Nắng nóng và mưa bất chợt: Thách thức sức khỏe với lao động ngoài trời tại Việt Nam
Thời tiết cực đoan với những đợt nắng nóng gay gắt xen kẽ mưa lớn bất ngờ đang trở thành thử thách lớn đối với sức khỏe và sinh kế của lao động ngoài trời tại các đô thị lớn như TP.HCM. Họ phải đối mặt với tình trạng mệt mỏi, kiệt sức và các vấn đề sức khỏe tâm thần ngày càng nghiêm trọng. Vậy nguyên nhân và giải pháp cho tình trạng này là gì?
Bối cảnh
Việt Nam đang chịu ảnh hưởng ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu, với các hiện tượng thời tiết cực đoan như nắng nóng kéo dài, mưa lớn đột ngột và sự thay đổi nhiệt độ thất thường trong ngày. TP.HCM, thành phố lớn nhất cả nước, là nơi tập trung đông đảo lao động phi chính thức làm việc ngoài trời như tài xế xe ôm công nghệ, bán hàng rong, công nhân xây dựng… Những người này thường không có điều kiện làm việc trong môi trường được kiểm soát nhiệt độ, khiến họ dễ bị tác động tiêu cực từ thời tiết.
Hội thảo chia sẻ kết quả nghiên cứu "Đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đối với sức khỏe người lao động tự do tại các đô thị lớn ở Việt Nam" do Tổng hội Y học Việt Nam và Viện Phát triển sức khỏe cộng đồng Ánh Sáng (LIGHT) tổ chức tại TP.HCM ngày 9 tháng 6 đã làm rõ những khó khăn này.
Diễn biến chính
Nghiên cứu cho thấy 74,8% người lao động ngoài trời thường xuyên cảm thấy mệt mỏi hoặc kiệt sức trong các đợt nắng nóng. Ngoài ra, hơn 60% phản ánh tình trạng đau xương khớp kéo dài, một vấn đề sức khỏe thể chất phổ biến do làm việc trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt.
Không chỉ ảnh hưởng đến thể chất, thời tiết cực đoan còn tác động đáng kể đến sức khỏe tâm thần. Hơn 41% người lao động cho biết họ bị ảnh hưởng về mặt tâm thần, trong đó gần 11% có biểu hiện lo âu mức nhẹ và 3,6% bị lo âu rất nặng. Áp lực sinh kế và điều kiện sống khó khăn, như việc hơn 60% sống trong nhà thuê hoặc nhà tạm, làm trầm trọng thêm tình trạng này.
Ông Phạm Mi Sên, tài xế xe ôm công nghệ với hơn 12 năm kinh nghiệm, chia sẻ về những khó khăn khi phải làm việc liên tục dưới nắng nóng lên đến 38-40 độ C, rồi chuyển nhanh sang môi trường máy lạnh trong nhà hàng, cửa hàng. Điều này khiến cơ thể khó thích nghi, tăng nguy cơ sốc nhiệt và các vấn đề sức khỏe khác. Nhiều tài xế phải làm việc từ 12-16 giờ mỗi ngày, gần như không có ngày nghỉ, để trang trải cuộc sống.
Thực tế, tình trạng ngất do sốc nắng hoặc kiệt sức giữa đường không còn hiếm. Dù biết rõ nguy cơ, phần lớn lao động vẫn phải tiếp tục làm việc vì áp lực cơm áo gạo tiền và thu nhập bấp bênh. Các công việc mưu sinh ngoài trời khác cũng chịu ảnh hưởng tương tự, trong khi lực lượng lao động phi chính thức này lại thiếu các cơ chế bảo vệ sức khỏe và an sinh xã hội cần thiết.
Phân tích & Ý nghĩa
Nghiên cứu chỉ ra một khoảng trống lớn trong việc tiếp cận bảo hiểm xã hội và bảo vệ sức khỏe cho lao động ngoài trời. Tỉ lệ tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện còn rất thấp, khiến họ dễ bị tổn thương khi gặp rủi ro về sức khỏe. Việc thiếu tổ chức đại diện như công đoàn cũng làm giảm khả năng tiếp cận các chương trình truyền thông, hướng dẫn bảo vệ sức khỏe trong điều kiện thời tiết cực đoan.
Nhóm tác giả đề xuất xây dựng kế hoạch hành động về nắng nóng và sức khỏe, phát triển mạng lưới điểm nghỉ tránh nóng và hỗ trợ sức khỏe cho người lao động ngoài trời. Đồng thời, cần tăng cường tiếp cận bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội và dịch vụ chăm sóc sức khỏe, cũng như thí điểm các mô hình bảo vệ sức khỏe dựa trên nền tảng số. Việc này không chỉ giúp giảm thiểu tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống cho nhóm lao động phi chính thức.
Kết luận
Biến đổi khí hậu và thời tiết cực đoan đang đặt ra thách thức lớn cho sức khỏe thể chất và tinh thần của lao động ngoài trời tại các đô thị lớn như TP.HCM. Nghiên cứu mới nhất đã làm rõ những khó khăn này và đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm bảo vệ sức khỏe, nâng cao an sinh xã hội cho nhóm lao động phi chính thức, vốn đang đóng góp quan trọng cho nền kinh tế nhưng vẫn còn nhiều thiệt thòi.
Hình ảnh từ bài viết
Ông Phạm Mi Sên, tài xế xe ôm công nghệ, chia sẻ sự ảnh hưởng về sức khỏe khi phải mưu sinh ngoài trời - Ảnh: K.ANH
Đang nắng lại mưa ào, 75% lao động ngoài trời mệt mỏi, kiệt sức trong cái nóng - Ảnh 2.
Lao động tự do làm việc ngoài trời phải đối mặt với tác động của biến đổi khí hậu rõ rệt - Ảnh: K.ANH
Tài xế xe ôm công nghệ tìm bóng cây dừng nghỉ chân giữa cuộc mưu sinh - Ảnh: K.ANH
Nắng nóng và mưa bất chợt: Thách thức sức khỏe với lao động ngoài trời tại Việt Nam