Nguy cơ giá dầu tăng vọt khi dự trữ toàn cầu cạn kiệt
Giá dầu thế giới đang đứng trước nguy cơ tăng mạnh trong thời gian tới khi lượng tồn kho dầu toàn cầu giảm xuống mức thấp chưa từng có. Liệu điều này sẽ ảnh hưởng thế nào đến chi phí sinh hoạt và kinh tế toàn cầu, đặc biệt là trong bối cảnh xung đột tại eo biển Hormuz vẫn chưa được giải quyết?
Bối cảnh
Ngày 28/5 tại New York, ông Neil Chapman, Phó giám đốc cấp cao của Exxon Mobil, cảnh báo rằng tồn kho dầu toàn cầu đang tiến gần đến mức thấp kỷ lục. Dự báo trong vòng 2-3 tuần tới, lượng dầu dự trữ có thể xuống ngưỡng cực kỳ thấp, kéo theo giá dầu Brent - chuẩn mực định giá cho hơn 60% dầu thô giao dịch toàn cầu - có thể tăng lên mức 150-160 USD một thùng.
Trong hơn ba tháng qua, các kho dự trữ dầu và các đợt xả kho dự trữ chiến lược đã đóng vai trò như bộ đệm, giúp kiềm chế giá dầu dù nguồn cung bị gián đoạn nghiêm trọng do xung đột tại eo biển Hormuz - tuyến đường vận chuyển dầu quan trọng bậc nhất thế giới vẫn đang bị phong tỏa. Giá dầu thô tương lai hiện vẫn giữ dưới 100 USD một thùng nhờ các biện pháp này.
Diễn biến chính
Tuy nhiên, những nỗ lực ngoại giao nhằm mở lại eo biển Hormuz, trong đó có các tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump, đến nay vẫn chưa thành hiện thực. Điều này khiến các doanh nghiệp và chuyên gia trong ngành dầu mỏ ngày càng lo ngại về nguồn cung dầu trong tương lai gần.
Ngày 2/6, bà Toril Bosoni, Giám đốc bộ phận thị trường và dầu mỏ của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), cho biết nếu tồn kho dầu tiếp tục giảm với tốc độ hiện tại, dự trữ toàn cầu có thể xuống mức cực thấp đúng vào mùa cao điểm nhu cầu nhiên liệu mùa hè.
Ông Mehmet Beceren, Phó chủ tịch kiêm chiến lược gia thị trường cấp cao tại Rosenberg Research, nhận định khi các nguồn dự phòng cạn kiệt, giá dầu sẽ phải tăng mạnh để cân bằng cung cầu. Điều này đồng nghĩa người tiêu dùng sẽ phải trả giá cao hơn hoặc nhu cầu sẽ giảm. Ngân hàng JPMorgan dự báo giá dầu có thể tăng nhanh vào cuối tháng 6 nếu tình trạng phong tỏa eo biển Hormuz kéo dài.
Tại Mỹ, quốc gia sản xuất dầu thô lớn nhất thế giới, tổng lượng tồn kho dầu chỉ còn 791 triệu thùng trong tuần kết thúc ngày 29/5, mức thấp nhất kể từ tháng 2/2024, theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA). Tồn kho dầu của Mỹ đã giảm gần 64 triệu thùng kể từ khi xung đột bắt đầu và giảm liên tiếp trong 8 tuần qua.
Theo kế hoạch của các nước thành viên IEA, Mỹ sẽ xả 172 triệu thùng từ Kho dự trữ Dầu chiến lược (SPR), và tổng cộng các nước IEA sẽ bán ra kỷ lục 400 triệu thùng để kiềm chế đà tăng giá năng lượng.
Những đợt xả kho này, cùng với việc nhập khẩu dầu thô bằng đường biển của Trung Quốc giảm mạnh, đã giúp phần nào giảm bớt cú sốc nguồn cung. Tuy nhiên, nhà buôn dầu Shohruh Zukhritdinov tại Dubai cảnh báo nguy cơ cú sốc giá dầu lần hai có thể xảy ra do bộ đệm dự trữ bị cạn kiệt, chứ không phải do phong tỏa eo biển Hormuz.
JPMorgan nhận định các biện pháp như xả kho dự trữ, lựa chọn nhiên liệu thay thế và các yếu tố từng giúp hạn chế đà tăng giá dầu có thể không còn đủ hiệu quả nếu tình trạng gián đoạn nguồn cung kéo dài.
Phân tích & Ý nghĩa
Xung đột tại eo biển Hormuz đã biến khu vực này thành điểm nghẽn địa chính trị kéo dài, khiến giá dầu khó có thể giảm trở lại dưới mức 70 USD một thùng như trước đây, theo ông Joseph Tanious, Giám đốc chiến lược đầu tư tại Northern Trust Asset Management. Ông cũng lưu ý tác động của giá dầu cao sẽ không đồng đều trên toàn cầu, khi châu Âu và châu Á dễ bị tổn thương hơn do giá năng lượng cao kéo dài, trong khi Mỹ, nước xuất khẩu ròng năng lượng, ít chịu ảnh hưởng hơn.
Nhà kinh tế học Adam Schickling của Vanguard nhận định giá dầu tăng là một lực cản vừa phải đối với kinh tế Mỹ, nhờ sản lượng dầu nội địa lớn và làn sóng đầu tư mạnh vào công nghệ như trí tuệ nhân tạo giúp bù đắp phần nào áp lực lên người tiêu dùng. Tuy nhiên, nếu giá dầu duy trì ở mức 120 USD một thùng trong một năm, tăng trưởng kinh tế Mỹ có thể giảm khoảng 0,4 điểm phần trăm.
Đối với các hộ gia đình, tác động phụ thuộc không chỉ vào mức tăng giá mà còn vào thời gian giá duy trì ở mức cao. Mặc dù chi phí nhiên liệu hiện chiếm tỷ trọng thấp hơn trong thu nhập so với các cuộc khủng hoảng dầu mỏ trước đây, nhưng dư địa chi tiêu của người tiêu dùng sẽ thu hẹp theo thời gian.
Chiến lược gia Phil Blancato tại Osaic cảnh báo nếu giá dầu duy trì ở mức cao trong 3 tháng tới, khi nhu cầu đi lại tăng lên, tiêu dùng có thể tiếp tục suy yếu. Niềm tin tiêu dùng đã xuống thấp kỷ lục, và nếu giá dầu không giảm, nền kinh tế sẽ bắt đầu chịu tác động rõ rệt.
Kết luận
Giá dầu thế giới đang đứng trước nguy cơ tăng vọt do dự trữ toàn cầu cạn kiệt, trong bối cảnh xung đột tại eo biển Hormuz vẫn chưa được giải quyết. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến thị trường năng lượng mà còn tác động sâu rộng đến kinh tế và chi phí sinh hoạt toàn cầu. Người tiêu dùng, doanh nghiệp và các quốc gia cần chuẩn bị đối mặt với những biến động khó lường trong thời gian tới.
Hình ảnh từ bài viết
Kho dự trữ dầu chiến lược của Mỹ tại Freeport, Texas tháng 4/2020. Ảnh: Reuters
Nguy cơ giá dầu tăng vọt khi dự trữ toàn cầu cạn kiệt