Nắng nóng khắc nghiệt khiến lao động ngoài trời mất gần 2,5 giờ làm việc mỗi ngày
Những ngày nhiệt độ ngoài trời vượt ngưỡng 40 độ C, nhiều người lao động như tài xế công nghệ, công nhân xây dựng hay người bán hàng rong phải tìm bóng râm để nghỉ giữa giờ, tránh nguy cơ kiệt sức. Việc tạm ngừng công việc này bảo vệ sức khỏe nhưng đồng thời cũng làm giảm thu nhập hàng ngày của họ. Vậy tác động thực tế của nắng nóng đến người lao động ngoài trời ra sao?
Bối cảnh
Nghiên cứu mang tên "An sinh xã hội thích ứng cho người lao động tiếp xúc với nắng nóng cực đoan" do Viện Phát triển bền vững thuộc Đại học Kinh tế quốc dân phối hợp cùng Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) thực hiện và công bố ngày 19 tháng 6 năm 2026 đã chỉ ra những tác động sâu rộng của nắng nóng đối với nhóm lao động ngoài trời tại Việt Nam. Nắng nóng cực đoan là hiện tượng nhiệt độ tăng cao vượt mức bình thường, gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe và năng suất lao động.
Việt Nam đang chứng kiến xu hướng nhiệt độ trung bình và tần suất các đợt nắng nóng cực đoan tăng lên rõ rệt trong những thập niên gần đây. Phân tích dữ liệu từ 156 trạm khí tượng trên toàn quốc giai đoạn 1961-2025 cho thấy không chỉ nhiệt độ trung bình tăng mà các đợt nắng nóng kéo dài và khắc nghiệt hơn, đặc biệt tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP HCM.
Diễn biến chính
Khảo sát 734 lao động ngoài trời tại hai thành phố lớn Hà Nội và TP HCM cho thấy:
- 30,3% người lao động phải giảm thời gian làm việc do nắng nóng, trung bình mất 2,4 giờ mỗi ngày.
- Người bán hàng rong chịu tác động nặng nề nhất, do đặc thù công việc phải tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng.
- 46,4% người được hỏi cho biết thu nhập giảm do phải nghỉ tránh nắng.
- 66,2% phải chi thêm chi phí để thích nghi với thời tiết, như mua nước uống, đồ bảo hộ chống nắng, thuốc men hay thiết bị làm mát cá nhân.
- 94% người lao động từng gặp ít nhất một vấn đề sức khỏe liên quan đến nắng nóng, trong đó một phần năm số người bị trên bốn vấn đề sức khỏe.
- Tại Hà Nội, 45,3% lao động ngoài trời phải giảm thời gian làm việc, cao hơn nhiều so với 18,1% tại TP HCM, phản ánh áp lực nắng nóng lớn hơn ở khu vực phía Bắc.
- Hơn 41% lao động ngoài trời chưa từng nhận bất kỳ hình thức hỗ trợ an sinh xã hội nào, trong khi những người có hỗ trợ chủ yếu tiếp cận các biện pháp cứu trợ khẩn cấp thay vì chính sách phòng ngừa dài hạn.
Phân tích & Ý nghĩa
Những con số trên cho thấy nắng nóng không chỉ là vấn đề môi trường hay y tế công cộng mà đã trở thành thách thức an sinh xã hội nghiêm trọng. Lao động ngoài trời là nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bởi nhiệt độ tăng cao, vừa giảm giờ làm việc, vừa tăng chi phí sinh hoạt và chăm sóc sức khỏe. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập và chất lượng cuộc sống của họ, đặc biệt trong bối cảnh nhiều người thuộc nhóm lao động phi chính thức, khó tiếp cận các chính sách bảo vệ xã hội.
Bà Francesca Nardini, Phó trưởng đại diện thường trú UNDP tại Việt Nam, nhấn mạnh rằng an sinh xã hội cần được coi là công cụ quan trọng để tăng cường khả năng chống chịu của người lao động trước biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, hiện hệ thống an sinh xã hội còn nhiều khoảng trống, chưa đáp ứng đủ nhu cầu hỗ trợ lâu dài và phòng ngừa rủi ro cho nhóm lao động ngoài trời.
Đề xuất từ nhóm nghiên cứu bao gồm phát triển các trung tâm làm mát công cộng, điểm cung cấp nước uống và hạ tầng "Nước - Nghỉ ngơi - Bóng râm" dành cho lao động ngoài trời. Đồng thời, cần tăng cường cảnh báo nắng nóng, xây dựng quy trình ứng phó theo ngưỡng nhiệt độ và mở rộng các cơ chế an sinh xã hội cho nhóm lao động phi chính thức, nhằm giảm thiểu tác động kép của nắng nóng lên sinh kế và sức khỏe.
Kết luận
Nắng nóng cực đoan đang trở thành một thách thức lớn đối với người lao động ngoài trời tại Việt Nam, ảnh hưởng trực tiếp đến thời gian làm việc, thu nhập và sức khỏe của họ. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng, việc hoàn thiện hệ thống an sinh xã hội và xây dựng các giải pháp thích ứng là cần thiết để bảo vệ nhóm lao động này, góp phần duy trì ổn định sinh kế và phát triển bền vững.
Hình ảnh từ bài viết
Người lao động tránh nắng nóng ở Hà Nội ngày 25/5. Ảnh: Tùng Đinh
Nắng nóng ở Hà Nội ngày 25/5. Ảnh: Tùng Đinh
Tỷ lệ lao động ngoài trời giảm thời gian làm việc do nắng nóng.
Nắng nóng khắc nghiệt khiến lao động ngoài trời mất gần 2,5 giờ làm việc mỗi ngày