Quốc hội xem xét mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc và sửa đổi quy định nhận lương hưu
Bảo hiểm xã hội (BHXH) là một trong những trụ cột quan trọng của hệ thống an sinh xã hội, bảo vệ quyền lợi cho người lao động khi về hưu hoặc gặp rủi ro. Mới đây, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải đã trình Quốc hội dự luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHXH nhằm hoàn thiện chính sách, mở rộng phạm vi đối tượng tham gia và điều chỉnh quy định về nhận lương hưu, trợ cấp.
Bối cảnh
BHXH là hệ thống bảo hiểm do nhà nước tổ chức nhằm đảm bảo quyền lợi cho người lao động khi về già, ốm đau, tai nạn hoặc thất nghiệp. Luật BHXH hiện hành quy định các nhóm đối tượng bắt buộc và tự nguyện tham gia. Tuy nhiên, với sự phát triển của nền kinh tế số và các hình thức lao động mới như làm việc trên nền tảng số (gig economy), nhiều đối tượng lao động chưa được bao phủ đầy đủ trong hệ thống BHXH.
Việc sửa đổi Luật BHXH nhằm mục tiêu mở rộng độ bao phủ, phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội từng thời kỳ, đồng thời hoàn thiện các chính sách liên quan đến hưu trí, trợ cấp và quyền lợi người lao động.
Diễn biến chính
Sáng ngày 21 tháng 10, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải đã trình Quốc hội dự luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHXH. Trong đó, có những điểm đáng chú ý sau:
- Người đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội hàng tháng sẽ không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc hoặc tự nguyện, nhằm tránh trùng lặp và đảm bảo tính hợp lý trong chính sách.
- Sửa đổi quy định về đối tượng người hoạt động không chuyên trách tham gia BHXH bắt buộc, nhằm mở rộng phạm vi đối tượng được bảo vệ.
- Dự thảo bổ sung quy định cho phép Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định việc tham gia BHXH bắt buộc đối với người làm việc không có quan hệ lao động và người làm việc trên nền tảng số có thu nhập ổn định, thường xuyên. Đây là nhóm lao động mới, chưa được bao phủ đầy đủ trong hệ thống BHXH hiện nay.
- Cho phép cá nhân người lao động trực tiếp tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung trên cơ sở tự nguyện, thay vì chủ yếu thông qua người sử dụng lao động như hiện nay.
- Bỏ quy định về việc văn bản ủy quyền nhận lương hưu, trợ cấp BHXH và các chế độ khác chỉ có hiệu lực tối đa 12 tháng. Việc ủy quyền sẽ được thực hiện theo quy định của pháp luật dân sự, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người hưởng.
- Sửa đổi cách xác định mức trợ cấp một lần đối với người lao động có thời gian đóng BHXH cao hơn số năm tương ứng với tỉ lệ hưởng lương hưu tối đa, nhằm đảm bảo tính thống nhất và phù hợp với từng trường hợp nghỉ hưu.
Bên cạnh đó, lãnh đạo Bộ Nội vụ cho biết Đảng ủy Chính phủ đang nghiên cứu xây dựng nghị quyết mới về chính sách tiền lương và BHXH để trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định. Sau khi Trung ương Đảng thông qua nghị quyết này, Chính phủ sẽ chỉ đạo các cơ quan soạn thảo thể chế hóa cụ thể.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, đặc biệt là nhóm người làm việc không có quan hệ lao động và làm việc trên nền tảng số, là bước đi phù hợp với xu hướng phát triển của thị trường lao động hiện đại. Nhóm lao động này thường có thu nhập không ổn định và chưa được bảo vệ đầy đủ về quyền lợi xã hội.
Tuy nhiên, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cũng lưu ý rằng phạm vi mở rộng này rất rộng và cần được cân nhắc, đánh giá kỹ lưỡng để đảm bảo tính khả thi và phù hợp với thực tế. Việc xác định rõ đối tượng và thời điểm triển khai là rất quan trọng để tránh gây khó khăn cho cả người lao động và cơ quan quản lý.
Về bảo hiểm hưu trí bổ sung, cơ quan thẩm tra đề nghị giữ nguyên quy định hiện hành do số người tham gia trực tiếp còn rất ít và hiệu quả chính sách chưa được làm rõ. Điều này cho thấy cần có thêm thời gian và nghiên cứu để hoàn thiện chính sách này.
Việc sửa đổi quy định về ủy quyền nhận lương hưu theo pháp luật dân sự sẽ tạo thuận lợi hơn cho người hưởng, giảm thủ tục hành chính và tăng tính linh hoạt trong việc nhận trợ cấp.
Kết luận
Dự luật sửa đổi Luật BHXH do Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải trình Quốc hội đánh dấu bước tiến trong việc hoàn thiện chính sách bảo hiểm xã hội, hướng tới mở rộng độ bao phủ và phù hợp với thực tế lao động hiện đại. Tuy nhiên, các nội dung liên quan đến nhóm lao động mới cần được xem xét kỹ lưỡng để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả khi triển khai.
Hình ảnh từ bài viết
Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải - Ảnh: GIA HÂN
- Ảnh 2.
Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh - Ảnh: Q.PHÚC
Quốc hội xem xét mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc và sửa đổi quy định nhận lương hưu