Quyền ngắt kết nối sau giờ làm việc và những góc nhìn từ Việt Nam đến Séc
Ngắt kết nối với công việc sau giờ làm đang trở thành một chủ đề nóng, thu hút sự quan tâm của nhiều người lao động hiện nay. Liệu có thể tắt máy tính, không trả lời email hay điện thoại công việc sau giờ hành chính? Đây là câu hỏi không dễ trả lời trong bối cảnh công nghệ phát triển và áp lực công việc ngày càng tăng cao.
Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu câu chuyện của những người lao động Việt Nam, từ Hà Nội đến các cộng đồng tại Cộng hòa Séc và châu Âu, về việc thiết lập ranh giới giữa công việc và cuộc sống cá nhân, cũng như những thách thức và lợi ích của quyền được ngắt kết nối.
Bối cảnh
Trong thời đại số, công nghệ giúp người lao động kết nối liên tục với công việc thông qua email, điện thoại và các ứng dụng trực tuyến. Điều này tạo thuận lợi cho sự linh hoạt trong công việc nhưng cũng kéo theo áp lực phải luôn sẵn sàng phản hồi, kể cả ngoài giờ hành chính. Khái niệm "quyền được ngắt kết nối" (right to disconnect) bắt đầu được nhiều nước châu Âu quan tâm và luật hóa nhằm bảo vệ sức khỏe tinh thần của người lao động.
Tại Việt Nam, Bộ luật Lao động 2019 chưa có quy định cụ thể về quyền này. Việc xử lý công việc ngoài giờ chủ yếu dựa trên thỏa thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động. Điều này khiến nhiều người lao động phải chịu áp lực công việc 24/7, ảnh hưởng đến sức khỏe và cuộc sống cá nhân.
Diễn biến chính
Chị Phương Anh, nữ quản lý 37 tuổi của một doanh nghiệp Nhật Bản sản xuất khóa kéo tại Hà Nội, là ví dụ điển hình cho việc chủ động ngắt kết nối sau giờ làm việc. Từ khi vào công ty năm 2021, chị thiết lập thói quen không xử lý email hay tin nhắn công việc sau 17h, bởi quy trình sản xuất đã kết thúc trước đó nửa tiếng. Chị cũng không mang laptop về nhà, ưu tiên dành thời gian cho yoga và học ngoại ngữ như tiếng Anh, tiếng Nhật và tiếng Đức.
Ngược lại, chị Ngọc Lâm, phụ trách truyền thông tại một doanh nghiệp bất động sản nghỉ dưỡng ở Phú Thọ, lại gặp khó khăn trong việc ngắt kết nối. Công việc của chị thường xuyên yêu cầu phản hồi khách hàng ngoài giờ, đặc biệt trong mùa cao điểm du lịch. Chị từng phải trả lời điện thoại và xử lý sự cố ngay cả khi đang nghỉ phép, khiến thời gian nghỉ ngơi không trọn vẹn.
Khảo sát trực tuyến của VnExpress với hơn 9.400 độc giả cho thấy, 23% người lao động chịu áp lực phải kết nối với công việc 24/7, kể cả ngày nghỉ, trong khi 20% chịu áp lực từ KPI và deadline liên tục. Điều này phản ánh thực trạng phổ biến của nhiều lao động văn phòng hiện nay.
Phân tích & Ý nghĩa
Quyền được ngắt kết nối không chỉ là nhu cầu cá nhân mà còn là vấn đề sức khỏe tâm thần và hiệu quả công việc. Việc duy trì trạng thái trực tuyến liên tục dễ dẫn đến kiệt sức, stress và giảm năng suất làm việc. Ở các nước EU, luật hóa quyền này nhằm bảo vệ người lao động khỏi việc bị ép làm thêm ngoài giờ mà không được hưởng quyền lợi tương xứng.
Đối với cộng đồng người Việt tại Cộng hòa Séc và các nước châu Âu, nơi mà nhiều người làm việc trong ngành dịch vụ, kinh doanh nhỏ hoặc văn phòng, việc thiết lập ranh giới giữa công việc và cuộc sống cá nhân cũng rất quan trọng. Quyền được ngắt kết nối giúp họ bảo vệ sức khỏe, duy trì sự cân bằng và tránh áp lực kéo dài từ công việc.
Kết luận
Chủ động ngắt kết nối sau giờ làm việc là lựa chọn cá nhân dựa trên mục tiêu và hoàn cảnh riêng. Dù không phải ngành nghề nào cũng dễ thực hiện, việc thiết lập ranh giới rõ ràng giữa công việc và cuộc sống cá nhân là cần thiết để bảo vệ sức khỏe và nâng cao hiệu quả làm việc. Trong bối cảnh quyền này chưa được luật hóa tại Việt Nam, người lao động cần chủ động trao đổi với quản lý và bảo vệ quyền lợi của mình.
Hình ảnh từ bài viết
Người dân Hà Nội tranh thủ kỳ nghỉ lễ 30/4-1/5 đưa con đi vui chơi ở công viên trong thành phố. Ảnh: Thế Bằng
Quyền ngắt kết nối sau giờ làm việc và những góc nhìn từ Việt Nam đến Séc