Người châu Âu tích trữ tiền mặt làm lá chắn khủng hoảng
Trong những năm gần đây, đặc biệt là sau đại dịch, người dân châu Âu bắt đầu thay đổi thói quen thanh toán, chuyển hướng sang tích trữ tiền mặt nhiều hơn. Điều này xuất phát từ nhận thức ngày càng rõ về rủi ro khi hệ thống thanh toán điện tử có thể bị gián đoạn do các sự cố kỹ thuật hoặc an ninh mạng. Vậy nguyên nhân và tác động của xu hướng này ra sao?
Bối cảnh
Thời gian qua, các sự cố liên quan đến hạ tầng thanh toán điện tử như tấn công mạng, sự cố mất điện hay gián đoạn mạng viễn thông đã làm dấy lên lo ngại về độ tin cậy của các phương thức thanh toán không dùng tiền mặt. Burkhard Balz, thành viên hội đồng điều hành của Bundesbank (Ngân hàng Trung ương Đức), nhấn mạnh rằng thanh toán điện tử vốn được coi là hiển nhiên và trơn tru trong đời sống hàng ngày, nhưng thực tế cho thấy sự ổn định này không phải lúc nào cũng được đảm bảo.
Trong bối cảnh đó, tiền mặt được xem như một thành phần quan trọng giúp hệ thống thanh toán trở nên bền vững và có khả năng chống chịu tốt hơn trước các sự cố. Đây cũng là lý do khiến người dân châu Âu bắt đầu tích trữ tiền mặt nhiều hơn để chuẩn bị cho các tình huống khẩn cấp.
Diễn biến chính
Theo Philip Lane, kinh tế trưởng của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), mặc dù việc sử dụng tiền mặt trong các giao dịch mua sắm hàng ngày có xu hướng giảm, tổng lượng tiền mặt lưu hành trên thị trường lại không ngừng tăng lên. Cụ thể:
- Giá trị tiền giấy euro lưu hành đã tăng từ khoảng 1 nghìn tỷ euro (tương đương 24,2 nghìn tỷ korun) năm 2016 lên hơn 1,6 nghìn tỷ euro (tương đương 38,72 nghìn tỷ korun) vào tháng 6 năm 2026.
- Số lượng tờ tiền cũng tăng từ khoảng 24 tỷ tờ trước đại dịch lên hơn 31 tỷ tờ hiện nay.
Tại Séc, theo dữ liệu của Česká národní banka (Ngân hàng Trung ương Séc), cuối năm 2025, lượng tiền mặt lưu hành đạt khoảng 744,3 tỷ korun, tăng 36,6 tỷ korun so với năm 2023. Phần lớn lượng tiền này là tiền giấy.
Nguyên nhân chính của sự gia tăng này là do sự chú trọng ngày càng cao vào việc chuẩn bị cho các tình huống khẩn cấp. Ủy ban châu Âu đã khuyến nghị người dân các nước thành viên EU nên dự trữ đủ tiền mặt, nước uống, thực phẩm và các thiết bị cần thiết để có thể tự túc trong ít nhất 72 giờ khi xảy ra sự cố.
Nhiều quốc gia châu Âu như Đức, Áo, Phần Lan, Thụy Điển và Hà Lan còn đưa ra khuyến nghị cụ thể về việc giữ trong nhà khoảng 70 đến 100 euro tiền mặt để trang trải các chi phí thiết yếu trong vài ngày không thể sử dụng thanh toán điện tử. Ngân hàng Trung ương Hà Lan cho biết phần lớn các hộ gia đình nước này đã có đủ khoản dự trữ theo khuyến nghị.
Phân tích & Ý nghĩa
Xu hướng tăng tích trữ tiền mặt cho thấy sự thay đổi trong nhận thức của người dân châu Âu về rủi ro liên quan đến hệ thống thanh toán hiện đại. Mặc dù thanh toán điện tử mang lại sự tiện lợi và nhanh chóng, nhưng các sự cố gần đây đã minh chứng rằng không thể hoàn toàn phụ thuộc vào công nghệ. Tiền mặt trở thành phương án dự phòng quan trọng, giúp người dân duy trì khả năng chi trả khi các hệ thống điện tử bị gián đoạn.
Đối với cộng đồng người Việt tại Séc và các nước EU, xu hướng này cũng có thể ảnh hưởng đến thói quen chi tiêu và quản lý tài chính. Việc giữ một khoản tiền mặt dự phòng sẽ giúp họ chủ động hơn trong các tình huống khẩn cấp, đặc biệt khi gặp khó khăn trong việc sử dụng các phương thức thanh toán điện tử do rào cản ngôn ngữ hoặc kỹ thuật.
Kết luận
Việc người dân châu Âu tăng cường dự trữ tiền mặt phản ánh nhu cầu nâng cao khả năng chống chịu trước các rủi ro về hạ tầng thanh toán. Đây là tín hiệu cho thấy tiền mặt vẫn giữ vai trò quan trọng trong nền kinh tế dù xu hướng số hóa ngày càng phát triển. Người Việt tại Séc cũng nên cân nhắc việc chuẩn bị một khoản tiền mặt dự phòng để đảm bảo an toàn tài chính trong các tình huống bất ngờ.
Người châu Âu tích trữ tiền mặt làm lá chắn khủng hoảng