Sau giờ làm, người lao động có quyền từ chối điện thoại công việc?

Sau giờ làm, người lao động có quyền từ chối điện thoại công việc?

Nhiều người trong chúng ta từng trải qua cảm giác bị làm phiền bởi những cuộc gọi hay tin nhắn công việc ngay cả khi đã hết giờ làm hoặc vào cuối tuần. Liệu pháp luật Việt Nam có bảo vệ người lao động khỏi áp lực này bằng quyền được ngắt kết nối sau giờ làm việc không? Đây là câu hỏi được nhiều người quan tâm trong bối cảnh công việc ngày càng đòi hỏi sự linh hoạt và kết nối liên tục.

Bối cảnh

Trong nhiều quốc gia phát triển, khái niệm "quyền được ngắt kết nối" (right to disconnect) đã được luật hóa nhằm bảo vệ người lao động khỏi việc bị làm phiền bởi các yêu cầu công việc ngoài giờ hành chính. Quyền này cho phép người lao động không phải trả lời điện thoại, email hay tin nhắn công việc sau giờ làm, giúp cân bằng giữa công việc và cuộc sống cá nhân.

Tuy nhiên, tại Việt Nam, Bộ luật Lao động năm 2019 chưa có quy định cụ thể nào về quyền này. Điều này dẫn đến tình trạng nhiều người lao động vẫn phải nhận các cuộc gọi hay tin nhắn từ sếp hoặc đồng nghiệp ngay cả khi đã hết giờ làm việc, gây áp lực và ảnh hưởng tới đời sống cá nhân.

Diễn biến chính

Luật sư Phạm Thanh Hữu, thuộc Đoàn luật sư TP HCM, cho biết hiện nay pháp luật lao động Việt Nam không quy định rõ ràng về quyền được ngắt kết nối sau giờ làm việc. Cụ thể:

• Không có điều luật nào bắt buộc người lao động phải trả lời điện thoại, email, tin nhắn công việc ngoài giờ làm việc bình thường.
• Ngược lại, cũng không có quy định nào xác định việc không trả lời các yêu cầu công việc ngoài giờ là hành vi vi phạm pháp luật.

Theo Điều 105 Bộ luật Lao động 2019, người lao động không có nghĩa vụ pháp lý phải tiếp tục làm việc hoặc xử lý công việc sau giờ làm việc bình thường, trừ hai trường hợp:

• Hai bên có thỏa thuận khác trong hợp đồng lao động, nội quy lao động hoặc quy chế công ty.
• Người lao động thuộc diện làm thêm giờ theo quy định pháp luật.

Đáng chú ý, với những công việc đặc thù thường xuyên phát sinh tình huống cần xử lý ngoài giờ, luật sư khuyên các bên nên có thỏa thuận rõ ràng về trách nhiệm và chế độ phụ cấp tương ứng, nhằm đảm bảo quyền lợi hài hòa giữa người lao động và người sử dụng lao động.

Phân tích & Ý nghĩa

Việc thiếu quy định rõ ràng về quyền được ngắt kết nối sau giờ làm khiến người lao động dễ rơi vào tình trạng bị làm phiền liên tục, ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần và cuộc sống gia đình. Trong khi đó, người sử dụng lao động cũng cần đảm bảo hiệu quả công việc và kịp thời xử lý các tình huống phát sinh.

Do đó, việc xây dựng các thỏa thuận cụ thể trong hợp đồng lao động hoặc nội quy công ty về việc xử lý công việc ngoài giờ, kèm theo chế độ tiền lương, phụ cấp phù hợp, là giải pháp thực tế giúp cân bằng lợi ích hai bên. Điều này cũng góp phần nâng cao môi trường làm việc chuyên nghiệp và tôn trọng quyền riêng tư của người lao động.

Kết luận

Tóm lại, hiện nay pháp luật Việt Nam chưa có quy định chính thức về quyền được ngắt kết nối sau giờ làm việc. Người lao động không bắt buộc phải trả lời điện thoại hay xử lý công việc ngoài giờ, trừ khi có thỏa thuận khác hoặc thuộc diện làm thêm giờ. Việc thỏa thuận rõ ràng trong hợp đồng lao động là cần thiết để bảo vệ quyền lợi của cả hai bên.

Nguồn