Séc gia tăng mạnh mẽ chia sẻ điện năng mặt trời giữa các hộ gia đình
Chia sẻ điện năng mặt trời đang trở thành xu hướng phổ biến tại Cộng hòa Séc, khi ngày càng nhiều hộ gia đình và cộng đồng cùng nhau sử dụng nguồn điện tự sản xuất. Liệu hình thức này có thể giúp giảm chi phí điện và thúc đẩy phát triển năng lượng xanh trong cộng đồng người Việt tại Séc?
Bối cảnh
Tại Séc, việc sử dụng điện mặt trời ngày càng phổ biến nhờ các chính sách khuyến khích phát triển năng lượng tái tạo. Để hỗ trợ người dân và doanh nghiệp trong việc chia sẻ điện năng, từ tháng 8 năm 2024, một Trung tâm Dữ liệu Điện lực (Elektroenergetické datové centrum) đã được thành lập. Đây là nơi đăng ký chính thức cho các nhóm chia sẻ điện, giúp quản lý và theo dõi lượng điện được sản xuất và tiêu thụ trong cộng đồng.
Chia sẻ điện mặt trời là hình thức các hộ gia đình hoặc nhóm người cùng sử dụng chung nguồn điện do một hoặc nhiều thành viên trong nhóm tự sản xuất, ví dụ như từ các tấm pin năng lượng mặt trời lắp trên mái nhà hoặc chỗ nghỉ dưỡng. Việc này giúp tận dụng tối đa nguồn điện tự tạo, giảm phụ thuộc vào lưới điện quốc gia và tiết kiệm chi phí.
Diễn biến chính
Tính đến cuối tháng 6 năm 2026, theo số liệu từ Trung tâm Dữ liệu Điện lực, tại Séc đã có hơn 28 nghìn nhóm chia sẻ điện đăng ký hoạt động. Trong đó, gần 27 nghìn nhóm nhỏ gồm tối đa 11 thành viên, với điều kiện phải có ít nhất một nhà sản xuất điện trong nhóm. Để tham gia, các nhóm chỉ cần đăng ký tại trung tâm và sử dụng đồng hồ điện thông minh (chytrý elektroměr) do nhà phân phối điện miễn phí lắp đặt.
Trong nhóm, các thành viên tự thỏa thuận mức giá điện mà người tiêu dùng trả cho nhà sản xuất, có thể là miễn phí hoặc theo giá thỏa thuận. Tuy nhiên, người tiêu dùng vẫn phải trả phí phân phối điện, thường khoảng 2,75 Kč cho mỗi kilowatt-giờ theo mức giá phổ biến nhất.
Đáng chú ý, hơn 1100 tòa nhà chung cư cũng tham gia chia sẻ điện, nơi người dân được miễn phí hoàn toàn phí phân phối. Ngoài ra, có hơn 200 cộng đồng năng lượng với số lượng thành viên lên đến hàng nghìn, hoạt động trong phạm vi tối đa ba khu vực hành chính lân cận hoặc tại Praha.
Kể từ khi trung tâm dữ liệu bắt đầu hoạt động, đã có tổng cộng 137 gigawatt-giờ điện được chuyển giao trong các nhóm chia sẻ, tương đương với lượng điện tiêu thụ hàng năm của một thành phố như České Budějovice. Riêng tháng 6 năm 2026, lượng điện chia sẻ đạt hơn 21 gigawatt-giờ, gấp 2,5 lần so với cùng kỳ năm trước, tương đương nhu cầu điện của khoảng 84 nghìn hộ gia đình – gần bằng quy mô thành phố Plzeň (thành phố lớn thứ tư của Séc, cách Praha 90km về phía Tây).
Điều thú vị là lượng điện chia sẻ tăng nhanh hơn số lượng người tham gia, cho thấy hiệu quả sử dụng điện mặt trời ngày càng được nâng cao. Điện chỉ được chia sẻ trong khoảng thời gian 15 phút kể từ khi sản xuất, không thể lưu trữ để dùng vào thời điểm khác trong ngày.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc chia sẻ điện mặt trời giúp người dùng tận dụng nguồn điện tự sản xuất hiệu quả hơn, giảm chi phí mua điện từ lưới quốc gia. Theo ông Petr Kusý, Giám đốc điều hành Trung tâm Dữ liệu Điện lực, đa số người tham gia là khách hàng năng động, ví dụ như những người có pin mặt trời tại nhà nghỉ hoặc chỗ ở thứ hai và sử dụng điện đó tại nhà chính trong thành phố.
Ông Radim Černý, Giám đốc công ty phân phối điện ČEZ Distribuce, cho biết lợi ích của chia sẻ điện phụ thuộc vào thời điểm phù hợp giữa sản xuất và tiêu thụ. Nếu người tiêu dùng được ghép nối đúng lúc điện mặt trời sản xuất, họ có thể tiết kiệm tới 20% điện năng mua từ lưới. Đây là con số đáng kể với các hộ gia đình và doanh nghiệp nhỏ, trong đó có nhiều người Việt đang kinh doanh nhà hàng, tiệm nail hay siêu thị tại Séc.
Đối với những người muốn tham gia nhưng chưa có nhóm, các công ty như E.ON đã phát triển nền tảng trực tuyến kết nối nhà sản xuất và người tiêu dùng điện. Dịch vụ E.ON Propojeno, ra mắt từ tháng 2 năm 2026, hiện có khoảng 500 nhà sản xuất và 1000 người tiêu dùng tham gia, không yêu cầu phải là khách hàng của E.ON.
Giá điện chia sẻ trên nền tảng này trung bình khoảng 1600 Kč cho mỗi megawatt-giờ, thấp hơn nhiều so với giá điện bán lẻ của các nhà cung cấp lớn, thường vào khoảng 3000 Kč. Quá trình từ đăng ký đến bắt đầu chia sẻ điện mất trung bình chưa đến hai tháng. Người tiêu dùng có thể bù đắp khoảng một phần năm nhu cầu điện, trong khi nhà sản xuất tận dụng được khoảng một phần tư lượng điện dư thừa.
Kết luận
Chia sẻ điện mặt trời tại Séc đang phát triển nhanh và hiệu quả, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân và cộng đồng. Đây là một bước tiến quan trọng trong việc thúc đẩy sử dụng năng lượng tái tạo, giảm chi phí điện và góp phần bảo vệ môi trường. Với sự hỗ trợ của các nền tảng kết nối và chính sách thuận lợi, hình thức này hứa hẹn sẽ ngày càng phổ biến, tạo cơ hội cho cả cộng đồng người Việt tại Séc tận dụng nguồn năng lượng sạch và tiết kiệm chi phí sinh hoạt.
Séc gia tăng mạnh mẽ chia sẻ điện năng mặt trời giữa các hộ gia đình