Quy định thời hạn chung cư giúp giảm giá căn hộ cũ, mở lối cho người thu nhập thấp
Quốc hội Việt Nam vừa thảo luận về dự thảo sửa đổi Luật Nhà ở, trong đó có nội dung quy định rõ thời hạn sử dụng của các tòa chung cư. Quy định này được kỳ vọng sẽ giúp giá căn hộ cũ giảm xuống, tạo điều kiện cho nhiều người dân, đặc biệt là nhóm thu nhập thấp, dễ dàng tiếp cận nhà ở hơn. Vậy quy định này có ý nghĩa gì và tác động ra sao đến thị trường bất động sản cũng như người dân?
Bối cảnh
Việc sửa đổi Luật Nhà ở được đặt ra trong bối cảnh nhiều tòa chung cư cũ tại Việt Nam đã và đang xuống cấp sau hàng chục năm sử dụng. Những chung cư này thường được xây dựng theo tiêu chuẩn và công nghệ của nhiều thập kỷ trước, dẫn đến hạn chế về an toàn và tiện nghi. Tuy nhiên, việc cải tạo hoặc xây mới các chung cư cũ gặp nhiều khó khăn, trong đó có vấn đề tập hợp ý kiến và kinh phí từ hàng trăm chủ sở hữu căn hộ.
Đồng thời, thị trường bất động sản hiện nay có sự chênh lệch lớn về giá nhà ở, khiến nhiều người có thu nhập thấp khó tiếp cận nhà ở phù hợp. Việc quy định rõ thời hạn sử dụng của chung cư nhằm tạo ra phân khúc nhà ở có giá thấp hơn, phù hợp với nhu cầu của nhóm người này.
Diễn biến chính
Theo dự thảo Luật Nhà ở đang được Quốc hội thảo luận, chung cư sẽ được xác định thời hạn sử dụng dựa trên hồ sơ thiết kế và kết quả kiểm định thực tế. Khi hết thời hạn sử dụng mà tòa nhà không đạt yêu cầu kiểm định an toàn, chủ sở hữu căn hộ có thể đóng góp kinh phí để xây mới chung cư.
Tuy nhiên, đại biểu Thạch Phước Bình (đoàn Vĩnh Long) lưu ý rằng cụm từ "chung cư có thời hạn" chưa được giải thích rõ ràng trong dự luật, dễ gây hiểu nhầm rằng quyền sở hữu của người dân sẽ chấm dứt khi công trình hết niên hạn. Ông nhấn mạnh cần phân biệt rõ giữa thời hạn an toàn của công trình và quyền tài sản hợp pháp của chủ sở hữu căn hộ.
Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Tạ Văn Hạ cho rằng quy định rõ thời hạn sử dụng chung cư sẽ tạo ra một phân khúc sản phẩm mới, giúp người dân có thêm lựa chọn. Ông lấy ví dụ, giá căn hộ có thời hạn có thể chỉ bằng một phần so với căn hộ được sở hữu vĩnh viễn, phù hợp với những người có điều kiện kinh tế hạn chế hoặc hoàn cảnh khó khăn.
- Với chung cư đã sử dụng từ 50 đến 70 năm, nhiều người có điều kiện sẽ không muốn tiếp tục ở lại.
- Những người thu nhập thấp có thể lựa chọn mua căn hộ có thời hạn với giá rẻ hơn, thay vì phải mua căn hộ giá cao.
- Dự luật cũng quy định chủ sở hữu có quyền tự cải tạo hoặc xây lại chung cư thông qua việc đóng góp kinh phí.
- Trường hợp không muốn đóng góp, chủ căn hộ có thể được bồi thường theo giá trị quyền sử dụng đất tại thời điểm phá dỡ.
Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Phó trưởng đoàn đại biểu TP Hải Phòng) bày tỏ lo ngại về những người dân có thu nhập thấp, khi giá trị bồi thường quyền sử dụng đất thường thấp, họ có thể không đủ tiền để mua nhà mới. Bà đề nghị dự thảo cần đảm bảo quyền tài sản và quyền có chỗ ở của người dân, đồng thời thiết kế các chính sách hỗ trợ như nhà cho thuê, thuê mua, nhà xã hội để tránh đẩy người dân vào cảnh mất nhà do khó khăn tài chính.
Phân tích & Ý nghĩa
Quy định rõ thời hạn sử dụng chung cư là bước tiến quan trọng nhằm minh bạch hóa quyền sở hữu và trách nhiệm bảo trì, cải tạo nhà chung cư. Điều này giúp phân biệt rõ ràng giữa giá trị tài sản của căn hộ và tuổi thọ kỹ thuật của công trình, tránh hiểu nhầm quyền sở hữu bị giới hạn theo thời gian công trình.
Đồng thời, việc tạo ra phân khúc căn hộ có thời hạn với giá thấp hơn sẽ mở rộng cơ hội tiếp cận nhà ở cho nhiều người, đặc biệt là nhóm thu nhập thấp và những người có hoàn cảnh khó khăn. Đây cũng là giải pháp tháo gỡ khó khăn trong cải tạo chung cư cũ, khi việc tập hợp ý kiến và kinh phí từ nhiều chủ sở hữu trước đây rất phức tạp.
Tuy nhiên, để đảm bảo quyền lợi người dân, dự thảo cần có các chính sách hỗ trợ đi kèm, như cơ chế bồi thường hợp lý, các loại hình nhà ở xã hội, nhà cho thuê hoặc thuê mua. Nếu không, người dân có thể đối mặt với nguy cơ mất chỗ ở do không đủ khả năng tài chính tham gia cải tạo hoặc mua nhà mới.
Kết luận
Việc quy định rõ thời hạn sử dụng chung cư trong Luật Nhà ở sửa đổi không chỉ giúp minh bạch quyền sở hữu mà còn góp phần giảm giá căn hộ cũ, tạo thêm lựa chọn nhà ở cho người dân. Đây là bước đi cần thiết để giải quyết thực trạng chung cư cũ xuống cấp và khó cải tạo, đồng thời hỗ trợ nhóm người thu nhập thấp tiếp cận nhà ở phù hợp. Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả, cần có các cơ chế hỗ trợ tài chính và an sinh xã hội đi kèm.
Hình ảnh từ bài viết
Phó chủ nhiệm Uỷ ban Văn hóa và Xã hội Tạ Văn Hạ phát biểu tại phiên họp chiều 21/8. Ảnh: Cổng thông tin điện tử Quốc hội
Quy định thời hạn chung cư giúp giảm giá căn hộ cũ, mở lối cho người thu nhập thấp