Nỗi lo cổ thụ gãy đổ gây nguy hiểm cho người đi đường ở trung tâm TP HCM
Trung tâm thành phố Hồ Chí Minh đang đối mặt với nguy cơ từ hàng nghìn cây cổ thụ cao lớn có thể gãy đổ bất cứ lúc nào, đặc biệt trong mùa mưa giông. Liệu các biện pháp kiểm tra và phòng ngừa hiện nay có đủ để bảo vệ người dân khỏi những tai nạn thương tâm do cây xanh gây ra?
Bối cảnh
Trung tâm Quản lý giao thông và Hạ tầng kỹ thuật TP HCM cho biết hiện có khoảng 8.000 cổ thụ trên các tuyến đường nội đô, cao từ 20 đến 50 m. Đây là nhóm cây xanh loại 3, gồm những cây cao trên 12 m với đường kính thân từ 50 cm trở lên. Các loài phổ biến gồm sao đen, dầu, xà cừ (sọ khỉ) và me tây. Nhiều cây trong số này đã được trồng từ hơn 50 năm trước trên các tuyến đường như Trương Định, Pasteur, Mạc Đĩnh Chi, Trần Quang Khải, An Dương Vương, tạo nên nét đặc trưng bóng mát cho nội đô.
Tuy nhiên, quá trình đô thị hóa và thi công hạ tầng kỹ thuật ngầm đã ảnh hưởng đến bộ rễ và thân cây, khiến nhiều cây suy yếu, dễ gãy đổ. Việc phát hiện các khiếm khuyết bên trong thân cây hoặc rễ mục không đơn giản, gây khó khăn trong công tác quản lý và phòng ngừa tai nạn.
Diễn biến chính
Trong những năm gần đây, nhiều vụ tai nạn thương tâm liên quan đến cây cổ thụ gãy đổ đã xảy ra tại TP HCM. Điển hình là tối 18/9, một nhánh cây dầu gãy từ độ cao hơn chục mét rơi trúng người đàn ông 59 tuổi trên đường An Dương Vương, khiến nạn nhân tử vong. Trước đó, năm 2023, một cây me lớn bật gốc trong khuôn viên trường THPT Trần Văn Ơn (quận 1 cũ) làm 6 người bị thương. Trong tháng 8-9/2024, hai cổ thụ gãy nhánh tại công viên Tao Đàn (quận 1 cũ) và đường An Dương Vương (quận 5 cũ) đã khiến ba người tử vong. Năm 2025, cây bồ đề cao 20 m ngã trúng người đàn ông đang lái xe máy trên đường Lê Hồng Phong, gây chấn thương cổ và cột sống nghiêm trọng.
Ông Lê Văn Tấn, Phó giám đốc Trung tâm Quản lý giao thông và Hạ tầng kỹ thuật, cho biết các cây lâu năm thường bị ảnh hưởng bởi thi công hạ tầng, làm tổn thương rễ và thân cây. Dù có sử dụng các thiết bị siêu âm để kiểm tra, việc xác định chính xác tình trạng rễ mục hoặc các điểm liên kết giữa thân và nhánh vẫn còn hạn chế. Đặc biệt, các điểm liên kết yếu có thể bị tét khi gặp giông lốc hoặc gió mạnh, khiến nhánh lớn rơi xuống đường, gây nguy hiểm cho người đi đường.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc quản lý và bảo dưỡng cây xanh lâu năm tại TP HCM đang gặp nhiều thách thức do thiếu công nghệ kiểm tra toàn diện và hồ sơ chi tiết cho từng cây. Hiện nay, công tác rà soát chủ yếu dựa vào kinh nghiệm và quan sát trực quan, chưa có hệ thống quản lý số hóa để theo dõi tình trạng cây theo thời gian.
TS Đinh Quang Diệp, Hội Khoa học kỹ thuật lâm nghiệp Việt Nam, đề xuất xây dựng bản đồ số hóa cổ thụ, lập hồ sơ chi tiết cho từng cây, kiểm tra định kỳ về thân, rễ và cành nhánh để phát hiện sớm các nguy cơ. Việc này sẽ giúp các cơ quan chức năng có cơ sở để tỉa bớt nhánh hoặc loại bỏ cây không an toàn, giảm thiểu tai nạn do cây gãy đổ.
Ở nhiều quốc gia như Singapore và Trung Quốc, cây xanh đường phố được kiểm soát chặt chẽ về chiều cao và tán lá từ khi trồng, với việc cắt tỉa định kỳ nhằm đảm bảo cây phát triển trong giới hạn an toàn. Một số nơi còn ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để quản lý chi tiết từng cây, giúp nâng cao hiệu quả bảo dưỡng và phòng ngừa sự cố.
Kết luận
Những vụ tai nạn do cổ thụ gãy đổ tại trung tâm TP HCM đã đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nâng cao công tác quản lý, kiểm tra và bảo dưỡng cây xanh lâu năm. Việc ứng dụng công nghệ hiện đại và xây dựng hồ sơ quản lý chi tiết sẽ góp phần giảm thiểu rủi ro, bảo vệ an toàn cho người dân đi đường trong bối cảnh đô thị ngày càng phát triển.
Hình ảnh từ bài viết
Nhánh cây dầu bị gãy rơi xuống từ độ cao hơn chục mét khiến người đàn ông tử vong, tối 18/9. Ảnh: Đình Văn
Hàng cổ thụ được trồng hơn 50 năm trước trên đường An Dương Vương, phường Chợ Quán (quận 5 cũ) có nhiều nhánh lớn chìa ra đường. Ảnh: Đình Văn
Hàng cây ở vòng xoay Hồ Con Rùa được cắt tỉa phòng ngã đổ, hồi năm 2024. Ảnh: Đình Văn
Nỗi lo cổ thụ gãy đổ gây nguy hiểm cho người đi đường ở trung tâm TP HCM