Ngân hàng Thế giới cảnh báo nguy cơ khủng hoảng lương thực toàn cầu do El Nino và gián đoạn thương mại
Hiện tượng thời tiết cực đoan El Nino đang diễn ra với cường độ rất mạnh, đồng thời các vấn đề về vận chuyển ngũ cốc trên biển Đen làm dấy lên lo ngại về một cuộc khủng hoảng lương thực toàn cầu. Liệu thế giới có thể đối mặt với tình trạng thiếu hụt lương thực nghiêm trọng như đầu thập niên 2010?
Bối cảnh
Ngân hàng Thế giới (World Bank) vừa công bố báo cáo "Triển vọng thị trường hàng hóa" vào ngày 28 tháng 10, trong đó dự báo giá lương thực sẽ tăng khoảng 18% trong giai đoạn 2026-2027. Nguyên nhân chính là do hiện tượng El Nino cực mạnh gây ảnh hưởng xấu đến mùa vụ, kết hợp với tình trạng gián đoạn vận chuyển ngũ cốc trên biển Đen do xung đột quân sự tại Ukraine.
El Nino là hiện tượng khí hậu tự nhiên xảy ra khi nước biển ở vùng xích đạo Thái Bình Dương nóng lên bất thường, gây ra biến đổi thời tiết trên toàn cầu như hạn hán, lũ lụt và nhiệt độ cao. Hiện tượng này ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp ở nhiều khu vực, làm giảm năng suất mùa màng và đe dọa an ninh lương thực.
Diễn biến chính
Báo cáo của World Bank dựa trên kịch bản cơ sở giả định xung đột quân sự không leo thang nghiêm trọng, với giá dầu Brent trung bình đạt 91 USD một thùng năm 2026 và giảm xuống 79 USD vào năm 2027. Tuy nhiên, trong kịch bản rủi ro cao hơn, giá dầu có thể tăng lên 105 USD một thùng vào năm 2027, kéo theo giá lương thực tăng thêm 12% so với dự báo cơ sở, vượt mức cao nhất từng ghi nhận năm 2022.
- Giá dầu Brent giao ngay đã đạt 114 USD một thùng vào ngày 29 tháng 10, cho thấy thị trường năng lượng đang rất căng thẳng.
- Giá năng lượng cao làm tăng chi phí vận chuyển, phân bón và nhiên liệu sinh học, khiến nhiều nông sản như ngô, đường và dầu ăn bị chuyển hướng sang sản xuất nhiên liệu thay vì làm lương thực.
- Hãng xếp hạng tín nhiệm S&P Global cũng cảnh báo nguy cơ khủng hoảng lương thực toàn cầu gia tăng, đặc biệt trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng phân bón, dầu diesel và nhiên liệu sinh học.
- Chi phí đầu vào tăng cao buộc nông dân phải giảm diện tích trồng trọt hoặc thắt chặt chi phí, dẫn đến sản lượng nhiều loại cây trồng chính giảm sút ở các khu vực như châu Âu, Brazil và Australia.
Phân tích & Ý nghĩa
Giá năng lượng cao không chỉ làm tăng chi phí sản xuất nông nghiệp mà còn tạo ra áp lực lớn lên chuỗi cung ứng lương thực toàn cầu. Khi nhiên liệu sinh học được ưu tiên sản xuất, nguồn cung lương thực càng bị thu hẹp. Điều này có thể dẫn đến tăng giá lương thực, ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí sinh hoạt của người dân trên toàn thế giới, đặc biệt là các nhóm dễ bị tổn thương.
Đáng chú ý, S&P Global nhấn mạnh rằng giá lương thực tăng mạnh từng là nguyên nhân chính gây ra các cuộc biểu tình và biến động chính trị ở Trung Đông trong giai đoạn 2010-2011, còn gọi là "Mùa xuân Arab". Tình trạng mất mùa và khủng hoảng lương thực cũng có thể thúc đẩy làn sóng di cư trên quy mô lớn.
Kết luận
Ngân hàng Thế giới cảnh báo thế giới đang đứng trước nguy cơ khủng hoảng lương thực toàn cầu do tác động kép của hiện tượng El Nino cực mạnh và gián đoạn thương mại, đặc biệt là trong bối cảnh giá năng lượng cao và xung đột tại các khu vực chiến lược. Tình hình này đòi hỏi các quốc gia và cộng đồng quốc tế phải có những biện pháp ứng phó kịp thời để bảo đảm an ninh lương thực và ổn định xã hội.
Hình ảnh từ bài viết
Thu hoạch tỏi tại trang trại bên bờ sông Kok ở Tha Ton, Thái Lan, ngày 21/2. Ảnh: AP
Ngân hàng Thế giới cảnh báo nguy cơ khủng hoảng lương thực toàn cầu do El Nino và gián đoạn thương mại