Séc xem xét khôi phục chính sách không trả lương 3 ngày đầu ốm đau
Chính sách karenční doba, tức không trả lương trong ba ngày đầu của thời gian nghỉ ốm, từng bị bãi bỏ vào tháng 7 năm 2019, đang được đề xuất tái áp dụng tại Cộng hòa Séc. Tại sao chính sách này lại bị xóa bỏ trước đó và vì sao giờ đây lại có ý kiến muốn khôi phục? Điều này ảnh hưởng thế nào đến người lao động và doanh nghiệp tại Séc?
Bối cảnh
Karenční doba là khoảng thời gian đầu tiên khi người lao động bị ốm không được nhận tiền lương hoặc trợ cấp từ bảo hiểm xã hội. Tại Séc, chính sách này từng được áp dụng nhưng đã bị bãi bỏ vào tháng 7 năm 2019 bởi chính phủ liên minh giữa ANO (đảng dân túy của cựu Thủ tướng Andrej Babiš) và ČSSD (Đảng Dân chủ Xã hội) với sự hỗ trợ của đảng cộng sản KSČM. Lý do bãi bỏ là nhằm hỗ trợ người lao động không phải chịu thiệt thòi khi ốm đau, tránh việc họ phải đi làm trong tình trạng bệnh hoặc phải dùng đến ngày nghỉ phép để chữa bệnh.
Việc bãi bỏ karenční doba được Đảng Dân chủ Xã hội đề xuất và trở thành một phần trong thỏa thuận liên minh với ANO. Các nghị sĩ của ANO, Piráti (đảng Cướp biển), ČSSD, KSČM và đa số thành viên đảng dân chủ nhân dân KDU-ČSL đã bỏ phiếu ủng hộ. Kể từ đó, người lao động được nhận tiền lương từ ngày đầu tiên nghỉ ốm, với mức bồi thường là ba phần năm mức lương trung bình hàng ngày trong 14 ngày đầu tiên, sau đó mới chuyển sang nhận trợ cấp từ bảo hiểm xã hội.
Diễn biến chính
Gần đây, ông Juchelka, một nhân vật có tiếng trong lĩnh vực kinh tế, đã bày tỏ sự ủng hộ việc tái áp dụng karenční doba. Ông cho biết đã đọc thông tin về đề xuất của Bộ trưởng Bộ Thể thao Boris Šťastný, đại diện đảng Motoristé (đảng của những người lái xe), muốn đưa vấn đề này ra Quốc hội dưới dạng dự luật do các nghị sĩ đề xuất. Ông Juchelka nhấn mạnh rằng ý tưởng này không phải là điều tồi tệ và đáng để xem xét kỹ.
Bộ Tài chính Séc ước tính rằng trong năm nay, các doanh nghiệp sẽ phải chi khoảng 8,5 đến 9 tỷ Kč để trả lương cho những ngày nghỉ ốm đầu tiên của nhân viên. Đây là khoản chi phí lớn mà nhiều nhà tuyển dụng cảm thấy gánh nặng, và họ đã nhiều lần đề nghị chính phủ xem xét lại chính sách này. Bộ trưởng cũng lưu ý rằng việc áp dụng karenční doba sẽ không ảnh hưởng đến ngân sách nhà nước vì khoản chi trả này chủ yếu do doanh nghiệp chịu.
Đáng chú ý, số lượng trường hợp nghỉ ốm đã tăng 88% trong giai đoạn từ năm 2019 đến 2022. Hiệp hội các doanh nghiệp nhỏ và vừa (Asociace malých a středních podniků a živnostníků) đã công bố phân tích vào mùa hè năm 2023, trong đó cho rằng một phần nguyên nhân là do hậu quả của việc bãi bỏ karenční doba, bên cạnh các vấn đề sức khỏe liên quan đến đại dịch COVID-19. Chủ tịch hội đồng quản trị Josef Jaroš nhận định rằng việc không có karenční doba khiến người lao động có xu hướng nghỉ ốm nhiều hơn.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc bãi bỏ karenční doba từng được Bộ Lao động và Xã hội Séc giải thích là nhằm tránh việc trừng phạt người lao động khi họ bị ốm, giúp họ không phải đi làm khi chưa hồi phục hoặc không phải dùng ngày nghỉ phép để chữa bệnh. Tuy nhiên, thực tế cho thấy chi phí cho doanh nghiệp tăng lên đáng kể do phải trả lương ngay từ ngày đầu nghỉ ốm, đồng thời số ngày nghỉ ốm cũng tăng mạnh, gây áp lực lên hoạt động sản xuất kinh doanh.
Khôi phục karenční doba sẽ giúp giảm gánh nặng tài chính cho doanh nghiệp trong những ngày đầu nhân viên nghỉ ốm, đồng thời có thể hạn chế tình trạng nghỉ ốm không cần thiết. Tuy nhiên, điều này cũng có thể khiến người lao động phải chịu thiệt thòi nếu họ không được trả lương trong những ngày đầu ốm đau, ảnh hưởng đến thu nhập và khả năng chữa bệnh. Với cộng đồng người Việt tại Séc, đặc biệt là những người lao động trong các ngành dịch vụ, xây dựng hay kinh doanh nhỏ, chính sách này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập trong những ngày nghỉ ốm và cách họ quản lý sức khỏe cũng như công việc.
Kết luận
Chính sách karenční doba đang được đưa trở lại bàn thảo tại Séc, với sự ủng hộ từ Bộ Tài chính và các doanh nghiệp do chi phí tăng cao và số ngày nghỉ ốm tăng mạnh sau khi chính sách bị bãi bỏ năm 2019. Việc khôi phục sẽ là một thay đổi quan trọng ảnh hưởng đến cả người lao động và nhà tuyển dụng, trong đó có cộng đồng người Việt đang sinh sống và làm việc tại Séc. Câu chuyện này vẫn đang được theo dõi sát sao khi dự luật được trình Quốc hội xem xét.
Séc xem xét khôi phục chính sách không trả lương 3 ngày đầu ốm đau