Nhiều thôn, tổ dân phố tại Việt Nam sẽ phải sáp nhập theo quy định mới
Chính phủ Việt Nam vừa ban hành nghị định mới về tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố, trong đó quy định tăng số hộ gia đình tối thiểu để thành lập các đơn vị này. Quyết định này đặt ra nhiều thay đổi đáng chú ý, ảnh hưởng trực tiếp đến việc quản lý và sinh hoạt cộng đồng ở cấp xã phường. Vậy những thay đổi này có ý nghĩa gì và tác động ra sao?
Bối cảnh
Ngày 26 tháng 5 năm 2026, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định 185/2026 quy định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách tại các đơn vị này. Đây là bước đi nhằm tinh gọn bộ máy quản lý cơ sở, nâng cao hiệu quả hoạt động của các tổ chức tự quản trong cộng đồng dân cư.
Thôn, tổ dân phố là những đơn vị hành chính cấp thấp nhất trong hệ thống quản lý hành chính Việt Nam, trực thuộc xã, phường hoặc thị trấn. Các đơn vị này có vai trò quan trọng trong việc vận động nhân dân, tổ chức các hoạt động cộng đồng và thực hiện các chính sách của Nhà nước ở cơ sở. Tuy nhiên, hiện nay nhiều thôn, tổ dân phố có quy mô dân số nhỏ, gây khó khăn trong quản lý và phát triển kinh tế - xã hội.
Diễn biến chính
Theo quy định mới, quy mô tối thiểu của thôn và tổ dân phố được nâng lên đáng kể so với trước đây, cụ thể:
- Tại Hà Nội và TP HCM, thôn phải có tối thiểu 500 hộ gia đình, tổ dân phố tối thiểu 700 hộ. Trước đây, thôn chỉ cần từ 100 đến 350 hộ, tổ dân phố từ 150 đến 450 hộ.
- Tại vùng Trung du và miền núi phía Bắc, thôn phải có ít nhất 150 hộ, tổ dân phố 300 hộ.
- Đồng bằng sông Hồng yêu cầu thôn 400 hộ, tổ dân phố 550 hộ.
- Bắc Trung bộ lần lượt là 350 hộ với thôn và 450 hộ với tổ dân phố.
- Vùng duyên hải Nam Trung bộ và Tây Nguyên tối thiểu 300 hộ với thôn, 450 hộ với tổ dân phố.
- Đông Nam bộ và đồng bằng sông Cửu Long áp dụng mức 400 hộ với thôn và 550 hộ với tổ dân phố.
Chính phủ cũng cho phép một số địa bàn đặc thù như miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, khu vực biên giới, hải đảo, nơi dân cư phân tán, giao thông khó khăn hoặc thuộc diện giải phóng mặt bằng, tái định cư được áp dụng quy mô thấp hơn mức tối thiểu trên. UBND cấp tỉnh được giao trách nhiệm hướng dẫn cụ thể, đảm bảo phù hợp với thực tế địa phương, giữ ổn định cộng đồng dân cư và đáp ứng yêu cầu quốc phòng, an ninh.
Nghị định quy định việc thành lập, sắp xếp, tổ chức lại, giải thể, đặt tên hoặc đổi tên thôn, tổ dân phố phải phù hợp với điều kiện tự nhiên, quy mô dân cư, trình độ phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời bảo đảm kế thừa các giá trị lịch sử, văn hóa, phong tục, tập quán tại địa phương. Việc sắp xếp các đơn vị chưa đạt tiêu chí phải xem xét kỹ các yếu tố địa lý, dân tộc, tôn giáo, phong tục và nguyện vọng của người dân để tạo sự đồng thuận.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc nâng quy mô tối thiểu của thôn, tổ dân phố phản ánh xu hướng tinh gọn bộ máy quản lý cơ sở, giảm số lượng đơn vị hành chính nhỏ lẻ, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý và tiết kiệm nguồn lực. Điều này cũng giúp các thôn, tổ dân phố có quy mô dân số đủ lớn để phát huy vai trò vận động, tổ chức các hoạt động cộng đồng, đồng thời thuận lợi hơn trong việc triển khai các chính sách phát triển kinh tế - xã hội.
Đối với cộng đồng người Việt, đặc biệt là những người sinh sống tại các vùng có thôn, tổ dân phố nhỏ, quy định mới có thể dẫn đến việc sáp nhập các đơn vị hành chính này. Điều này đồng nghĩa với việc thay đổi về tổ chức quản lý, có thể ảnh hưởng tới các hoạt động sinh hoạt cộng đồng, phong tục tập quán địa phương cũng như các chế độ chính sách dành cho người hoạt động không chuyên trách tại thôn, tổ dân phố.
Việc quy định tiêu chuẩn mới cho Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố cũng là điểm đáng chú ý. Người giữ chức danh này phải thường trú tại địa bàn, có uy tín trong cộng đồng, năng lực vận động dân cư và khả năng ứng dụng công nghệ thông tin phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ. Nhiệm kỳ của họ là 5 năm, với tối đa 3 người hoạt động không chuyên trách trong mỗi thôn, tổ dân phố, gồm Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn hoặc Tổ trưởng tổ dân phố và Trưởng Ban Công tác Mặt trận.
Kết luận
Nghị định 185/2026 đánh dấu bước thay đổi quan trọng trong tổ chức bộ máy quản lý cấp cơ sở tại Việt Nam, với mục tiêu tinh gọn, hiệu quả và phù hợp hơn với thực tế phát triển kinh tế - xã hội từng vùng miền. Quy định này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến cách thức tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn đối với người đứng đầu các đơn vị này. Với cộng đồng người Việt, đặc biệt là những ai quan tâm đến đời sống ở cấp xã phường, đây là thông tin cần được theo dõi sát sao để kịp thời thích ứng với những thay đổi sắp tới.
Hình ảnh từ bài viết
Khu ven sông Hồng, Hà Nội, tháng 5/2026. Ảnh: Phạm Chiểu
Nhiều thôn, tổ dân phố tại Việt Nam sẽ phải sáp nhập theo quy định mới