Người tiêu dùng thận trọng hơn khi mua sắm online giữa áp lực giá cả
Trong bối cảnh giá cả leo thang và lạm phát tăng cao, người tiêu dùng Việt Nam đang có xu hướng cân nhắc kỹ càng hơn khi mua sắm trực tuyến. Liệu sự thay đổi này có ảnh hưởng như thế nào đến thị trường thương mại điện tử vốn từng bùng nổ mạnh mẽ trong những năm gần đây?
Bối cảnh
Thương mại điện tử Việt Nam đã trải qua giai đoạn tăng trưởng bùng nổ, đặc biệt trong các dịp khuyến mãi như ngày sale đôi 8/8. Tuy nhiên, năm 2026 đánh dấu sự chuyển biến khi người tiêu dùng bắt đầu thận trọng hơn trong chi tiêu. Theo số liệu từ Cục Thống kê, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân 6 tháng đầu năm tăng 4,38% so với cùng kỳ, phản ánh áp lực lạm phát đang tác động mạnh đến đời sống người dân.
Trong khi đó, các nền tảng thương mại điện tử lớn như Shopee, TikTok Shop, Lazada và Tiki vẫn ghi nhận mức tăng trưởng doanh số nhưng với tốc độ chậm lại so với năm trước. Điều này cho thấy thị trường đang bước vào giai đoạn tăng trưởng bình ổn, không còn bứt phá mạnh mẽ như trước.
Diễn biến chính
Chị Đặng Yên, một người tiêu dùng tại TP HCM, chia sẻ rằng trong dịp sale 8/8 vừa qua, chị đã hạn chế mua sắm hơn hẳn so với các năm trước. Thay vì chốt 9-10 đơn hàng như thường lệ, chị chỉ mua 3 đơn với tổng chi tiêu chưa đến 1,5 triệu đồng, giảm đáng kể so với mức 3-5 triệu đồng trước đây.
Khảo sát của công ty tư vấn YouNet ECI cho thấy, 43% người tiêu dùng thuộc thế hệ Gen Y (sinh năm 1981-1996) giữ nguyên hoặc giảm chi tiêu trực tuyến trong quý II, trong khi tỷ lệ này ở Gen Z (sinh năm 1997-2012) lên tới 60%. Điều này phản ánh sự nhạy cảm ngày càng tăng với giá cả và ưu đãi khi mua sắm online.
Đáng chú ý, yếu tố khuyến mãi trở thành động lực chính thúc đẩy quyết định mua hàng, trong khi tiêu chí chất lượng sản phẩm lại giảm sút từ 77% xuống còn 52% trong quý II. Tuy nhiên, các sàn thương mại điện tử như Shopee và TikTok Shop đã tăng phí nền tảng với một số nhóm hàng như thời trang và làm đẹp, khiến giá bán lẻ trên sàn tăng lên, làm giảm sức mua và tốc độ tăng trưởng doanh số của các ngành này.
Ví dụ, nhóm thời trang và làm đẹp chỉ tăng trưởng doanh số 18% và 12% trong nửa đầu năm, thấp hơn nhiều so với mức tăng trưởng trên 25% và 27% cuối năm ngoái. Người tiêu dùng như chị Thiên Hạnh (24 tuổi, TP HCM) cũng nhận thấy giá quần áo, mỹ phẩm trên sàn online tăng và mã ưu đãi ngày càng khó kiếm.
Phân tích & Ý nghĩa
Những thay đổi trong hành vi tiêu dùng phản ánh tác động rõ rệt của lạm phát và chi phí sinh hoạt tăng cao đến tâm lý người mua sắm. Khi giá cả leo thang, người tiêu dùng trở nên thận trọng hơn, ưu tiên các chương trình khuyến mãi và giảm bớt chi tiêu không cần thiết. Điều này khiến các sàn thương mại điện tử phải điều chỉnh chiến lược, tập trung vào việc tạo ra các ưu đãi hấp dẫn và phát triển mô hình "thương mại khám phá" qua video và livestream để kích thích nhu cầu tiềm ẩn.
Theo ông Nguyễn Phương Lâm, Giám đốc Bộ phận Tư vấn và Phân tích thị trường YouNet ECI, thị trường thương mại điện tử đã qua thời kỳ bứt phá nhờ kích cầu và đang bước vào giai đoạn tăng trưởng ổn định hơn. Các nhà bán hàng cần phân tích kỹ đặc thù ngành hàng và hành vi khách hàng để thiết lập mức giá và ưu đãi phù hợp, nhằm duy trì tỷ lệ chuyển đổi và giá trị đơn hàng trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng nhạy cảm với giá.
Kết luận
Thị trường thương mại điện tử Việt Nam đang trải qua giai đoạn điều chỉnh khi người tiêu dùng trở nên thận trọng hơn trước áp lực giá cả và lạm phát. Các sàn online và nhà bán hàng cần thích ứng với xu hướng này bằng cách tối ưu hóa chiến lược giá và khuyến mãi, đồng thời khai thác hiệu quả các hình thức bán hàng qua video và livestream để giữ chân khách hàng và thúc đẩy doanh số.
Hình ảnh từ bài viết
Tài xế giao hàng chờ khách ở TP HCM, tháng 4/2026. Ảnh: Quỳnh Trần
Người tiêu dùng thận trọng hơn khi mua sắm online giữa áp lực giá cả