
Mùa mưa năm 2026 tại TP HCM là minh chứng rõ nét cho sự biến đổi khí hậu và những tác động ngày càng phức tạp của thời tiết. Lượng mưa kỷ lục trong thời gian ngắn đặt ra thách thức lớn cho hệ thống hạ tầng và cuộc sống người dân. Với những biến động này, việc nâng cao khả năng dự báo, chuẩn bị ứng phó và cải thiện hạ tầng thoát nước là điều cần thiết để giảm thiểu thiệt hại trong tương lai.
Mùa mưa dị thường ở TP HCM: Kỷ lục 46 năm và những hệ lụy đáng chú ý