Quốc hội được kiến nghị giám sát chặt chẽ Quy hoạch điện VIII điều chỉnh
Việc thực hiện Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đang được Bộ Công Thương kiến nghị Quốc hội khóa 16 đưa vào chương trình giám sát tối cao. Mục tiêu là thúc đẩy tiến độ các dự án nguồn điện trọng điểm, xử lý nghiêm các trường hợp chậm triển khai, đồng thời đảm bảo an ninh năng lượng trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng toàn cầu và các cam kết quốc tế về khí hậu.
Bối cảnh
Ngành năng lượng Việt Nam đang đứng trước áp lực rất lớn khi phải đáp ứng mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong nhiều năm tới. Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, được Thủ tướng phê duyệt tháng 4/2025, nhằm bảo đảm đủ điện cho tăng trưởng GDP bình quân khoảng 10% mỗi năm giai đoạn 2026-2030 và khoảng 7,5% giai đoạn 2031-2050. Theo quy hoạch, sản lượng điện sản xuất và nhập khẩu đến năm 2030 dự kiến đạt từ 560,4 đến 624,6 tỷ kWh, tăng lên 1.360,1 đến 1.511,1 tỷ kWh vào năm 2050.
Trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng xanh và điện hóa diễn ra nhanh trên toàn cầu, nhiều quốc gia quay trở lại phát triển điện hạt nhân để bảo đảm an ninh năng lượng và giảm phát thải. Đồng thời, nguồn vốn quốc tế dành cho các dự án năng lượng truyền thống ngày càng hạn chế, buộc Việt Nam phải có cách tiếp cận chủ động và linh hoạt hơn trong phát triển năng lượng.
Diễn biến chính
Bộ Công Thương cho biết trong nước, nguồn tài nguyên năng lượng sơ cấp truyền thống đang suy giảm, trong khi các cam kết quốc tế về khí hậu đòi hỏi giảm dần nhiên liệu hóa thạch và thúc đẩy phát triển các nguồn năng lượng mới. Điều này bộc lộ nhiều khoảng trống về cơ chế, chính sách như thị trường điện cạnh tranh, mua bán điện trực tiếp, giá điện hai thành phần, điện mặt trời mái nhà và cơ chế thu hút tư nhân đầu tư lưới điện truyền tải.
Do đó, Bộ kiến nghị Quốc hội giám sát tối cao việc thực hiện Quy hoạch điện VIII điều chỉnh và Quy hoạch năng lượng quốc gia, tập trung vào các nội dung sau:
- Tiến độ các dự án nguồn điện lớn và hệ thống lưới điện truyền tải giải tỏa công suất.
- Xử lý nghiêm các tổ chức, nhà đầu tư chậm triển khai, ảnh hưởng đến an ninh năng lượng.
- Phát triển các nguồn năng lượng mới và thực hiện các cam kết quốc tế về chuyển dịch năng lượng.
- Đánh giá hiệu quả lộ trình chuyển đổi nhiên liệu tại các nhà máy nhiệt điện than.
Với ngành dầu khí, Bộ đề xuất đẩy mạnh tìm kiếm, thăm dò để gia tăng trữ lượng tại các khu vực tiềm năng, vùng nước sâu; nâng hệ số thu hồi tại các mỏ nhỏ, cận biên; ưu tiên phát triển hạ tầng công nghiệp khí LNG và hóa dầu theo hướng chế biến sâu. Đối với ngành than, cần tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ nhằm tối đa hóa sản lượng khai thác trong nước, đa dạng hóa nguồn nhập khẩu, nâng cấp hệ thống kho bãi trung chuyển và nghiên cứu công nghệ khai thác tiên tiến tại bể than Đồng bằng sông Hồng.
Bộ cũng kiến nghị Quốc hội ưu tiên xem xét thông qua Luật Điện lực (sửa đổi, bổ sung) và Luật Dầu khí (sửa đổi) trong năm 2026. Đây sẽ là cơ sở để vận hành cơ chế giá điện hai thành phần và tháo gỡ các vướng mắc đối với dự án điện gió, điện mặt trời theo nguyên tắc hài hòa lợi ích, chia sẻ rủi ro.
Giai đoạn 2028-2030, Bộ sẽ tập trung phát triển các trung tâm công nghiệp năng lượng quốc gia tích hợp, đánh giá định kỳ việc thực hiện các chỉ tiêu chiến lược và chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao cho công nghệ lưu trữ và các nguồn năng lượng mới.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc kiến nghị Quốc hội giám sát tối cao Quy hoạch điện VIII điều chỉnh phản ánh tầm quan trọng của ngành năng lượng đối với sự phát triển kinh tế và an ninh quốc gia. Quy hoạch này không chỉ đặt ra mục tiêu sản lượng điện lớn mà còn nhấn mạnh chuyển dịch năng lượng xanh, giảm phát thải và phát triển năng lượng tái tạo như điện mặt trời, điện hạt nhân.
Đối với cộng đồng người Việt tại Séc và châu Âu, những chính sách này có thể ảnh hưởng gián tiếp đến ngành kinh doanh nhỏ, xuất nhập khẩu năng lượng, cũng như các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực năng lượng hoặc công nghệ xanh. Đồng thời, việc phát triển các nguồn năng lượng mới và cải cách luật điện lực có thể mở ra cơ hội hợp tác quốc tế và đầu tư cho người Việt có quan tâm đến lĩnh vực này.
Kết luận
Bộ Công Thương đã gửi kiến nghị đến Quốc hội khóa 16 nhằm giám sát chặt chẽ việc thực hiện Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, tập trung vào tiến độ dự án, phát triển năng lượng mới và đảm bảo an ninh năng lượng. Đây là bước đi quan trọng để Việt Nam thích ứng với xu hướng chuyển dịch năng lượng toàn cầu và các cam kết quốc tế về khí hậu, đồng thời thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững trong giai đoạn tới.
Hình ảnh từ bài viết
Một công nhân ngành điện làm việc tại Hà Nội. Ảnh: Ngọc Thành
Quốc hội được kiến nghị giám sát chặt chẽ Quy hoạch điện VIII điều chỉnh