Những quyết sách đột phá giúp Quảng Ninh bứt phá phát triển
Quảng Ninh đã có những bước tiến vượt bậc trong phát triển kinh tế và hạ tầng, từ một vùng đất với địa hình phức tạp, đi lại khó khăn trở thành một trong những tỉnh dẫn đầu cả nước về năng lực cạnh tranh và thu hút đầu tư. Điều gì đã tạo nên sự thay đổi này? Những quyết sách nào đã giúp Quảng Ninh bứt phá trong nhiều thập kỷ qua?
Bối cảnh
Quảng Ninh là tỉnh nằm ở vùng Đông Bắc Việt Nam, nổi tiếng với vịnh Hạ Long - di sản thiên nhiên thế giới được UNESCO công nhận. Địa hình tỉnh hẹp ngang, kéo dài theo hướng Đông Tây, một bên giáp biển, một bên là dãy núi thấp, cùng hệ thống sông suối và vịnh biển chia cắt khiến việc đi lại trong tỉnh và ra các tỉnh lân cận như Hà Nội, Hải Phòng, Hải Dương gặp nhiều khó khăn. Trước đây, người dân phải mất cả ngày để di chuyển từ Hạ Long đến các vùng biên giới như Móng Cái hay Bình Liêu do phải qua nhiều phà và đò.
Trong bối cảnh đó, vào đầu những năm 1990, Quảng Ninh bắt đầu có những bước đi quyết liệt trong phát triển hạ tầng giao thông nhằm phá thế ốc đảo, kết nối tỉnh với các vùng kinh tế trọng điểm và khu vực biên giới. Đây là nền tảng quan trọng để thúc đẩy phát triển kinh tế, du lịch và nâng cao đời sống người dân.
Diễn biến chính
Ông Nguyễn Duy Hưng, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ninh, chia sẻ rằng sự thay đổi về thời gian di chuyển giữa Hà Nội và Hạ Long đã rút ngắn đến 3 lần so với những năm 1990, nhờ vào chuỗi các quyết sách đột phá được duy trì qua nhiều nhiệm kỳ.
- Năm 1992, khi tỉnh có khoản vượt thu ngân sách khoảng 38 tỷ đồng, Ban Thường vụ Tỉnh ủy quyết định dồn toàn bộ nguồn lực cho phát triển giao thông thay vì chia nhỏ cho nhiều ngành. Đây là bước ngoặt quan trọng trong chiến lược phát triển của Quảng Ninh.
- Quảng Ninh đề xuất được sử dụng ngân sách tỉnh để đầu tư các dự án giao thông thuộc Trung ương quản lý, trong bối cảnh ngân sách Trung ương còn hạn chế sau khủng hoảng kinh tế. Đáng chú ý là việc tỉnh góp 25% vốn xây cầu Bình trên đường 183 (nay là quốc lộ 37) thuộc địa bàn Hải Dương, giúp rút ngắn thời gian lưu thông do không phải chờ phà. Đây có thể xem là lần đầu tiên một địa phương Việt Nam đầu tư hạ tầng sang tỉnh khác, mở ra tiền lệ mới cho hợp tác liên vùng.
- Quốc lộ 18A đoạn từ Tiên Yên đến Móng Cái dài 100 km được làm mới với nhiều cầu bê tông kiên cố thay thế các đập tràn dễ bị chia cắt mùa mưa lũ. Đường nối Mạo Khê với quốc lộ 5 cũng được triển khai, đồng thời các tuyến đường đến trung tâm huyện thị đều được nhựa hóa.
- Với khu vực biên giới, Quảng Ninh sử dụng nguồn vượt thu từ Hải quan được Trung ương cho giữ lại để làm đường lên các cửa khẩu Bắc Phong Sinh (Hải Hà) và Hoành Mô (Bình Liêu), thúc đẩy xuất nhập khẩu với Trung Quốc. Cửa khẩu Móng Cái cũng được Chính phủ cho giữ lại 50% nguồn thu để tái đầu tư hạ tầng quốc lộ dẫn ra đây.
- Giai đoạn 2013-2021, tỉnh chủ động kêu gọi đầu tư chuỗi cao tốc chiến lược gồm Hạ Long - Hải Phòng, Hạ Long - Vân Đồn, Vân Đồn - Móng Cái. Riêng cao tốc Hạ Long - Hải Phòng huy động gần 14.000 tỷ đồng, trong đó khoảng 6.000 tỷ từ ngân sách tỉnh. Nhờ đó, thời gian di chuyển từ Quảng Ninh đến Hà Nội chỉ còn 1,5 tiếng, từ Hạ Long ra Móng Cái dưới 2 tiếng.
Phân tích & Ý nghĩa
Chuỗi quyết sách tập trung phát triển hạ tầng giao thông đã giúp Quảng Ninh phá thế ốc đảo, kết nối vùng miền hiệu quả hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho giao thương, du lịch và đầu tư. Việc tỉnh tự bỏ vốn đầu tư các dự án vốn thuộc Trung ương quản lý thể hiện tầm nhìn chiến lược dài hạn, vượt qua tư duy nhiệm kỳ ngắn hạn. Điều này cũng góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI), giúp Quảng Ninh dẫn đầu cả nước trong nhiều năm liên tiếp.
Bên cạnh hạ tầng, cải cách hành chính cũng được tỉnh chú trọng. Việc thành lập Trung tâm Hành chính công và triển khai mô hình "5 tại chỗ" giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, nâng cao hiệu quả quản lý. Quảng Ninh cũng đẩy mạnh số hóa, tinh gọn bộ máy, nâng cao trình độ công chức, mở rộng hợp tác quốc tế, tạo nền tảng cho chính quyền điện tử và chính quyền số.
Chuyển đổi mô hình kinh tế từ khai khoáng sang tăng trưởng xanh, phát triển dịch vụ, du lịch và công nghiệp chế biến cũng là bước đi quan trọng để tỉnh phát triển bền vững, bảo vệ môi trường, đồng thời giữ gìn giá trị di sản thiên nhiên thế giới vịnh Hạ Long.
Kết luận
Những quyết sách đột phá về hạ tầng giao thông, cải cách hành chính và chuyển đổi mô hình kinh tế đã giúp Quảng Ninh bứt phá, trở thành một trong những tỉnh phát triển năng động và bền vững của Việt Nam. Bài học từ Quảng Ninh cho thấy sự kiên trì, tầm nhìn chiến lược và phối hợp liên vùng là yếu tố then chốt để phát triển kinh tế - xã hội hiệu quả.
Hình ảnh từ bài viết
Quảng Ninh hiện sở hữu ba tuyến cao tốc chiến lược chạy dọc tỉnh với tổng chiều dài gần 200 km. Ảnh: Diệu Hương
Quảng Ninh có địa hình hẹp ngang, kéo dài, việc xây dựng các tuyến đường giúp kết nối vùng miền, mở ra không gian phát triển mới.
Cảng tàu khách quốc tế Hạ Long khánh thành cuối tháng 12/2018, là cảng tàu du lịch quốc tế chuyên biệt đầu tiên của Việt Nam. Ảnh: Diệu Hương
Nguyên Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ninh Nguyễn Duy Hưng. Ảnh: Lê Tân
Chỉ số kinh tế - xã hội tỉnh Quảng Ninh năm 2025. Đồ họa: Lê Tân
Những quyết sách đột phá giúp Quảng Ninh bứt phá phát triển