Quét radar xuyên đất tìm mộ tập thể liệt sĩ từ ảnh cựu binh Mỹ tại Kon Tum
Việc tìm kiếm và khai quật mộ tập thể liệt sĩ tại Kon Tum vừa được khởi động dựa trên những hình ảnh và thông tin quý giá do một cựu binh Mỹ cung cấp. Liệu công nghệ radar xuyên đất có thể giúp phát hiện chính xác vị trí hài cốt sau nhiều thập kỷ? Đây là câu hỏi được nhiều người quan tâm khi công tác tìm kiếm bắt đầu từ ngày 5 tháng 6.
Bối cảnh
Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Quảng Ngãi phối hợp với các đơn vị liên quan đã lên kế hoạch khai quật tại khu vực phường Đăk Cấm và Kon Tum từ ngày 5 tháng 6. Đây là khu vực được xác định có dấu hiệu nghi vấn về mộ tập thể liệt sĩ dựa trên các bức ảnh do cựu trung sĩ cảnh sát sân bay Biên Hòa, ông Bob Connor, cung cấp.
Radar xuyên đất là công nghệ hiện đại được sử dụng rộng rãi trong khảo cổ, địa chất và thủy lợi nhằm phát hiện các dị vật hoặc biến đổi cấu trúc đất dưới bề mặt. Thiết bị này tạo ra mặt cắt dưới lòng đất, giúp phát hiện các vật thể như hài cốt, vũ khí, đường ống hoặc kim loại. PGS.TS Trần Tân Văn, nguyên viện trưởng Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản, khẳng định phương pháp này rất phù hợp để tìm kiếm mộ liệt sĩ và các di vật liên quan.
Diễn biến chính
Trước khi tiến hành đào bới, toàn bộ khu vực nghi vấn được khảo sát kỹ lưỡng bằng radar xuyên đất để phát hiện dấu hiệu bất thường dưới lòng đất. Khi xác định được vị trí nghi vấn, máy xúc sẽ bóc tách từng lớp đất bề mặt. Nếu phát hiện dấu hiệu sinh học hoặc di vật liên quan đến liệt sĩ, lực lượng công binh và Đội K53 sẽ chuyển sang đào thủ công nhằm tránh bỏ sót hài cốt.
Giai đoạn đầu, công tác tìm kiếm tập trung tại khu đất trống rộng khoảng 900 m2 ở góc đông bắc Nghĩa trang liệt sĩ phường Đăk Cấm và đoạn đường Trường Chinh từ số nhà 206 đến 282. Đây là khu vực ít công trình ngầm, thuận lợi cho việc đưa máy móc vào thi công.
Tiếp theo, lực lượng chức năng mở rộng tìm kiếm tại các rãnh mộ nghi vấn dọc hai bên đường Trường Chinh. Phía bắc kéo dài hơn 300 m từ giao lộ Trương Đăng Quế đến Đinh Công Tráng; phía nam dài khoảng 125 m từ giao lộ Trương Đăng Quế đến Lê Hồng Phong. Khu vực này nằm trong đô thị, có nhiều hạ tầng kỹ thuật ngầm như điện, viễn thông, cấp thoát nước và cây xanh, gây khó khăn cho công tác khai quật.
Thông tin dẫn đến cuộc tìm kiếm bắt đầu từ năm 2021 khi ông Bob Connor nhận được lời kể từ một cựu binh Mỹ từng tham chiến tại Kon Tum vào tháng 2 năm 1968. Theo đó, sau trận đánh, quân đội Mỹ đã chôn cất khoảng 70-90 chiến sĩ quân giải phóng trong một rãnh thoát nước nằm giữa Biệt khu 24 và trại MACV Kon Tum, nay thuộc khu vực đường Trường Chinh.
Ông Bob Connor còn cung cấp hai bức ảnh quý giá: một ghi lại cảnh chôn cất các chiến sĩ bên rãnh thoát nước ven đường, bức còn lại chụp toàn cảnh Biệt khu 24 với vị trí hố chôn được đánh dấu bằng nét bút màu xanh. Từ các tư liệu này, ông phối hợp với kiến trúc sư Nguyễn Xuân Thắng (TP HCM) thu thập thêm hồ sơ, ảnh vệ tinh và lời kể nhân chứng để khoanh vùng khu vực nghi có mộ tập thể.
Cuối tháng 5, Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Quảng Ngãi phối hợp Ban Chỉ đạo Quân khu 5 tổ chức hội thảo xác minh thông tin. Các đơn vị chuyên môn kết luận dấu hiệu về khu mộ tập thể là có cơ sở và thống nhất triển khai tìm kiếm, quy tập.
Theo hồ sơ ban đầu, các liệt sĩ được cho là thuộc Trung đoàn 24A Mặt trận B3, Tiểu đoàn Đặc công 406 và Tiểu đoàn Bộ binh 304, hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc sử dụng radar xuyên đất trong tìm kiếm mộ liệt sĩ thể hiện sự kết hợp giữa công nghệ hiện đại và công tác tri ân, tưởng nhớ các anh hùng liệt sĩ. Phương pháp này giúp giảm thiểu việc đào bới không cần thiết, bảo vệ hiện trường và tăng khả năng phát hiện chính xác hài cốt cùng di vật liên quan.
Đặc biệt, khu vực tìm kiếm nằm trong đô thị với nhiều hạ tầng kỹ thuật ngầm nên việc khảo sát kỹ càng bằng radar là cần thiết để tránh gây hư hại các công trình và đảm bảo an toàn cho lực lượng thi công. Việc khai quật thành công sẽ góp phần làm sáng tỏ lịch sử, giúp gia đình liệt sĩ có cơ sở để xác định danh tính và thực hiện các nghi lễ tưởng niệm phù hợp.
Kết luận
Cuộc tìm kiếm mộ tập thể liệt sĩ tại Kon Tum dựa trên thông tin và hình ảnh của cựu binh Mỹ đánh dấu bước tiến quan trọng trong công tác quy tập hài cốt liệt sĩ tại Việt Nam. Sự phối hợp giữa công nghệ radar xuyên đất và công tác điều tra lịch sử giúp nâng cao hiệu quả và độ chính xác, đồng thời thể hiện sự trân trọng, tôn vinh công lao của các chiến sĩ đã hy sinh trong cuộc kháng chiến.
Hình ảnh từ bài viết
Quân đội và chuyên gia khảo sát ở khu vực đường Trường Chinh (Kon Tum cũ), nơi sắp khai quật mộ liệt sĩ tập thể. Ảnh: Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi
Khu liên hợp MACV ở Kon Tum, bên phải là Khu liên hợp Biệt khu 24. Rãnh nước nơi nghi ngờ là vị trí chôn các liệt sĩ nằm phía sau dãy nhà (chỗ nét vẽ màu xanh). Ảnh: Cựu binh Mỹ cung cấp
Quét radar xuyên đất tìm mộ tập thể liệt sĩ từ ảnh cựu binh Mỹ tại Kon Tum