Người nghèo Mỹ đối mặt khủng hoảng nhà thuê giá rẻ
Khó khăn trong việc tìm nhà thuê giá phải chăng đang trở thành vấn đề nghiêm trọng đối với nhóm người nghèo nhất tại Mỹ. Trong khi nhiều căn hộ giá rẻ bị bỏ trống, những người như Mathew Davis ở Austin (bang Texas) vẫn phải sống trong cảnh vô gia cư hoặc chật vật với mức thuê vượt quá khả năng chi trả. Tình trạng này đặt ra câu hỏi về hiệu quả của các chương trình hỗ trợ nhà ở dành cho người thu nhập thấp.
Bối cảnh
Mỹ đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nhà ở giá phải chăng dành cho nhóm thu nhập cực thấp, tức những người có thu nhập dưới chuẩn nghèo liên bang hoặc dưới 30% thu nhập trung vị khu vực (AMI). Theo báo cáo của Liên minh Nhà ở thu nhập thấp, cả nước chỉ có khoảng 4 triệu căn nhà cho thuê giá phải chăng trong khi nhu cầu lên tới 11 triệu hộ thuộc nhóm thu nhập cực thấp. Nhóm này chiếm khoảng 25% số hộ thuê nhà trên toàn quốc, bao gồm người lao động lương thấp, người cao tuổi và người khuyết tật sống bằng thu nhập cố định.
Chính phủ Mỹ có chương trình ưu đãi thuế cho các hãng bất động sản nhằm duy trì giá thuê thấp trong ít nhất 30 năm. Tuy nhiên, phần lớn nhà ở trong chương trình này chỉ dành cho những người có thu nhập khoảng 50% AMI trở lên, trong khi nhóm thu nhập cực thấp có thu nhập thấp hơn nhiều. Ví dụ, tại Austin, mức thu nhập trung vị là khoảng 47.000 USD/năm, nhưng nhóm thu nhập cực thấp chỉ kiếm dưới 28.000 USD.
Diễn biến chính
Mathew Davis, 49 tuổi, hiện sống tại nơi dành cho người vô gia cư ở Austin, chia sẻ anh rất mong có một căn hộ riêng. Tuy nhiên, với thu nhập ít ỏi từ việc hiến huyết tương, anh không thể chi trả mức thuê khoảng 450 USD/tháng cho một căn hộ nhỏ, không có nước máy và phải dùng nhà vệ sinh chung. Anh nói: "Tôi thực sự không kiếm đủ tiền để trang trải bất cứ thứ gì. Cứ như tôi cố bơi ngược dòng vậy". Điều đáng chú ý là hơn 4.500 căn nhà giá phải chăng tại thành phố này lại đang bị bỏ trống.
Theo hãng dữ liệu bất động sản CoStar, tỷ lệ bỏ trống nhà ở giá phải chăng tại Austin hiện gần 16%, trong khi tỷ lệ lành mạnh được coi là khoảng 5%. Tại Portland, hơn 1.700 căn nhà giá rẻ cũng bị bỏ trống, chiếm tỷ lệ 7,5%. Phần lớn các căn này dành cho người có thu nhập khoảng 60% AMI, với giá thuê trần gần bằng giá thị trường, khiến nhiều người có thu nhập thấp không thể tiếp cận.
Giới chức Austin đặt mục tiêu xây dựng 20.000 căn nhà dành cho người thu nhập cực thấp trong giai đoạn 2018-2027, nhưng đến năm 2024 mới hoàn thành 543 căn. Trong khi đó, 15.000 căn dành cho nhóm thu nhập từ 60%-80% AMI đã được xây xong. Điều này khiến nhiều người như Davis thất vọng và vẫn phải sống trong cảnh vô gia cư hoặc thuê nhà với chi phí vượt khả năng.
Một số hãng bất động sản cho biết, nếu không có phiếu hỗ trợ nhà ở (housing voucher) từ chính phủ, việc cung cấp nhà thuê cho nhóm thu nhập cực thấp là không khả thi về mặt kinh tế. Ví dụ, tại Washington, giá thuê nhà cho người có thu nhập bằng 60% AMI khoảng 1.715 USD/tháng, nhưng sau khi trừ chi phí thế chấp và vận hành, lợi nhuận thực tế chỉ còn rất ít. Chủ tịch kiêm CEO Carmen Romero của True Ground Housing Partners cho biết: "Chi phí của chúng tôi thực sự không cho phép xây nhà cho nhóm có thu nhập cực thấp, trừ phi có một khoản trợ cấp đặc biệt lớn".
Bên cạnh đó, thủ tục thuê nhà giá phải chăng cũng phức tạp và kéo dài do yêu cầu xác minh thu nhập kỹ lưỡng. Rebekah Fischer, Giám đốc phụ trách danh mục đầu tư tại LDG Development, cho biết: "Tôi phải thu thập mọi sao kê ngân hàng, phiếu lương, hóa đơn và giao dịch mà người nộp đơn từng thực hiện với bạn bè". Trong khi đó, thuê nhà theo giá thị trường có thể được duyệt nhanh chóng trong vòng vài phút.
Phân tích & Ý nghĩa
Tình trạng thiếu hụt nhà ở giá phải chăng cho nhóm thu nhập cực thấp tại Mỹ phản ánh sự bất cập trong chính sách và thực tiễn cung cấp nhà ở xã hội. Mặc dù có chương trình ưu đãi thuế và hỗ trợ từ chính phủ, nhưng phần lớn nhà ở được xây dựng lại tập trung vào nhóm thu nhập trung bình trở lên, khiến nhóm thu nhập thấp nhất vẫn bị bỏ lại phía sau.
Việc nhiều căn nhà giá rẻ bị bỏ trống trong khi người nghèo không thể thuê được do thủ tục phức tạp và giá thuê gần bằng thị trường cho thấy sự thiếu đồng bộ giữa chính sách và nhu cầu thực tế. Điều này cũng làm tăng áp lực lên các dịch vụ xã hội và cộng đồng người nghèo, trong đó có cả những nhóm dễ bị tổn thương như người cao tuổi và người khuyết tật.
Kết luận
Khủng hoảng nhà thuê giá rẻ tại Mỹ là vấn đề cấp bách cần được giải quyết bằng các chính sách hiệu quả hơn, nhằm đảm bảo người thu nhập thấp có thể tiếp cận nhà ở phù hợp. Tình trạng này cũng là bài học cho các quốc gia khác trong việc cân bằng giữa phát triển bất động sản và hỗ trợ nhóm dân cư dễ bị tổn thương.
Hình ảnh từ bài viết
Khu nhà ở cho người thu nhập thấp tại East Colfax (Denver) tháng 1/2024. Ảnh: AP
Người nghèo Mỹ đối mặt khủng hoảng nhà thuê giá rẻ