Serbia cấp hộ chiếu EU nhanh chóng cho người Nga, cả những người bị trừng phạt
Serbia đang trở thành điểm đến hấp dẫn cho nhiều công dân Nga muốn có quốc tịch châu Âu. Đáng chú ý, nước này không chỉ cấp hộ chiếu cho người Nga bình thường mà còn cho cả những cá nhân đang bị áp đặt các lệnh trừng phạt quốc tế. Vậy điều này có ý nghĩa gì trong bối cảnh chính trị và an ninh hiện nay?
Bối cảnh
Serbia, quốc gia thuộc khu vực Tây Balkan, đang trong quá trình hướng tới gia nhập Liên minh châu Âu (EU). Tuy nhiên, quá trình này đang gặp nhiều khó khăn và trì hoãn. Trong bối cảnh đó, Serbia đã tăng mạnh việc cấp quốc tịch cho người nước ngoài, đặc biệt là công dân Nga, với thủ tục nhanh chóng dựa trên các lý do như "lợi ích quốc gia" hoặc "đóng góp đặc biệt".
Việc sở hữu quốc tịch Serbia đồng nghĩa với việc được cấp hộ chiếu Serbia, cho phép người sở hữu đi lại tự do trong khu vực Schengen – khu vực gồm 27 nước EU cùng Thụy Sĩ và Na Uy, nơi cho phép di chuyển không cần visa giữa các quốc gia thành viên. Đây là một lợi thế lớn trong bối cảnh nhiều người Nga đang tìm cách tránh các lệnh trừng phạt quốc tế và hạn chế đi lại.
Diễn biến chính
Theo các nguồn tin như Rádio Svobodná Evropa/Rádio Svoboda (RFE/RL) và Balkan Insight (BI), trong năm nay, Serbia đã cấp quốc tịch cho số lượng người Nga gấp bốn lần so với tổng số quốc tịch cấp cho tất cả người nước ngoài khác cộng lại. Đáng chú ý, nhiều trường hợp được cấp quốc tịch theo quy trình rút gọn, không yêu cầu người nhận phải từ bỏ quốc tịch gốc hay cư trú lâu dài tại Serbia.
Cụ thể, từ năm 2010 đến 2015, số người Nga được cấp quốc tịch theo cách này chỉ dao động từ 5 đến 13 trường hợp mỗi năm. Tuy nhiên, kể từ năm 2018, con số này tăng mạnh, đạt 44 trường hợp và tiếp tục tăng lên 53 vào năm 2021. Đặc biệt, năm 2022, khi Nga mở chiến dịch quân sự toàn diện tại Ukraine, Serbia đã cấp quốc tịch cho 64 người theo hình thức này – mức cao kỷ lục.
Trong năm 2023, chỉ trong 5 tháng đầu năm, đã có 44 công dân Nga được cấp quốc tịch Serbia theo lý do "lợi ích quốc gia". Tính từ đầu năm 2022, con số này vượt quá 300 người. Ngoài ra, có thể còn nhiều người Nga khác được cấp quốc tịch theo thủ tục thông thường, tuy nhiên Bộ Nội vụ Serbia chưa cung cấp số liệu chi tiết.
Phân tích & Ý nghĩa
Điều đáng chú ý là trong số những người Nga được cấp quốc tịch Serbia theo thủ tục rút gọn có cả những cá nhân đang chịu các lệnh trừng phạt quốc tế. Ví dụ, Valerij Kazikajev, người bị Mỹ trừng phạt do liên quan tới tỷ phú Nga Ališer Usmanov, cũng đã nhận được hộ chiếu Serbia. Kazikajev giữ các vị trí quan trọng trong các công ty khai thác và luyện kim liên kết với Usmanov.
Bên cạnh đó, Sergej Kondratěnka, bị Ukraine áp đặt lệnh trừng phạt vì công ty Royal Pay Europe của ông bị cáo buộc biển thủ hàng chục triệu euro, cũng là một trong những người được cấp quốc tịch. Ngoài ra, Jakub Zakrijev, cháu của lãnh đạo Chechnya Ramzan Kadyrov, người cũng nằm trong danh sách trừng phạt của Mỹ và Anh, cũng đã nhận hộ chiếu Serbia.
Ủy ban châu Âu đã bày tỏ lo ngại về nguy cơ an ninh tiềm tàng khi Serbia cấp hộ chiếu cho những người bị trừng phạt, bởi điều này có thể tạo kẽ hở cho việc né tránh các biện pháp hạn chế đi lại trong EU. Đây là vấn đề nhạy cảm trong bối cảnh căng thẳng chính trị và an ninh tại châu Âu hiện nay.
Kết luận
Việc Serbia cấp nhanh quốc tịch và hộ chiếu cho công dân Nga, bao gồm cả những người đang chịu các lệnh trừng phạt quốc tế, đang tạo ra những thách thức mới về an ninh và chính trị trong khu vực châu Âu. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến tiến trình gia nhập EU của Serbia mà còn đặt ra câu hỏi về hiệu quả của các biện pháp trừng phạt quốc tế trong bối cảnh toàn cầu hóa và di chuyển tự do ngày càng tăng.
Serbia cấp hộ chiếu EU nhanh chóng cho người Nga, cả những người bị trừng phạt