Nắng mưa thất thường, cúm gia tăng: Có nên ăn cháo tía tô giải cảm?
Thời tiết giao mùa với nắng mưa thất thường khiến nhiều người dễ mắc cảm cúm. Trong dân gian, lá tía tô được xem là một vị thuốc quý giúp giải cảm, được nhiều người Việt ưa chuộng. Vậy liệu ăn nhiều cháo tía tô có thực sự giúp giảm triệu chứng cúm? Những lưu ý nào cần biết khi dùng tía tô và chăm sóc người bệnh cúm?
Bối cảnh
Lá tía tô (Perilla frutescens) là loại rau gia vị quen thuộc trong bữa ăn của người Việt và cũng được sử dụng trong y học cổ truyền. Theo lý luận y học cổ truyền, tía tô có tính ôn, thường dùng để trị cảm mạo phong hàn – tức là các triệu chứng cảm lạnh do thời tiết lạnh ẩm, biểu hiện qua sợ lạnh, nghẹt mũi, chảy nước mũi trong, đau đầu, ho nhẹ và ít ra mồ hôi. Ngoài ra, tía tô còn được dùng để hành khí, hòa vị khi người bệnh có cảm giác đầy bụng, buồn nôn hoặc ăn uống kém.
Thời tiết thất thường như hiện nay khiến bệnh cúm và cảm lạnh gia tăng, đặc biệt ở những người có sức đề kháng yếu. Việc tìm hiểu cách sử dụng tía tô đúng cách và chăm sóc người bệnh cúm là điều cần thiết để phòng tránh biến chứng và giúp hồi phục nhanh.
Diễn biến chính
Bác sĩ CKI Bùi Thị Yến Nhi từ Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - cơ sở 3 cho biết một cách đơn giản để dùng tía tô là nấu cháo tía tô giải cảm. Công thức gồm khoảng 30 gam gạo tẻ, 8 gam lá tía tô tươi, 3 lát gừng, 3 củ hành nhỏ, một ít muối và lượng nước vừa đủ. Gạo vo sạch, nấu nhừ thành cháo. Lá tía tô rửa sạch, thái nhỏ; hành thái nhỏ; gừng thái sợi. Khi cháo chín, cho gừng vào nấu thêm vài phút, sau đó tắt bếp rồi cho hành và tía tô vào, khuấy đều và nêm nhạt vừa ăn.
Cháo nên dùng khi còn ấm nóng, không nên đun tía tô lâu vì các tinh dầu tạo mùi thơm dễ bay hơi khi gia nhiệt kéo dài. Ngoài ra, tía tô cũng có thể được hãm cùng vài lát gừng thành thức uống ấm giúp giải cảm.
Tuy nhiên, bác sĩ lưu ý không nên xem nước tía tô như một thức uống có tác dụng giải độc, giảm cân hoặc phòng bệnh khi chưa có bằng chứng khoa học phù hợp. Việc dùng tía tô với lượng lớn hoặc kéo dài như một vị thuốc cần thận trọng vì dữ liệu lâm sàng về độ an toàn còn hạn chế.
Người từng có phản ứng dị ứng với tía tô hoặc các sản phẩm từ tía tô nên tránh sử dụng. Phụ nữ mang thai, người đang cho con bú, trẻ nhỏ, người có bệnh gan thận hoặc đang dùng thuốc điều trị không nhất thiết phải kiêng tía tô khi dùng như rau gia vị, nhưng cần thận trọng nếu dùng với lượng lớn hoặc dưới dạng chế phẩm cô đặc.
Phân tích & Ý nghĩa
Theo y học cổ truyền, tía tô có tính ôn, chủ yếu phù hợp với cảm mạo phong hàn, tức cảm lạnh do thời tiết lạnh ẩm. Người đang sốt cao, khát nhiều, họng đỏ đau, ra nhiều mồ hôi hoặc có dấu hiệu mất nước không nên tự dùng nhiều tía tô, gừng và hành với mục đích làm ra thêm mồ hôi vì có thể làm tình trạng bệnh nặng hơn.
Các nghiên cứu hiện đại đã khảo sát nhiều thành phần và hoạt tính sinh học của tía tô, nhưng phần lớn bằng chứng vẫn ở mức tiền lâm sàng, chưa đủ cơ sở để khẳng định việc sử dụng riêng lá tía tô có thể điều trị cảm lạnh hoặc cúm. Vì vậy, tía tô chỉ nên được xem là một hỗ trợ trong chế độ ăn uống, không thay thế thuốc điều trị khi cần thiết.
Đối với người bệnh cúm, việc chăm sóc đúng cách là rất quan trọng. Bác sĩ từ Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - cơ sở 3 khuyến cáo các bước chăm sóc sau:
- Nghỉ ngơi: Tránh cố gắng làm việc hoặc vận động mạnh, không cố "toát mồ hôi" mà nên ngủ đủ giấc, giữ cơ thể thoải mái.
- Bù nước: Uống đủ nước từng lượng nhỏ thường xuyên, có thể dùng nước lọc, canh, súp hoặc dung dịch điện giải khi cần thiết. Theo dõi lượng và màu sắc nước tiểu để đánh giá tình trạng mất nước.
- Kiểm soát sốt và đau nhức: Nếu sốt trên 38,5 độ C kèm đau đầu, đau nhức xương khớp, có thể dùng thuốc hạ sốt, giảm đau như Paracetamol theo liều phù hợp và khoảng cách thời gian an toàn.
- Cách ly và phòng lây nhiễm: Người bệnh nên ở nhà, hạn chế tiếp xúc gần, đeo khẩu trang khi cần thiết, thông thoáng phòng, rửa tay thường xuyên và không dùng chung đồ cá nhân.
- Đi khám hoặc cấp cứu ngay khi có các dấu hiệu nghiêm trọng như khó thở, đau ngực, tím tái, lú lẫn, co giật, hoặc khi bệnh nền xấu đi.
Kết luận
Lá tía tô là một loại rau gia vị quen thuộc và có thể hỗ trợ giải cảm trong trường hợp cảm mạo phong hàn với các triệu chứng nhẹ. Tuy nhiên, không nên lạm dụng hoặc dùng tía tô như thuốc đặc trị cúm khi chưa có bằng chứng khoa học rõ ràng. Việc chăm sóc người bệnh cúm cần tuân thủ các nguyên tắc nghỉ ngơi, bù nước, kiểm soát triệu chứng và phòng lây nhiễm để đảm bảo hồi phục an toàn và hiệu quả.
Hình ảnh từ bài viết
Trong y học cổ truyền, lá tía tô thường được dùng trong trường hợp cảm mạo phong hàn, biểu hiện như sợ lạnh, nghẹt mũi, chảy nước mũi trong, đau đầu, ho nhẹ, ít hoặc không ra mồ hôi - Ảnh minh họa
Nắng mưa thất thường, cúm gia tăng, có nên ăn cháo tía tô dùng giải cảm? - Ảnh 2.
Nắng mưa thất thường, cúm gia tăng: Có nên ăn cháo tía tô giải cảm?