Nguồn cung dầu qua eo biển Hormuz khó trở lại mức trước chiến tranh
Eo biển Hormuz là một trong những tuyến đường vận chuyển dầu mỏ quan trọng nhất thế giới. Tuy nhiên, theo phân tích của trang CNBC, dù Mỹ và Iran có thể đạt được thỏa thuận hòa bình, lượng dầu vận chuyển qua đây có thể không thể phục hồi về mức trước khi xảy ra chiến tranh. Vậy điều gì đang khiến tuyến đường này trở nên bất ổn và ảnh hưởng ra sao đến thị trường năng lượng toàn cầu?
Bối cảnh
Eo biển Hormuz nằm giữa Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman, là tuyến đường biển chiến lược quan trọng nối các nước sản xuất dầu mỏ lớn ở Trung Đông với thị trường toàn cầu. Khoảng 20% lượng dầu thô, các sản phẩm dầu và khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) trên thế giới được vận chuyển qua đây, cùng với khoảng 1/3 lượng phân bón vận chuyển bằng đường biển.
Tuy nhiên, khu vực này luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro về an ninh do căng thẳng chính trị và quân sự, đặc biệt là giữa Iran và các nước phương Tây. Cuộc chiến tranh bắt đầu từ cuối tháng 2 năm nay, khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công vào Iran, đã làm gián đoạn mạnh mẽ hoạt động vận tải qua eo biển này.
Diễn biến chính
Amos Hochstein, cựu cố vấn về năng lượng và an ninh quốc gia của Tổng thống Mỹ Joe Biden, nhận định rằng các nước trong khu vực hiện coi eo biển Hormuz như một vùng do Iran kiểm soát thực tế.
Ông nói với CNBC: "Dù có chuyện gì xảy ra, Iran sẽ kiểm soát eo biển Hormuz trong tương lai gần. Điều này không phụ thuộc vào nội dung thỏa thuận hòa bình. Tất cả các bên trong khu vực đều nhận thức như vậy."
Helima Croft, chuyên gia của công ty RBC Capital Markets, cho rằng lượng tàu chở dầu qua eo biển trước khi chiến tranh bùng nổ có thể là mức tối đa khó có thể đạt lại trong thời gian dài.
- Richard Meade, tổng biên tập tạp chí chuyên ngành Lloyd’s List, ước tính hoạt động vận tải có thể chỉ phục hồi được khoảng 60-70% so với mức trước chiến tranh.
- Ông cảnh báo sẽ xuất hiện một tình trạng "phân chia vĩnh viễn" tại eo biển, nơi việc đi lại sẽ phụ thuộc vào quan hệ chính trị thay vì tự do hàng hải.
- Kinh nghiệm từ Biển Đỏ cho thấy các cuộc tấn công của lực lượng Houthi ở Yemen đã làm giảm mạnh vận tải biển từ đầu năm 2024 và dù các cuộc tấn công đã giảm, hoạt động vẫn chưa trở lại bình thường sau hơn hai năm.
Chuyên gia Tomer Raanan của Lloyd’s List nhận xét: "Để gây ra gián đoạn lớn ở các điểm hẹp trên biển, không cần phải có lực lượng hải quân lớn."
Trong khi đó, Saudi Arabia và Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đang đẩy nhanh xây dựng các đường ống dẫn dầu tránh qua eo biển Hormuz nhằm giảm sự phụ thuộc vào tuyến đường này. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng các đường ống hiện tại và đang xây dựng chưa thể bù đắp hoàn toàn cho sự gián đoạn vận tải qua Hormuz.
Phân tích & Ý nghĩa
Eo biển Hormuz giữ vai trò cực kỳ quan trọng trong chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu. Việc không thể phục hồi nguồn cung dầu như trước chiến tranh không chỉ ảnh hưởng đến giá dầu thế giới mà còn tạo ra sự bất ổn kéo dài trong ngành vận tải biển và các ngành liên quan như phân bón.
Đối với cộng đồng người Việt tại Séc và châu Âu, những biến động này có thể tác động gián tiếp qua giá cả hàng hóa nhập khẩu, chi phí năng lượng và vận tải. Đặc biệt, các doanh nghiệp kinh doanh nhỏ, siêu thị, nhà hàng có thể chịu áp lực tăng chi phí do giá dầu và khí đốt biến động khó lường.
Kết luận
Dù có thể đạt được thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ và Iran, eo biển Hormuz nhiều khả năng sẽ không trở lại trạng thái vận tải dầu mỏ như trước chiến tranh. An ninh khu vực vẫn là yếu tố quyết định, khiến tuyến đường biển chiến lược này tiếp tục đối mặt với nhiều thách thức lâu dài.
Nguồn cung dầu qua eo biển Hormuz khó trở lại mức trước chiến tranh