Siết chặt bảo hộ sáng chế thuốc để người bệnh không phải mua thuốc đắt
Chính sách bảo hộ sáng chế thuốc đang được đề xuất sửa đổi nhằm cân bằng giữa khuyến khích nghiên cứu và bảo đảm người bệnh có thể tiếp cận thuốc với giá hợp lý. Liệu việc siết chặt quy định bảo hộ có giúp giảm chi phí điều trị và thúc đẩy cạnh tranh trong ngành dược?
Bối cảnh
Luật Sở hữu trí tuệ hiện hành quy định thời hạn bảo hộ sáng chế tối đa là 20 năm, nhằm khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư nghiên cứu phát triển thuốc mới. Tuy nhiên, thực tế cho thấy một số doanh nghiệp lợi dụng kẽ hở bằng cách thay đổi dạng muối, dạng bào chế hoặc liều dùng của thuốc đã biết để đăng ký sáng chế mới, kéo dài thời gian độc quyền sản phẩm.
Điều này dẫn đến hạn chế sự tham gia của các nhà sản xuất thuốc generic – loại thuốc có cùng hoạt chất với thuốc gốc nhưng giá thành thấp hơn, từ đó người bệnh phải chịu chi phí điều trị cao hơn. Vì vậy, việc sửa đổi luật nhằm siết chặt điều kiện bảo hộ sáng chế thuốc là cần thiết để đảm bảo quyền lợi người bệnh và thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh trong ngành dược.
Diễn biến chính
Trong phiên thảo luận ngày 3 tháng 11, đại biểu Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, đề nghị luật cần quy định rõ hơn tiêu chí đánh giá trình độ sáng tạo của sáng chế dược phẩm. Cụ thể, những thay đổi về dạng tồn tại hoặc công dụng của chất đã biết không nên được coi là có trình độ sáng tạo nếu không làm tăng đáng kể hiệu quả điều trị.
Ông cũng nhấn mạnh quyền của doanh nghiệp sản xuất thuốc generic được phép nghiên cứu, thử nghiệm và chuẩn bị hồ sơ đăng ký lưu hành trong thời gian sáng chế thuốc gốc còn hiệu lực mà không bị coi là xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Nếu không có cơ chế này, doanh nghiệp phải chờ sáng chế hết hạn mới bắt đầu hoàn tất thủ tục, kéo dài thêm 2-3 năm mới đưa thuốc generic ra thị trường.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc siết chặt điều kiện bảo hộ sáng chế thuốc nhằm tránh tình trạng độc quyền kéo dài không chỉ giúp giảm chi phí điều trị cho người bệnh mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà sản xuất thuốc generic tham gia thị trường. Điều này góp phần thúc đẩy cạnh tranh, giảm giá thuốc và nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ y tế cho cộng đồng.
Đồng thời, việc làm rõ quyền sở hữu trí tuệ trong bối cảnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong y tế cũng rất quan trọng. Đại biểu Nguyễn Lân Hiếu đề xuất giữ nguyên nguyên tắc tác giả phải là con người, đồng thời xác định rõ quyền đối với dữ liệu dùng để huấn luyện AI, nhằm bảo vệ quyền lợi của các cơ sở y tế và cá nhân tham gia sáng tạo.
Kết luận
Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ tập trung hoàn thiện cơ chế bảo hộ sáng chế thuốc và quyền sở hữu trí tuệ trong thời đại số, nhằm cân bằng giữa khuyến khích sáng tạo và bảo đảm quyền lợi người bệnh. Quốc hội dự kiến biểu quyết thông qua dự luật vào ngày 21 tháng 11, mở ra cơ hội cải thiện khả năng tiếp cận thuốc giá hợp lý và thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong ngành y tế.
Hình ảnh từ bài viết
Bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội. Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội
Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân tại Quốc hội. Ảnh: Hoàng Phong
Siết chặt bảo hộ sáng chế thuốc để người bệnh không phải mua thuốc đắt