Mỹ vượt Saudi Arabia trở thành nước xuất khẩu dầu lớn nhất thế giới
Trong nhiều thập kỷ, Saudi Arabia và Nga giữ vị trí dẫn đầu thế giới về xuất khẩu dầu mỏ. Tuy nhiên, tình hình đã thay đổi khi Mỹ, vốn từng phụ thuộc nhiều vào dầu từ Trung Đông, nay đã trở thành nhà xuất khẩu dầu lớn nhất toàn cầu. Điều gì đã giúp Mỹ đạt được vị thế này và tác động của nó ra sao trên bản đồ năng lượng thế giới?
Bối cảnh
Trong suốt nhiều thập niên, Saudi Arabia và Nga là hai quốc gia giữ vai trò chủ chốt trong ngành dầu mỏ toàn cầu. Saudi Arabia, thành viên chủ chốt của Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC), từng áp đặt lệnh cấm vận dầu mỏ năm 1973 nhằm trả đũa Mỹ vì sự ủng hộ của nước này đối với Israel trong cuộc chiến Trung Đông. Lệnh cấm vận này đã làm tăng giá dầu và gây ra nhiều biến động kinh tế trên thế giới.
Tuy nhiên, từ năm 2010, Mỹ bắt đầu thay đổi cục diện khi tăng mạnh khai thác dầu và khí đốt từ đá phiến, công nghệ khai thác mới giúp Mỹ trở thành nhà sản xuất năng lượng lớn. Đồng thời, các biện pháp trừng phạt Nga và sự đóng cửa của eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển dầu quan trọng ở vùng Vịnh Ba Tư – đã tạo điều kiện để Mỹ vươn lên vị trí dẫn đầu về xuất khẩu dầu mỏ.
Diễn biến chính
Theo số liệu của hãng tin Reuters, chỉ riêng trong tháng 5 năm nay, Mỹ đã xuất khẩu khoảng 10,5 triệu thùng dầu và nhiên liệu mỗi ngày, trở thành nhà xuất khẩu dầu lớn nhất thế giới trong ba tháng liên tiếp. Trong khi đó, xuất khẩu dầu của Nga đạt khoảng 7 triệu thùng/ngày, còn Saudi Arabia xuất khẩu khoảng 5,9 triệu thùng/ngày.
So với năm ngoái, khi Saudi Arabia xuất khẩu khoảng 8,1 triệu thùng/ngày, Mỹ đứng thứ hai với 6,6 triệu thùng/ngày và Nga thứ ba với 5,8 triệu thùng/ngày. Sự tăng trưởng vượt bậc của Mỹ chủ yếu nhờ vào sản lượng cao và việc giải phóng dự trữ chiến lược.
Michelle Brouhardová, chuyên gia phân tích dữ liệu thương mại năng lượng tại công ty Kpler, nhận định: "Washington giờ đây có một công cụ mới mà trước đây họ không nhận ra – đó là xuất khẩu năng lượng." Mỹ hiện là nhà cung cấp dầu lớn nhất cho châu Âu và đứng thứ hai về cung cấp các sản phẩm chưng cất.
Phân tích & Ý nghĩa
Sự chuyển dịch này đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong thị trường năng lượng toàn cầu. Mỹ không chỉ giảm sự phụ thuộc vào dầu Trung Đông mà còn trở thành một đối thủ cạnh tranh mạnh mẽ trên thị trường xuất khẩu dầu. Điều này làm thay đổi cán cân quyền lực kinh tế và chính trị, đặc biệt trong bối cảnh các lệnh trừng phạt Nga và căng thẳng tại vùng Vịnh.
Đáng chú ý, Liên minh châu Âu (EU) ban đầu hoan nghênh việc tăng cường nhập khẩu dầu và khí đốt từ Mỹ như một giải pháp thay thế cho nguồn cung từ Nga và Trung Đông. Tuy nhiên, hiện nay EU tỏ ra thận trọng hơn, lo ngại về việc phụ thuộc quá mức vào các công ty năng lượng Mỹ. Trong năm nay, châu Âu đã nhập khẩu tới 47% lượng dầu xuất khẩu của Mỹ, tăng so với 37% năm 2021. Tương tự, các quốc gia châu Á, vốn trước đây chủ yếu mua dầu từ Trung Đông, cũng đang chuyển hướng sang nhập khẩu nhiều hơn từ Mỹ.
Kết luận
Việc Mỹ trở thành nhà xuất khẩu dầu lớn nhất thế giới không chỉ là kết quả của công nghệ khai thác tiên tiến mà còn là hệ quả của các biến động địa chính trị và chiến lược năng lượng toàn cầu. Điều này có tác động sâu rộng đến thị trường năng lượng, kinh tế và chính sách của nhiều khu vực, trong đó có châu Âu và châu Á. Với vị thế mới, Mỹ có thể tận dụng xuất khẩu năng lượng như một công cụ chính trị và kinh tế quan trọng trong tương lai.
Mỹ vượt Saudi Arabia trở thành nước xuất khẩu dầu lớn nhất thế giới