Nguyễn Tri Ân: Hành trình 300 ngày đêm phá bom tại ngã ba Đồng Lộc
Trong suốt 300 ngày đêm, ông Nguyễn Tri Ân đã kiên trì và dũng cảm tham gia rà phá hàng trăm quả bom nổ chậm tại ngã ba Đồng Lộc, một trong những điểm nóng bị máy bay Mỹ đánh phá ác liệt trong chiến tranh Việt Nam. Câu chuyện về ông không chỉ là minh chứng cho lòng quả cảm mà còn cho sự sáng tạo trong công việc đầy hiểm nguy này.
Bối cảnh
Ngã ba Đồng Lộc, thuộc tỉnh Hà Tĩnh, là một điểm giao thông chiến lược quan trọng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Đây là nơi các đoàn xe vận tải quân sự và hàng hóa phải đi qua để chi viện cho chiến trường miền Nam. Tuy nhiên, khu vực này liên tục bị máy bay Mỹ ném bom dữ dội nhằm cắt đứt tuyến đường huyết mạch. Các hố bom sâu hoắm, cầu ngầm hư hỏng, và bom nổ chậm nằm rải rác gây nguy hiểm lớn cho việc lưu thông và vận chuyển.
Trong bối cảnh đó, lực lượng thanh niên xung phong được giao nhiệm vụ san lấp hố bom, sửa chữa đường sá và đặc biệt là rà phá bom mìn để đảm bảo an toàn cho các đoàn xe. Công việc này đòi hỏi sự dũng cảm, kiên trì và kỹ năng chuyên môn cao, bởi chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể gây ra tai nạn nghiêm trọng.
Diễn biến chính
Ông Nguyễn Tri Ân sinh năm 1945 tại xã Xuân Lộc trong một gia đình nông dân có bảy người con. Năm 1965, khi mới 20 tuổi, ông tình nguyện gia nhập lực lượng thanh niên xung phong thuộc Tổng đội 55P18 Hà Tĩnh. Ban đầu, ông làm công việc bốc vác gạo với những bao tải nặng từ 50 đến 100 kg, qua đó rèn luyện sức khỏe và sự bền bỉ.
Sau đó, ông được phân công khai thác đá, làm đường và san lấp hố bom trên các tuyến giao thông trọng điểm như Cẩm Xuyên, đường 15A qua Đồng Lộc, Khe Giao. Khi máy bay Mỹ tăng cường ném bom, ông cùng đồng đội liên tục sửa chữa đường sá bị phá hủy để đảm bảo các đoàn xe có thể lưu thông.
Đến cuối năm 1967, ông được điều về khu vực ngã ba Đồng Lộc, phụ trách đoạn đường từ Khe Út đến ngã ba Khe Giao, nơi bị đánh phá ác liệt nhất. Tại đây, ông được chọn vào tổ rà phá bom mìn gồm ba người sau khóa huấn luyện cấp tốc do Tỉnh đội tổ chức.
- Nhiệm vụ của tổ là quan sát, cắm tiêu và xác định vị trí các quả bom chưa nổ để vô hiệu hóa.
- Bom từ trường nổ chậm là loại nguy hiểm nhất, có thể nằm im dưới đất hoặc nước nhưng phát nổ bất cứ lúc nào.
- Ông Ân sáng tạo dùng cây sào dài để dò từng khu vực, khi đầu sào chạm vào cánh bom phát ra tiếng "cộc cộc" thì đánh dấu vị trí.
- Tổ của ông từng phát hiện 72 quả bom từ trường nổ chậm nằm sát đường lớn, phải dùng thỏi nam châm kéo rà để tìm và xử lý.
- Ông cùng đồng đội cải tiến dụng cụ rà phá bằng cách tận dụng thùng phuy cũ cắt thành mảnh hình chóp, đục lỗ buộc dây kéo rà, và buộc vải màu vào nam châm để dễ tìm khi bị bom hất văng.
- Trong một lần phá bom tại ngầm Khe Út tháng 8/1968, ông lặn xuống dưới lớp bùn sâu 1,5-2 m để đặt thuốc nổ, dù bị thương nhưng vẫn tiếp tục công việc để kịp thông đường cho các đoàn xe.
Phân tích & Ý nghĩa
Câu chuyện của ông Nguyễn Tri Ân phản ánh sự hy sinh thầm lặng của những người lính thanh niên xung phong trong cuộc chiến chống Mỹ, đặc biệt là công việc rà phá bom mìn đầy nguy hiểm. Việc phá được hơn 200 quả bom nổ chậm không chỉ giúp mở đường cho các đoàn xe ra tiền tuyến mà còn cứu sống nhiều người, góp phần quan trọng vào chiến thắng chung.
Đồng thời, sự sáng tạo trong công cụ và phương pháp rà phá của ông Ân cho thấy tinh thần chủ động, linh hoạt trong điều kiện chiến tranh khắc nghiệt. Điều này cũng nhấn mạnh vai trò của kỹ thuật và kinh nghiệm thực tiễn trong công tác rà phá bom mìn, một công việc đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối để tránh tai nạn.
Kết luận
Ông Nguyễn Tri Ân, với lòng dũng cảm và sự kiên trì, đã trở thành biểu tượng của tinh thần chiến đấu và hy sinh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Hành trình 300 ngày đêm phá bom tại ngã ba Đồng Lộc không chỉ là câu chuyện về một cá nhân mà còn là minh chứng cho sức mạnh của tập thể thanh niên xung phong Việt Nam trong việc bảo vệ và mở đường cho đất nước.
Hình ảnh từ bài viết
Anh hùng Lao động Nguyễn Tri Ân. Ảnh: Đức Hùng
Ông Nguyễn Tri Ân (ngoài cùng, góc trái) và các nữ thanh niên xung phong chụp ảnh cùng đại tướng Võ Nguyên Giáp tại cuộc gặp gỡ lực lượng thanh niên xung phong năm 2000.
Nguyễn Tri Ân: Hành trình 300 ngày đêm phá bom tại ngã ba Đồng Lộc