Người Khôi Phục Loài Cá Chình Trở Lại Đầm Trà Ổ
Đầm Trà Ổ, vùng đất nổi tiếng với nguồn thủy sản phong phú ở Bình Định, từng chứng kiến sự suy giảm nghiêm trọng của loài cá chình bông quý hiếm. Tuy nhiên, nhờ tâm huyết và nỗ lực bền bỉ của ông Võ Tuấn Tú, loài cá này đang dần được hồi sinh trở lại, mở ra hy vọng phát triển kinh tế và bảo tồn sinh thái cho địa phương.
Bối cảnh
Ông Võ Tuấn Tú, 63 tuổi, sinh ra tại Gò Bồi, huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định cũ, sớm gắn bó với nghề nuôi thủy sản. Năm 1997, ông tham gia dự án nghiên cứu cá chình bông tại đầm Trà Ổ, một vùng đầm rộng khoảng 1.200 ha, nơi giao thoa giữa nước ngọt và nước mặn, nổi tiếng với nhiều loài thủy sản quý hiếm. Trước thập niên 1980, cá chình xuất hiện nhiều tại đây nhưng sau khi hệ thống ngăn mặn được xây dựng để giữ phù sa, môi trường sinh thái thay đổi, cộng với việc đánh bắt quá mức, cá chình dần biến mất khỏi đầm.
Đầm Trà Ổ nằm ở vùng duyên hải miền Trung, với hệ sinh thái đặc thù, nơi đây từng là nguồn lợi thủy sản quan trọng cho cư dân địa phương. Tuy nhiên, sự thay đổi môi trường do các công trình thủy lợi và hoạt động khai thác không bền vững đã khiến nhiều loài thủy sản, trong đó có cá chình, suy giảm nghiêm trọng.
Diễn biến chính
Trong quá trình nghiên cứu, ông Tú cùng nhóm cộng sự dựng lều trên cù lao Châu Trúc, một cù lao biệt lập giữa đầm Trà Ổ, để khảo sát tập tính và nguồn lợi cá chình. Điều kiện sống tại đây rất khó khăn, không có điện, đường sá thường xuyên sạt lở và ngập lụt vào mùa mưa. Tuy vậy, ông Tú ngày càng bị cuốn hút bởi loài cá đặc biệt này.
Sau khi dự án nghiên cứu kết thúc năm 2000, ông quyết định ở lại cù lao để tiếp tục công việc phục hồi cá chình. Ông thu gom cá giống tự nhiên từ các ngư dân quanh đầm, dù nhiều lúc phải vay mượn vốn để duy trì đàn cá. Những năm đầu tiên, trại nuôi cá chình của ông liên tục gặp khó khăn với dịch bệnh, hạn hán, mưa lũ làm vỡ bờ ao, gây thiệt hại lớn về kinh tế. Ông chia sẻ: "Khoảng 7 năm đầu gần như chỉ thấy lỗ".
Tuy nhiên, ông không bỏ cuộc mà đi nhiều nơi học hỏi kinh nghiệm, từ các nhà nghiên cứu đến người nuôi cá chình trên cả nước, thậm chí tham gia các khóa đào tạo về công nghệ vi sinh tại Hà Nội. Đến năm 2010, ông thành công trong việc thuần dưỡng cá chình trong ao nuôi, và ba năm sau mô hình bắt đầu có hiệu quả kinh tế.
Hiện tại, trang trại của ông rộng hơn 10.000 m2 với 4 ao đất nuôi khoảng 10.000 con cá chình bông, cùng hai bể bêtông nuôi tuần hoàn ươm hơn 6.000 con cá giống bằng công nghệ vi sinh. Mỗi năm, trại cung cấp khoảng 4-5 tấn cá thương phẩm với giá 500.000-600.000 đồng mỗi kg, và thêm 3-4 tấn cá giống giá 800.000 đến một triệu đồng mỗi kg, tổng doanh thu hơn 5 tỷ đồng.
Phân tích & Ý nghĩa
Thành công của ông Võ Tuấn Tú không chỉ nằm ở giá trị kinh tế mà còn mở ra hướng đi mới cho việc bảo tồn và phát triển nguồn lợi thủy sản tự nhiên tại đầm Trà Ổ. Cá chình là loài có tập tính sinh sản đặc biệt, di cư ra biển để đẻ trứng rồi cá con ngược dòng về đầm sinh trưởng, khiến việc nhân tạo giống rất khó khăn. Việc thuần dưỡng và nuôi thành công cá chình bông đã góp phần giảm áp lực đánh bắt tự nhiên, đồng thời tạo ra nguồn giống chất lượng để phục hồi quần thể cá trong đầm.
Ông Tú còn áp dụng công nghệ vi sinh trong xử lý nước và phòng bệnh, sử dụng các chế phẩm từ nguyên liệu tự nhiên như mật mía, chuối chín và sữa chua lên men, giúp ổn định hệ sinh thái ao nuôi và nâng cao chất lượng sản phẩm. Ngoài ra, ông còn hỗ trợ kỹ thuật cho khoảng 30 hộ dân quanh đầm, góp phần mở rộng nghề nuôi cá chình tại địa phương, hướng tới xây dựng đầm Trà Ổ thành trung tâm cung cấp giống cá chình của miền Trung.
Kết luận
Gần 30 năm kiên trì với nghề nuôi cá chình, ông Võ Tuấn Tú đã vượt qua nhiều thử thách để khôi phục loài cá quý hiếm tại đầm Trà Ổ. Thành quả này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển bền vững nghề nuôi thủy sản địa phương. Sản phẩm cá chình của ông đạt tiêu chuẩn VietGAP và chứng nhận OCOP 3 sao, đồng thời hướng tới thương mại điện tử, mở rộng thị trường trong tương lai.
Hình ảnh từ bài viết
Cù lao Châu Trúc nằm giữa đầm Trà ổ - nơi ông Võ Tuấn Tú nuôi cá chình. Ảnh: Trần Hóa
Ông Võ Tuấn Tú có công hồi sinh loài cá chình trên đầm Trà Ổ. Ảnh: Trần Hóa
Người Khôi Phục Loài Cá Chình Trở Lại Đầm Trà Ổ