Phụ nữ trong ban lãnh đạo doanh nghiệp: Tiềm năng chưa được khai thác hết
Phụ nữ vẫn còn chiếm tỷ lệ thấp trong các vị trí lãnh đạo doanh nghiệp trên toàn cầu, dù họ ngày càng được đào tạo bài bản và có trình độ cao. Tại Cộng hòa Séc, tình trạng này cũng không khả quan hơn khi tỷ lệ phụ nữ trong ban lãnh đạo chỉ chiếm dưới một phần ba. Vậy nguyên nhân nào khiến tiềm năng của phụ nữ chưa được tận dụng đúng mức? Điều này ảnh hưởng thế nào đến nền kinh tế và cộng đồng người Việt tại Séc?
Bối cảnh
Báo cáo được công bố bởi Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) dựa trên khảo sát gần 12.000 doanh nghiệp tại 99 quốc gia, cho thấy sự chênh lệch giới tính trong các vị trí quản lý vẫn còn đáng kể. Gilbert Houngbo, Tổng giám đốc ILO, nhấn mạnh rằng bình đẳng giới không chỉ là quyền cơ bản mà còn là động lực quan trọng thúc đẩy thành công kinh doanh và tăng trưởng kinh tế.
Mặc dù tỷ lệ phụ nữ trong các vị trí quản lý đã tăng từ 24,5% năm 2000 lên 30,5% năm 2025, con số này vẫn chưa đạt mức mong muốn. Điều đáng chú ý là sự chênh lệch này không phải do thiếu trình độ học vấn, khi năm 2023, 46% phụ nữ trong độ tuổi phù hợp theo học đại học, cao hơn so với 40% của nam giới. Trong lĩnh vực kỹ thuật và khoa học tự nhiên, phụ nữ chiếm khoảng 35% số sinh viên tốt nghiệp đại học.
Diễn biến chính
Nguyên nhân chính khiến phụ nữ ít có cơ hội thăng tiến vào ban lãnh đạo được xác định là do sự phân chia không đồng đều trách nhiệm chăm sóc gia đình, định kiến xã hội và hạn chế trong con đường phát triển sự nghiệp. Phụ nữ thường làm việc ở những vị trí khó có thể tiến lên cấp cao nhất, và khoảng cách lương càng lớn khi trách nhiệm tăng cao.
Tại Cộng hòa Séc, theo số liệu của Eurostat năm 2024, phụ nữ chỉ chiếm 28,7% các vị trí lãnh đạo, thấp hơn nhiều so với Ba Lan (41,8%) và Thụy Điển (44,4%). Một số quốc gia như Ý, Croatia và Síp còn có tỷ lệ thấp hơn Séc. Trong số các doanh nghiệp được khảo sát, 28,2% có nữ giám đốc điều hành, tăng nhẹ so với dưới 25% năm 2013. Tỷ lệ phụ nữ làm chủ tịch hội đồng quản trị cũng tăng từ 13,1% năm 2013 lên 30,9% năm ngoái, nhưng hơn một nửa hội đồng quản trị vẫn có dưới 30% thành viên nữ.
Maria Paz Anzorreguyová, đại diện nhóm nghiên cứu, nhấn mạnh rằng trong bối cảnh các doanh nghiệp cạnh tranh gay gắt để thu hút nhân tài, việc bỏ qua tiềm năng của phụ nữ là điều không hợp lý về mặt kinh doanh.
Phân tích & Ý nghĩa
Khảo sát cũng cho thấy doanh nghiệp có sự tham gia của phụ nữ trong ban lãnh đạo thường đạt kết quả kinh doanh tốt hơn. Gần 70% doanh nghiệp cho biết việc thúc đẩy bình đẳng giới giúp cải thiện hiệu quả hoạt động. Trong số những doanh nghiệp báo cáo lợi nhuận tăng nhờ có phụ nữ trong lãnh đạo, gần 90% ghi nhận mức tăng ít nhất 5%. Tuy nhiên, đây là đánh giá chủ quan của doanh nghiệp, chưa có bằng chứng khoa học chứng minh mối quan hệ nhân quả.
Điều đáng lo ngại là các chương trình hỗ trợ bình đẳng giới trong doanh nghiệp đang giảm sút. Năm 2018, trung bình 37,4% doanh nghiệp áp dụng các biện pháp này, nhưng đến năm 2025 chỉ còn 26,5%. Các chương trình công bằng trong trả lương và hỗ trợ cho phụ huynh giảm mạnh, lần lượt giảm gần 20 và 11 điểm phần trăm.
Việc tăng số lượng phụ nữ trong ban lãnh đạo không đủ nếu không tạo điều kiện thuận lợi cho họ tiếp cận công việc và thăng tiến. Nghiên cứu được trích dẫn trong báo cáo cho thấy nếu xóa bỏ khoảng cách việc làm giữa nam và nữ, hiệu quả kinh tế toàn cầu có thể tăng tới 20%. Điều này có ý nghĩa quan trọng với cộng đồng người Việt tại Séc, nơi nhiều người hoạt động trong các ngành kinh doanh nhỏ như nhà hàng, nail, siêu thị, vốn cũng chịu ảnh hưởng từ các xu hướng quản lý và cơ hội nghề nghiệp trong xã hội Séc.
Kết luận
Phụ nữ vẫn chưa được tận dụng hết tiềm năng trong các vị trí lãnh đạo doanh nghiệp, dù trình độ học vấn và năng lực ngày càng được nâng cao. Tại Cộng hòa Séc, tỷ lệ này còn thấp so với nhiều nước EU khác. Việc cải thiện bình đẳng giới không chỉ là vấn đề công bằng mà còn là yếu tố thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và nâng cao hiệu quả doanh nghiệp. Cộng đồng người Việt tại Séc cũng có thể quan tâm đến xu hướng này khi liên quan đến cơ hội nghề nghiệp và phát triển kinh doanh trong môi trường đa văn hóa và cạnh tranh hiện nay.
Phụ nữ trong ban lãnh đạo doanh nghiệp: Tiềm năng chưa được khai thác hết