Nga vượt qua đỉnh điểm khủng hoảng nhiên liệu nhưng khó khăn vẫn còn
Khủng hoảng nhiên liệu tại Nga, gây ra bởi các cuộc tấn công vào nhà máy lọc dầu và các lệnh trừng phạt quốc tế, đang có dấu hiệu giảm nhiệt. Liệu điều này có báo hiệu sự trở lại bình thường cho thị trường năng lượng của Nga? Tuy nhiên, tình trạng thiếu hụt vẫn còn hiện hữu ở nhiều khu vực, khiến giá nhiên liệu tiếp tục tăng và tác động đến chi phí sinh hoạt của người dân.
Bối cảnh
Khủng hoảng nhiên liệu tại Nga bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân, trong đó có các cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào các nhà máy lọc dầu lớn của tập đoàn Rosněft tại vùng Samara và các khu vực khác. Những cuộc tấn công này đã làm giảm đáng kể công suất lọc dầu, dẫn đến tình trạng thiếu hụt nhiên liệu trên thị trường nội địa. Ngoài ra, các lệnh trừng phạt quốc tế cũng hạn chế khả năng xuất khẩu và nhập khẩu nhiên liệu của Nga, làm trầm trọng thêm tình trạng khan hiếm.
Vùng Samara là nơi tập trung ba nhà máy lọc dầu lớn của Rosněft, một trong những tập đoàn dầu khí hàng đầu của Nga. Vùng Siberia, bao gồm các thành phố Krasnojarsk và Novosibirsk, cũng chịu ảnh hưởng nặng nề do thiếu nhiên liệu. Trong bối cảnh đó, người dân Nga phải đối mặt với những hàng dài chờ đợi tại các trạm xăng và giá nhiên liệu tăng cao, gây áp lực lớn lên chi phí sinh hoạt và nền kinh tế.
Diễn biến chính
Gubernátor vùng Samara, Vjačeslav Fedorišev, cho biết tình hình vẫn còn nhiều khó khăn nhưng đã bắt đầu có dấu hiệu ổn định. Tương tự, Gubernátor vùng Irkutsk ở Siberia, Igor Kobzev, nhận xét rằng các hàng dài chờ đợi tại trạm xăng đã được rút ngắn đáng kể và khả năng tiếp cận xăng dầu đã cải thiện.
Mặc dù chưa có số liệu thống kê độc lập xác nhận, các trang web và ứng dụng theo dõi tình trạng nhiên liệu tại các trạm xăng ở Nga báo cáo về sự cải thiện trong việc cung cấp xăng dầu. Một kênh Telegram chuyên cập nhật tình hình nhiên liệu ở Kazan thậm chí cho biết kênh này không còn cần thiết do tình trạng thiếu hụt đã giảm bớt.
Tuy nhiên, dữ liệu từ một ứng dụng khác cho thấy vào ngày 22 tháng 7, chỉ có khoảng 54% các trạm xăng ở Moscow và 61% ở Saint Petersburg có ít nhất một loại nhiên liệu. Tình hình còn nghiêm trọng hơn ở các thành phố Siberia như Krasnojarsk và Novosibirsk, nơi chỉ có khoảng 20% trạm xăng có nhiên liệu.
Theo các nhà phân tích, khủng hoảng nhiên liệu chưa hoàn toàn chấm dứt. Trong tháng 7, sản lượng lọc dầu của Nga chỉ đạt khoảng 3,5 triệu thùng/ngày, mức thấp nhất kể từ tháng 5 năm 2002 và giảm một phần ba so với mức bình thường trong mùa hè.
Phân tích & Ý nghĩa
Báo Kommersant của Nga cho biết các nhà máy lọc dầu đang dần trở lại hoạt động sau các đợt sửa chữa cần thiết và bắt đầu bán nhiên liệu trên sàn giao dịch dầu mỏ tại Saint Petersburg. Số lượng công suất được đưa vào hoạt động hiện nhiều hơn so với số công suất bị mất do các cuộc tấn công, đồng thời khối lượng giao dịch bán buôn cũng tăng lên.
Giới chức Nga cũng đã nới lỏng giới hạn biến động giá xăng dầu từ mức 0,01% lên 5%, giúp thị trường linh hoạt hơn. Giá xăng AI-92 tại khu vực châu Âu của Nga tăng nhẹ 0,7% lên 72.290 rúp/tấn, trong khi giá xăng AI-95 giảm 2,3% và giá dầu diesel giảm 0,38%. Sự giảm giá này cho thấy nguồn cung nhiên liệu đang dần tăng lên.
Việc nhập khẩu xăng dầu từ Belarus cũng góp phần giảm bớt tình trạng thiếu hụt, giúp một số nơi bán xăng không giới hạn. Một nguồn tin từ Kommersant nhận định "đỉnh điểm của tình trạng thiếu hụt có thể đã qua", nhưng cảnh báo việc trở lại bình thường vẫn còn kéo dài.
Giá nhiên liệu tăng cao đã góp phần làm tăng lạm phát tại Nga. Trong tuần từ 14 đến 20 tháng 7, tốc độ tăng giá xăng đã giảm xuống còn 1,7% so với 2,3% của tuần trước đó, với giá trung bình là 77,31 rúp/lít (tương đương 20,7 korun). Từ đầu năm đến nay, giá xăng đã tăng tổng cộng 18,3%, trong khi tổng mức lạm phát được công bố là 4,82%.
Lạm phát thực tế còn ảnh hưởng mạnh hơn đến giá các mặt hàng thiết yếu, trong đó có thực phẩm. Giá giỏ hàng hóa tối thiểu cho người dân Nga đã tăng 7,9% lên 8.107 rúp, theo Hiệp hội Rusprodsojuz. Mức giá này có sự khác biệt lớn giữa các vùng, với Moscow là 9.737 rúp, Saint Petersburg 9.480 rúp, trong khi ở các vùng xa xôi như Chukotka và Kamchatka, giá lên tới hơn 13.000-20.000 rúp. Ngược lại, vùng Mordvinsko có giá thấp nhất, khoảng 6.461 rúp.
Sự tăng giá thực phẩm có liên quan trực tiếp đến khan hiếm xăng dầu, làm gián đoạn vận chuyển hàng hóa. Nga từng là nhà sản xuất dầu diesel lớn trên thế giới, nhưng sau các đợt tấn công vào nhà máy lọc dầu và việc cấm xuất khẩu sản phẩm dầu mỏ, nguồn cung bị thắt chặt nghiêm trọng. Thêm vào đó, cuộc khủng hoảng nhiên liệu toàn cầu do việc phong tỏa eo biển Hormuz cũng làm trầm trọng thêm tình hình.
Kết luận
Khủng hoảng nhiên liệu tại Nga đang có dấu hiệu giảm bớt sau nhiều tháng khó khăn, với việc các nhà máy lọc dầu dần phục hồi và nguồn cung được cải thiện. Tuy nhiên, tình trạng thiếu hụt vẫn tồn tại ở nhiều khu vực, đặc biệt là vùng Siberia, và giá nhiên liệu tiếp tục tăng cao, góp phần làm tăng chi phí sinh hoạt và lạm phát. Việc trở lại bình thường hoàn toàn vẫn còn là một chặng đường dài và phức tạp.
Nga vượt qua đỉnh điểm khủng hoảng nhiên liệu nhưng khó khăn vẫn còn