Mùa vụ trái cây Séc năm nay giảm một nửa do sương giá và mưa đá
Năm 2026, các vườn cây ăn quả ở Cộng hòa Séc đang đối mặt với một mùa thu hoạch khó khăn chưa từng có. Sương giá vào mùa xuân và những trận mưa đá gần đây đã làm giảm sản lượng trái cây xuống chỉ còn khoảng một nửa so với mức trung bình trong 5 năm qua. Điều này đặt ra nhiều thách thức cho người trồng cũng như thị trường trái cây trong nước.
Bối cảnh
Cộng hòa Séc là quốc gia có truyền thống trồng nhiều loại trái cây như táo, lê, anh đào và đào. Tuy nhiên, thời tiết khắc nghiệt trong năm 2026 đã gây ra thiệt hại lớn cho các vườn cây ăn quả. Sương giá vào mùa xuân thường gây hại cho hoa và quả non, làm giảm năng suất thu hoạch cuối cùng. Thêm vào đó, những trận mưa đá mạnh gần đây tại các vùng Nam Bohemia (Jihočeský kraj) và Nam Moravia (Jihomoravský kraj) đã làm hư hại thêm nhiều diện tích vườn cây.
Với tình hình biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, các hiện tượng thời tiết cực đoan như sương giá muộn và mưa đá đang trở nên phổ biến hơn, đe dọa trực tiếp đến ngành nông nghiệp truyền thống của Séc.
Diễn biến chính
Theo ước tính của Liên đoàn Trồng cây ăn quả Cộng hòa Séc (Ovocnářská unie ČR), sản lượng táo năm nay dự kiến đạt khoảng 52.000 tấn, tương đương 53% so với mức trung bình 5 năm. Các loại quả khác cũng chịu thiệt hại nghiêm trọng:
- Lê đạt khoảng 65% sản lượng bình thường.
- Anh đào đạt 59% sản lượng.
- Đào chỉ còn khoảng 1/3 sản lượng thông thường.
Martin Ludvík, Chủ tịch Liên đoàn Trồng cây ăn quả, nhận định đây là thiệt hại do sương giá lớn thứ hai trong lịch sử ngành trồng cây ăn quả của Séc, chỉ sau đợt sương giá nghiêm trọng năm 2024. Ngoài ra, mưa đá gần đây đã làm tổn thất thêm, đặc biệt tại các vùng Nam Bohemia và Nam Moravia, khiến sản lượng cuối cùng có thể còn thấp hơn dự kiến.
Đáng chú ý, chỉ có khoảng 8,9% diện tích vườn cây ăn quả được bảo hiểm chống lại thiệt hại do thời tiết trong năm 2025, theo số liệu của Hiệp hội Bảo hiểm Séc (Česká asociace pojišťoven). Tỷ lệ người trồng cây sử dụng bảo hiểm và diện tích được bảo hiểm còn giảm so với năm trước, khiến nhiều nông dân phải tự gánh chịu rủi ro tài chính lớn.
Công ty bảo hiểm Agra pojišťovna cung cấp các gói bảo hiểm cho táo, lê và dâu tây chống lại sương giá. Năm ngoái, khi thiệt hại ít hơn, công ty đã chi trả khoảng 4,5 triệu korun cho các nông dân. Năm nay, số lượng thiệt hại do sương giá được báo cáo dự kiến tăng từ 10 đến 20% so với năm trước, nhưng con số chính xác vẫn chưa được xác định do một số vụ thiệt hại chưa được xử lý xong.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc nhiều vườn cây ăn quả không được bảo hiểm đầy đủ khiến người trồng phải đối mặt với nguy cơ mất trắng tài sản và thu nhập. Nguyên nhân chính được nêu ra là chi phí bảo hiểm cao và mức tự chịu thiệt hại (spoluúčast) lớn, phản ánh mức độ rủi ro ngày càng tăng do thời tiết cực đoan. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về một hệ thống quản lý rủi ro phối hợp giữa nhà nước, các quỹ công và công ty bảo hiểm tư nhân để hỗ trợ nông dân vượt qua khó khăn.
Martin Ludvík cũng lưu ý rằng giá bảo hiểm ngày càng tăng và không phải loại trái cây nào cũng có thể được bảo hiểm chống sương giá. Trong khi đó, bảo hiểm chống mưa đá dễ thực hiện hơn, nên nhiều nông dân đã tìm cách sử dụng các tấm lưới bảo vệ để hạn chế thiệt hại. Tuy nhiên, các tấm lưới này không phải lúc nào cũng hiệu quả, bởi mưa đá mạnh có thể làm hỏng lưới và những vết lõm nhỏ trên quả cũng đủ khiến các chuỗi siêu thị từ chối nhập hàng.
Về thị trường, Bộ Nông nghiệp Séc đã đề nghị hỗ trợ khẩn cấp từ Quỹ Dự trữ Nông nghiệp châu Âu để giúp đỡ các nông dân bị thiệt hại do sương giá. Tuy nhiên, quyết định cuối cùng của Ủy ban châu Âu sẽ được đưa ra vào mùa thu. Tác động của mùa vụ kém này đến giá trái cây trên thị trường nội địa vẫn chưa rõ ràng, bởi sản lượng táo của Séc chỉ chiếm khoảng 1% tổng sản lượng châu Âu. Yếu tố quyết định sẽ là tình hình tại Ba Lan, nước sản xuất táo lớn nhất châu Âu, cũng chịu thiệt hại do sương giá trong năm nay.
Kết luận
Mùa vụ trái cây năm 2026 tại Cộng hòa Séc đang trải qua một năm đầy khó khăn với sản lượng giảm mạnh do sương giá và mưa đá. Việc thiếu bảo hiểm rộng rãi khiến người trồng phải chịu rủi ro lớn, đồng thời đặt ra yêu cầu về một hệ thống hỗ trợ rủi ro hiệu quả hơn từ nhà nước và các tổ chức liên quan. Tác động của mùa vụ kém này không chỉ ảnh hưởng đến người trồng mà còn có thể tác động đến giá cả và nguồn cung trên thị trường trong nước và khu vực châu Âu.
Mùa vụ trái cây Séc năm nay giảm một nửa do sương giá và mưa đá