Nhật Bản tăng lãi suất lên mức cao nhất trong 31 năm qua
Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) vừa có quyết định nâng lãi suất tham chiếu từ mức 1% lên 1,25% vào ngày 18 tháng 9. Đây là lần tăng lãi suất nhanh nhất trong hơn ba thập kỷ, chỉ cách lần điều chỉnh trước đó 3 tháng, so với chu kỳ 6 tháng trước đây. Liệu động thái này có thể giúp kiềm chế lạm phát và ổn định đồng yen đang suy yếu?
Bối cảnh
Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) là cơ quan quản lý chính sách tiền tệ của Nhật, có vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh lãi suất để kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế. Nhật Bản đã duy trì mức lãi suất rất thấp trong nhiều năm nhằm kích thích tăng trưởng kinh tế sau nhiều thập kỷ trì trệ. Tuy nhiên, trong bối cảnh lạm phát tăng nhanh và đồng yen suy yếu đáng kể so với đôla Mỹ, BOJ buộc phải thay đổi chính sách tiền tệ.
Đáng chú ý, quyết định tăng lãi suất của BOJ diễn ra chỉ hai ngày sau khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cũng nâng lãi suất, cho thấy sự phối hợp gián tiếp giữa các nền kinh tế lớn trong việc kiểm soát lạm phát toàn cầu. Lạm phát tại Tokyo trong tháng 8 đạt mức 1,9%, gần sát mục tiêu 2% mà BOJ đề ra nhằm duy trì sự ổn định giá cả mà không gây tổn hại kinh tế.
Diễn biến chính
Quyết định nâng lãi suất tham chiếu từ 1% lên 1,25% của BOJ đánh dấu sự tăng tốc trong chu kỳ bình thường hóa chính sách tiền tệ. Trước đây, BOJ thường chờ tới 6 tháng mới điều chỉnh lãi suất một lần, nhưng lần này chỉ mất 3 tháng để hành động tiếp theo.
Động thái này nhằm mục tiêu kiểm soát lạm phát đang tăng nhanh và đồng yen Nhật suy yếu đáng kể so với đôla Mỹ. Cụ thể, sau quyết định, đồng yen vẫn giảm thêm 0,45% so với đôla Mỹ, hiện ở mức 156,6 JPY đổi 1 USD. Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm cũng giảm xuống còn 2,94%.
Tuy nhiên, quyết định của BOJ không nhận được sự đồng thuận tuyệt đối trong Hội đồng chính sách. Toichiro Asada, một trong hai quan chức phản đối, cho rằng khi lạm phát lõi (không tính thực phẩm tươi sống) vẫn dưới 2% — cụ thể là 1,7% trong tháng 8 — thì nền kinh tế chưa đủ mạnh để nâng lãi suất và ông ủng hộ giữ nguyên mức hiện tại.
Trong khi đó, Mỹ đã nhiều lần thúc giục Nhật Bản thắt chặt chính sách tiền tệ để giảm sức ép lên đồng USD và ổn định thị trường tài chính toàn cầu. Đầu tháng 9, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã kêu gọi Thống đốc BOJ Kazuo Ueda "có các bước đi cương quyết về tiền tệ và thị trường" tại cuộc họp G20.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc BOJ tăng lãi suất lên mức cao nhất trong 31 năm phản ánh sự thay đổi quan trọng trong chính sách tiền tệ của Nhật Bản, từ giai đoạn nới lỏng kéo dài sang bình thường hóa nhằm kiểm soát lạm phát. Lạm phát tăng nhanh gây áp lực lên chi phí sinh hoạt, ảnh hưởng trực tiếp đến người dân và doanh nghiệp, trong đó có các ngành kinh doanh nhỏ và cộng đồng người Việt tại Nhật và các nước lân cận.
Đồng yen suy yếu lâu dài cũng ảnh hưởng đến giá cả nhập khẩu, làm tăng chi phí nguyên liệu và hàng hóa tiêu dùng. Việc nâng lãi suất có thể giúp ổn định đồng yen, giảm áp lực lạm phát nhập khẩu, nhưng cũng làm tăng chi phí vay vốn, ảnh hưởng đến các doanh nghiệp và người tiêu dùng vay nợ.
Tuy nhiên, sự phản đối trong Hội đồng chính sách cho thấy vẫn còn những lo ngại về sức khỏe kinh tế thực sự của Nhật Bản, khi lạm phát lõi chưa đạt mức mục tiêu 2%. Điều này cho thấy BOJ đang cân nhắc kỹ lưỡng giữa việc kiểm soát lạm phát và duy trì đà tăng trưởng kinh tế.
Kết luận
Quyết định nâng lãi suất của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản ngày 18 tháng 9 là bước đi quan trọng trong nỗ lực kiểm soát lạm phát và ổn định đồng yen. Tuy còn những ý kiến trái chiều trong nội bộ BOJ, động thái này phản ánh sự thay đổi chính sách tiền tệ phù hợp với bối cảnh kinh tế hiện tại, đồng thời có tác động lan tỏa đến thị trường tài chính khu vực và cộng đồng người Việt đang quan tâm tới biến động kinh tế toàn cầu.
Nhật Bản tăng lãi suất lên mức cao nhất trong 31 năm qua