Phó Thủ tướng yêu cầu rà soát doanh nghiệp nhập khẩu lớn nhưng xuất khẩu thấp
Việc nhập siêu tăng cao trong bối cảnh xuất khẩu tăng trưởng mạnh khiến Chính phủ Việt Nam đặc biệt quan tâm. Phó Thủ tướng thường trực Phạm Gia Túc vừa chỉ đạo rà soát kỹ các doanh nghiệp có sự chênh lệch lớn giữa kim ngạch nhập khẩu và xuất khẩu, nhất là trong ngành điện tử, nhằm làm rõ nguyên nhân và tìm giải pháp kiểm soát nhập siêu hiệu quả.
Bối cảnh
Trong 7 tháng đầu năm, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam đạt khoảng 659 tỷ USD, tăng 28,1% so với cùng kỳ năm trước. Xuất khẩu đạt 319,7 tỷ USD, tăng 21,7%, tuy nhiên nhập siêu vẫn ở mức cao, khoảng 20,3 tỷ USD. Đây là áp lực lớn đối với mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai chữ số của Việt Nam trong năm nay.
Đáng chú ý, sự tăng trưởng xuất khẩu không đồng đều giữa các khu vực. Khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đạt kim ngạch xuất khẩu khoảng 255 tỷ USD, tăng 26,5%, trong khi khu vực doanh nghiệp trong nước chỉ đạt 64,6 tỷ USD, tăng chậm hơn nhiều, chỉ 5,8%. Điều này cho thấy sự phụ thuộc lớn vào khu vực FDI trong hoạt động xuất khẩu của Việt Nam.
Diễn biến chính
Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc tại hội nghị thúc đẩy xuất khẩu và kiểm soát nhập siêu ngày 13 tháng 8 đã nhấn mạnh cần làm rõ nguyên nhân nhập siêu tăng cao, đặc biệt khi xuất khẩu của doanh nghiệp trong nước tăng chậm, còn nhập khẩu nguyên liệu, máy móc, thiết bị lại tăng mạnh.
Ông yêu cầu Bộ Công Thương phối hợp làm việc với các doanh nghiệp và tập đoàn có sự chênh lệch lớn giữa nhập khẩu và xuất khẩu, đặc biệt trong lĩnh vực máy tính, linh kiện điện tử. Bộ cần xác định rõ mục đích nhập khẩu nguyên liệu, tiến độ sản xuất và kế hoạch xuất khẩu của các doanh nghiệp này.
- Kiểm tra, kiểm soát các doanh nghiệp FDI có kim ngạch nhập khẩu lớn hoặc có sự tăng đột biến về nhập khẩu.
- Đánh giá chi tiết các nhóm hàng công nghiệp chế biến có kim ngạch xuất khẩu tăng mạnh như máy tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt khoảng 85 tỷ USD (tăng 50%), máy móc thiết bị khoảng 40 tỷ USD (tăng 24,6%), điện thoại và linh kiện 38 tỷ USD (tăng 18,6%).
- Nhập khẩu các nguyên liệu đầu vào như kim loại, sắt thép, hóa chất, quặng, khoáng sản và chất dẻo cũng tăng, chủ yếu để phục vụ sản xuất và mở rộng đầu tư tại Việt Nam.
Bộ Tài chính cho biết phần lớn nhập siêu hiện nay tập trung ở nhóm nguyên, nhiên liệu, trong đó chi phí nhập khẩu năng lượng chịu ảnh hưởng lớn từ giá thế giới và các diễn biến phức tạp tại Trung Đông.
Các hiệp hội doanh nghiệp phản ánh chi phí logistics, nguyên liệu và chi phí tuân thủ quy định tiếp tục gây áp lực lên hoạt động xuất khẩu. Ngoài ra, các biện pháp phòng vệ thương mại, chính sách thương mại đơn phương và yêu cầu về tiêu chuẩn xanh cũng là thách thức không nhỏ.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc nhập siêu tăng cao trong khi xuất khẩu của doanh nghiệp trong nước tăng chậm cho thấy sự mất cân đối trong chuỗi cung ứng và năng lực sản xuất nội địa. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải rà soát kỹ hoạt động nhập khẩu nguyên liệu, máy móc, thiết bị của các doanh nghiệp để đảm bảo nguồn nguyên liệu được sử dụng hiệu quả, chuyển hóa thành sản phẩm xuất khẩu thực sự.
Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Bùi Trung Nghĩa đề xuất cần tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, đặc biệt trong kiểm tra chuyên ngành, hải quan và cấp chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O), nhằm giảm chi phí và thời gian cho doanh nghiệp xuất khẩu. Đồng thời, hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó với các rào cản thương mại, chuyển đổi xanh, đa dạng hóa thị trường và nâng cao tỷ lệ nội địa hóa.
Đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam nhấn mạnh sự cần thiết đẩy mạnh phát triển công nghiệp hỗ trợ, đổi mới công nghệ, tự động hóa và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Việc tăng cường kết nối với các tập đoàn FDI cũng giúp doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Kết luận
Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc kết luận, để kiểm soát nhập siêu hiệu quả, Việt Nam cần đẩy mạnh xuất khẩu, tạo mức thặng dư lớn trong những tháng cuối năm. Bộ Công Thương được giao nhiệm vụ hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận trực tiếp các hệ thống phân phối quốc tế, đẩy nhanh đàm phán các hiệp định thương mại tự do và mở rộng thị trường mới như Halal, Mỹ Latin, châu Phi.
Bên cạnh đó, cần rà soát và gỡ bỏ các điểm nghẽn làm tăng chi phí xuất khẩu, đồng thời giảm phụ thuộc vào nguyên liệu và linh kiện nhập khẩu bằng cách phát triển công nghiệp hỗ trợ và nâng cao tỷ lệ nội địa hóa. Bộ Khoa học và Công nghệ cũng đề xuất ưu tiên sản xuất trong nước các nhóm nguyên liệu, vật liệu thiết yếu để từng bước thay thế hàng nhập khẩu.
Hình ảnh từ bài viết
Phó thủ tướng thường trực Phạm Gia Túc phát biểu tại hội nghị, ngày 13/8. Ảnh: VGP
Bà Đỗ Thị Thúy Hương, Phó chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam, tại cuộc họp. Ảnh: VGP
Phó Thủ tướng yêu cầu rà soát doanh nghiệp nhập khẩu lớn nhưng xuất khẩu thấp