Nhà thùng nước mắm Phú Quốc đối mặt khó khăn vì thiếu cá cơm
Nước mắm Phú Quốc – một trong những đặc sản truyền thống nổi tiếng của Việt Nam – đang đứng trước thách thức lớn do thiếu hụt nguồn cá cơm, nguyên liệu chính để ủ chượp. Tình trạng này đặt ra câu hỏi về tương lai của ngành sản xuất nước mắm truyền thống tại Phú Quốc trong bối cảnh các quy định khai thác thủy sản ngày càng nghiêm ngặt.
Bối cảnh
Phú Quốc, hòn đảo lớn nhất Việt Nam thuộc tỉnh Kiên Giang, nổi tiếng với nghề sản xuất nước mắm truyền thống từ cá cơm. Hiện tại, trên đảo có khoảng 50 nhà thùng với hơn 7.000 thùng ủ chượp, sản lượng nước mắm ước đạt 15 - 20 triệu lít mỗi năm. Nguồn cá cơm khai thác quanh vùng biển Phú Quốc đóng vai trò then chốt trong việc duy trì sản xuất nước mắm đặc sản này.
Tuy nhiên, vùng biển quanh Phú Quốc được phân chia thành các khu vực khai thác thủy sản theo quy định của Luật Thủy sản và Nghị định 26, gồm vùng bờ, vùng lộng và vùng khơi. Mỗi vùng có giới hạn kích thước tàu cá được phép hoạt động nhằm bảo vệ nguồn lợi thủy sản và cân bằng lợi ích giữa các nhóm ngư dân.
Diễn biến chính
Theo quy định hiện hành, tàu cá có chiều dài từ 12 - 15m được phép khai thác thủy sản ở vùng lộng – khu vực vùng biển gần bờ nhưng không phải vùng ven bờ. Trong khi đó, đội tàu chuyên khai thác cá cơm phục vụ sản xuất nước mắm Phú Quốc thường có chiều dài từ 25 - 30m trở lên, nên không được phép hoạt động ở vùng lộng quanh đảo.
Ông Phạm Huỳnh Quốc Thanh, Phó chủ tịch thường trực Hội Nước mắm Phú Quốc và Giám đốc Công ty TNHH MTV nước mắm Kim Hoa tại đặc khu Phú Quốc, cho biết: "Đội tàu khai thác cá cơm làm nước mắm Phú Quốc có chiều dài 25 - 30m trở lên nên không thể khai thác ở vùng lộng Phú Quốc. Nguồn cá cơm nguyên liệu ít đi, sản lượng nước mắm Phú Quốc cũng bị ảnh hưởng".
Điều này đang gây ra khó khăn cho các nhà thùng nước mắm truyền thống, bởi thiếu hụt nguyên liệu cá cơm sẽ trực tiếp ảnh hưởng đến quy trình ủ chượp và sản lượng nước mắm cuối cùng. Hội Nước mắm Phú Quốc đã kiến nghị lãnh đạo tỉnh An Giang và các sở, ngành liên quan tìm giải pháp tháo gỡ vướng mắc này.
Phía Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư tỉnh An Giang cho biết, quy định phân vùng khai thác nhằm đảm bảo sự hài hòa lợi ích giữa các nhóm tàu đánh bắt, phù hợp với khả năng khai thác của từng vùng biển và bảo vệ nguồn lợi thủy sản. Cụ thể, tàu cá từ 6 - 12m hoạt động ở vùng ven bờ; tàu từ 12 - 15m khai thác ở vùng lộng; tàu từ 15m trở lên hoạt động ở vùng khơi.
Ông Lê Hữu Toàn, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang, cho biết sẽ ghi nhận ý kiến của các nhà thùng làm nước mắm Phú Quốc để tham mưu UBND tỉnh kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường xem xét tháo gỡ, nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các nhà thùng trong việc khai thác cá cơm phục vụ sản xuất nước mắm truyền thống.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc quy định kích thước tàu cá được phép khai thác ở từng vùng biển là một phần trong chính sách bảo vệ nguồn lợi thủy sản và quản lý nghề cá bền vững của Việt Nam. Tuy nhiên, trong trường hợp của Phú Quốc, quy định này lại đang tạo ra rào cản đối với đội tàu khai thác cá cơm – nguyên liệu thiết yếu cho ngành nước mắm truyền thống.
Hậu quả là nguồn cá cơm khai thác được giảm sút, ảnh hưởng trực tiếp đến sản lượng nước mắm Phú Quốc – một sản phẩm không chỉ có giá trị kinh tế mà còn mang đậm nét văn hóa truyền thống của địa phương. Điều này cũng có thể tác động đến các ngành kinh doanh liên quan như nhà hàng, siêu thị, và các hoạt động xuất khẩu nước mắm đặc sản.
Việc kiến nghị tháo gỡ vướng mắc từ phía Hội Nước mắm Phú Quốc và Sở Nông nghiệp tỉnh An Giang cho thấy sự cần thiết phải cân nhắc điều chỉnh chính sách sao cho vừa bảo vệ nguồn lợi thủy sản, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà sản xuất truyền thống duy trì và phát triển nghề cá đặc thù.
Kết luận
Tình trạng thiếu hụt cá cơm do quy định về kích thước tàu cá khai thác ở vùng lộng quanh Phú Quốc đang là thách thức lớn đối với các nhà thùng nước mắm truyền thống. Việc tìm kiếm giải pháp tháo gỡ phù hợp sẽ giúp duy trì sản lượng nước mắm đặc sản, đồng thời đảm bảo sự phát triển bền vững của nghề cá và bảo vệ nguồn lợi thủy sản tại vùng biển Phú Quốc.
Hình ảnh từ bài viết
Đội tàu ở Phú Quốc chuẩn bị lưới vươn khơi ra biển đánh bắt cá cơm - Ảnh: CHÍ CÔNG
Nước mắm truyền thống Phú Quốc rất được khách du lịch và người tiêu dùng ưa chuộng mua về ăn - Ảnh: CHÍ CÔNG
Nhà thùng nước mắm Phú Quốc đối mặt khó khăn vì thiếu cá cơm