Nên chọn xe điện hay xe động cơ đốt trong? Phụ thuộc cách sạc của tài xế
Xe điện đang ngày càng phổ biến tại Cộng hòa Séc, nhưng liệu nó có thật sự kinh tế hơn xe chạy xăng hay dầu? Chi phí mua xe, bảo dưỡng, nhiên liệu và giá trị bán lại đều là những yếu tố cần cân nhắc. Đặc biệt, cách thức và địa điểm sạc xe điện ảnh hưởng lớn đến chi phí vận hành, khiến lựa chọn giữa xe điện và xe động cơ đốt trong không còn đơn giản.
Bối cảnh
Trong bối cảnh giá nhiên liệu biến động mạnh và xu hướng bảo vệ môi trường ngày càng được chú trọng, xe điện (elektromobil) trở thành lựa chọn hấp dẫn. Tuy nhiên, chi phí tổng thể khi sở hữu xe không chỉ là giá mua ban đầu mà còn gồm bảo dưỡng, nhiên liệu và giá trị còn lại khi bán lại. Cộng hòa Séc, thành viên EU từ năm 2004, đang chứng kiến sự gia tăng đáng kể về số lượng xe điện đăng ký mới, phản ánh sự thay đổi trong thói quen tiêu dùng và chính sách hỗ trợ của nhà nước.
Đồng thời, thị trường xe cũ cũng có sự chuyển biến rõ nét, với giá xe điện đã qua sử dụng giảm nhanh, khiến nhiều người cân nhắc kỹ trước khi quyết định đầu tư vào loại phương tiện này.
Diễn biến chính
Ông Vladimír Rybecký, chuyên gia ô tô, cho biết tổng chi phí sở hữu xe điện không luôn thấp hơn xe động cơ đốt trong. Nguyên nhân chính là giá trị bán lại của xe điện giảm nhanh do pin - bộ phận quan trọng nhất - mất giá nhanh theo thời gian. Giá trị còn lại của xe điện sau 3-5 năm rất khó dự đoán và thường giảm mạnh hơn xe chạy xăng hoặc dầu.
Thực tế tại các cửa hàng xe cũ, giá trung bình của xe điện đã qua sử dụng giảm khoảng 130.000 Kč so với năm trước, với một số mẫu xe có giá dưới 500.000 Kč. Trong ba năm đầu, xe điện có thể mất hơn một nửa giá trị ban đầu. Điều này khiến nhiều người mua xe cũ ưu tiên xe động cơ đốt trong hơn.
Ông Petr Vaněček, giám đốc công ty Aures Holdings vận hành chuỗi cửa hàng xe cũ AAA Auto, xác nhận rằng sự giảm giá nhanh của xe điện là lý do chính khiến nhiều khách hàng chọn xe chạy xăng hoặc dầu. Tuy nhiên, sau ba năm, tốc độ giảm giá của xe điện chậm lại và gần bằng với xe chạy xăng/dầu.
Giá xe điện mới như Tesla Model 3 tại AAA Auto hiện bắt đầu từ khoảng 440.000 Kč. Trong khi đó, sự kiện chính trị tại Trung Đông, như cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran, đã làm gián đoạn nguồn cung dầu qua eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu thế giới - khiến giá nhiên liệu tăng vọt, có lúc lên gần 50 Kč mỗi lít dầu diesel. Điều này làm tăng nhu cầu xe điện lên gấp ba lần trong tháng 3 và 4 vừa qua.
Từ đầu năm đến tháng 4, hơn 5.000 xe điện mới đã được đăng ký tại Séc, tăng 20% so với cùng kỳ năm trước. Xe điện cũ nhập khẩu cũng tăng mạnh, lên hơn 4.200 chiếc, tăng 80%. Số liệu từ Trung tâm Nghiên cứu Giao thông cho thấy xe điện chiếm tỷ lệ ngày càng lớn trong số xe đăng ký mới.
Phân tích & Ý nghĩa
Chi phí sạc xe điện là yếu tố then chốt quyết định tính kinh tế của xe. Người dùng có thể tiết kiệm nhiều nếu sạc tại nhà với giá điện ưu đãi. Ví dụ, với gói điện D27d của công ty điện lực ČEZ, giá điện chỉ dưới 3,50 Kč mỗi kWh khi cam kết hợp đồng 3 năm. Với mức tiêu thụ trung bình 17 kWh/100 km của mẫu Škoda Elroq, chi phí mỗi km chỉ khoảng 0,60 Kč.
Ngược lại, sạc nhanh tại các trạm công cộng đắt hơn nhiều, dao động từ 13 đến 18 Kč mỗi kWh tùy theo gói cước. Tương đương chi phí mỗi km chạy xe điện tăng lên từ 2,20 đến 3,10 Kč. So sánh với xe chạy xăng và dầu, chi phí nhiên liệu hiện tại khoảng 2,60 Kč mỗi km cho xăng và 2 Kč mỗi km cho dầu diesel.
Như vậy, sạc tại nhà giúp xe điện có lợi thế kinh tế rõ ràng, trong khi sạc ở trạm công cộng làm giảm lợi thế này. Ngoài ra, giá nhiên liệu có thể giảm nếu tình hình chính trị Trung Đông ổn định trở lại, làm thay đổi cân bằng chi phí giữa xe điện và xe động cơ đốt trong.
Ông Arnošt Barna, giám đốc Kia Czech, cho rằng xe điện phù hợp với người chạy nhiều km và có điều kiện sạc thuận tiện, còn xe chạy xăng hoặc hybrid vẫn là lựa chọn hợp lý cho nhóm khách hàng khác. Người mua hiện có nhiều lựa chọn phù hợp với nhu cầu cá nhân.
Về giá cả, xe chạy động cơ đốt trong vẫn rẻ hơn đáng kể so với xe điện mới và cũ. Mẫu xe điện rẻ nhất mới như Dacia Spring có giá từ 420.000 Kč, trong khi giá xe điện cũ trung bình trên 600.000 Kč. Xe chạy xăng hoặc dầu cũ có giá khoảng 300.000 Kč. Ví dụ, mẫu Škoda Epiq mới dành cho khách quen thuộc với Fabia hoặc Kamiq có giá khởi điểm 619.000 Kč, trong khi Fabia và Kamiq lần lượt có giá từ 399.900 Kč và 494.900 Kč. Xe điện hiện vẫn đắt hơn khoảng 25%, dù giá pin đang giảm và dự kiến sẽ tiếp tục giảm trong những năm tới.
Kết luận
Việc lựa chọn xe điện hay xe động cơ đốt trong tại Cộng hòa Séc phụ thuộc nhiều vào cách thức sử dụng và sạc xe. Xe điện có lợi thế khi được sạc tại nhà với giá điện ưu đãi và phù hợp với người chạy nhiều km. Tuy nhiên, giá trị bán lại giảm nhanh và chi phí sạc tại trạm công cộng cao khiến xe động cơ đốt trong vẫn là lựa chọn kinh tế cho nhiều người. Tình hình chính trị và giá nhiên liệu thế giới cũng ảnh hưởng lớn đến quyết định của người tiêu dùng.
Nên chọn xe điện hay xe động cơ đốt trong? Phụ thuộc cách sạc của tài xế