Phát triển nuôi 1.000 đàn ong thảo dược trên núi Thất Sơn
Người nông dân trẻ Nguyễn Trung Thành, 36 tuổi, đã biến ý tưởng nuôi ong dú kết hợp trồng cây dược liệu trên vùng núi Thất Sơn (An Giang) thành mô hình kinh tế hiệu quả. Từ 10 đàn ong ban đầu, anh mở rộng lên 1.000 đàn, đồng thời ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để giám sát và chăm sóc đàn ong, tạo ra sản phẩm mật ong thảo dược chất lượng cao.
Bối cảnh
Ngọn núi Thất Sơn thuộc vùng Bảy Núi, An Giang, là nơi có điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng đặc thù, thuận lợi cho việc phát triển các loại cây dược liệu và nuôi ong. Tuy nhiên, người dân địa phương vốn chủ yếu làm nông truyền thống, thường gặp khó khăn về nguồn nước và thu nhập bấp bênh. Trong bối cảnh đó, việc tìm kiếm mô hình kinh tế mới, bền vững và thân thiện với môi trường trở nên cấp thiết.
Nguyễn Trung Thành xuất thân từ gia đình thuần nông, từng trải qua những mùa vụ khô hạn và khó khăn về kinh tế. Sau khi học ngành Quản trị kinh doanh tại TP HCM, anh vẫn luôn trăn trở về quê nhà và mong muốn phát triển kinh tế địa phương bằng cách áp dụng kiến thức và công nghệ mới.
Diễn biến chính
Ban đầu, anh Thành thử nghiệm nuôi dúi nhưng gặp khó khăn về đầu ra nên chuyển sang nuôi ong dú từ năm 2017. Ong dú là loài ong không có ngòi đốt, kích thước nhỏ hơn ong mật, thường sống trong các hốc đá hoặc bụi cây tự nhiên. Loài ong này không đòi hỏi diện tích lớn và công chăm sóc nhiều, tuy nhiên sản lượng mật thấp và có vị chua đặc trưng.
Qua quá trình nghiên cứu, anh Thành đã thuần dưỡng và lai tạo các đàn ong dú có đặc tính ưu việt như sinh sản nhiều, cho mật chất lượng và thích nghi tốt với khí hậu. Anh thiết kế tổ ong ba tầng, trong đó hai tầng dưới dành cho ong sinh sống và sinh sản, tầng trên dùng để trữ mật. Thiết kế này giúp thu mật mà không làm ảnh hưởng đến đàn ong non, giảm stress cho ong.
Thay vì để ong lấy mật từ các loại cây ăn trái thông thường, anh trồng xen kẽ các loại cây dược liệu phổ biến như xuyên tâm liên, cam thảo đất, rau dền gai, nhằm nâng cao giá trị mật ong. Mỗi thùng ong cho khoảng 0,5-1 lít mật mỗi năm, với giá bán khoảng 2,5 triệu đồng mỗi lít.
Để đảm bảo chất lượng mật, anh chú ý thu hoạch vào mùa nắng vì mật mùa này thường ngọt hơn. Mật mùa mưa dễ loãng và chua do lên men. Ngoài ra, mật non hoặc lẫn nhiều phấn hoa cũng ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm.
Song song với việc phát triển mô hình, anh đăng ký đề tài khoa học về nuôi và khai thác mật ong dú kết hợp trồng cây dược liệu tại vùng núi Tịnh Biên, được Sở Khoa học và Công nghệ An Giang phê duyệt năm 2025. Anh phối hợp với các chuyên gia từ các trường đại học ở TP HCM và Cần Thơ nghiên cứu ứng dụng AI và Internet vạn vật (IoT) để giám sát đàn ong. Các thùng ong được trang bị cảm biến đo nhiệt độ, độ ẩm và micro thu âm tần số cao, giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường như thiếu thức ăn, thiên địch tấn công hay vấn đề sức khỏe của ong.
Phân tích & Ý nghĩa
Mô hình nuôi ong thảo dược kết hợp công nghệ hiện đại không chỉ giúp nâng cao hiệu quả kinh tế mà còn góp phần bảo vệ môi trường và đa dạng sinh học tại vùng núi Thất Sơn. Việc sử dụng AI và IoT trong chăn nuôi là bước tiến quan trọng, giúp người nông dân chủ động hơn trong quản lý đàn ong, giảm thiểu rủi ro và tăng năng suất mật.
Bên cạnh đó, việc trồng xen cây dược liệu tạo ra sản phẩm mật ong có giá trị dược tính cao, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường về sản phẩm thiên nhiên, sạch và tốt cho sức khỏe. Mô hình cũng được nhân rộng đến hàng nghìn hộ dân ở miền Tây, miền Trung và miền Bắc, góp phần tạo sinh kế bền vững và giảm nghèo cho nhiều gia đình.
Kết luận
Nguyễn Trung Thành đã thành công trong việc phát triển mô hình nuôi 1.000 đàn ong dú thảo dược trên núi Thất Sơn, kết hợp ứng dụng công nghệ cao và trồng cây dược liệu. Đây là minh chứng cho sự đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp, mở ra hướng đi mới cho người dân vùng núi An Giang và các khu vực lân cận, vừa nâng cao thu nhập vừa bảo vệ môi trường tự nhiên.
Hình ảnh từ bài viết
Anh Thành bên tổ ong dú trồng trong vườn dược liệu ở Thất Sơn. Ảnh: An Phú
Bên trong một tổ ong dú. Ảnh: An Phú
Những tổ ong dú được thiết kế theo ba tầng, bố trí trong không gian không tốn nhiều diện tích. Ảnh: An Phú
Phát triển nuôi 1.000 đàn ong thảo dược trên núi Thất Sơn