Số người sống trên 100 tuổi ở Séc tăng mạnh, nguyên nhân liên quan Chiến tranh thế giới thứ nhất
Tại sao số người sống trên 100 tuổi ở Cộng hòa Séc lại tăng nhanh trong những năm gần đây? Liệu đây chỉ là dấu hiệu của sự tiến bộ y tế, hay còn có những nguyên nhân lịch sử sâu xa? Bài viết sẽ cùng bạn đọc khám phá xu hướng này và những hệ quả xã hội đi kèm.
Bối cảnh
Số người cao tuổi đang tăng lên là một xu hướng toàn cầu, nhưng tại Séc, sự gia tăng số người sống trên 100 tuổi diễn ra rõ nét trong vài năm gần đây. Theo dữ liệu từ Česká správa sociálního zabezpečení (Cơ quan Bảo hiểm xã hội Séc), năm 2018 chỉ có 438 người từ 100 tuổi trở lên, nhưng đến cuối nửa đầu năm 2026, con số này đã tăng lên 1186. Đây là mức tăng gần gấp ba trong vòng chưa đầy một thập kỷ.
Người cao tuổi nhất hiện nay là một phụ nữ sinh năm 1917, đang sống tại Jihočeský kraj (vùng Nam Bohemia), hiện đã 108 tuổi. Người đàn ông cao tuổi nhất chỉ kém bà hai tuổi, sống tại Středočeský kraj (vùng Trung Bohemia). Đáng chú ý, phần lớn những người trên 100 tuổi tập trung ở Praha, thủ đô của Séc, tiếp theo là vùng Jihomoravský kraj (Nam Moravia).
Diễn biến chính
Không chỉ nhóm người trên 100 tuổi tăng, mà cả nhóm người trên 90 tuổi cũng có sự gia tăng rõ rệt. Theo Český statistický úřad (Cục Thống kê Séc), năm 2017 có dưới 59.000 người trên 90 tuổi, nhưng đến năm 2025, con số này đã vượt qua 70.300.
Eva Topinková, trưởng khoa Geriatrie và Nội khoa tại Đại học Y Karlova và Bệnh viện Đại học Tổng hợp Praha, cho biết nguyên nhân chính là sự giảm tỷ lệ tử vong chung, dẫn đến tuổi thọ trung bình được kéo dài. Bà nhấn mạnh sự cải thiện trong khả năng tiếp cận dịch vụ y tế, các phương pháp điều trị và thuốc mới đã góp phần quan trọng vào xu hướng này. Ngoài ra, yếu tố di truyền cũng đóng vai trò quan trọng đối với những người sống trên 100 tuổi.
Tomáš Fiala, nhà nhân khẩu học tại Trường Kinh tế Cao cấp Praha, chỉ ra một nguyên nhân lịch sử đặc biệt: biến động về tỷ lệ sinh do Chiến tranh thế giới thứ nhất. Trong thời gian chiến tranh, tỷ lệ sinh giảm mạnh, dẫn đến số lượng người sinh ra trong giai đoạn này ít hơn. Điều này ảnh hưởng đến số người sống trên 100 tuổi hiện nay, khi những người sinh năm 1917-1918 bắt đầu bước vào độ tuổi này. Sau khi chiến tranh kết thúc năm 1918, tỷ lệ sinh tăng đột biến, tạo ra một thế hệ lớn hơn, góp phần làm tăng số người trên 100 tuổi hiện nay.
Phân tích & Ý nghĩa
Sự gia tăng số người cao tuổi, đặc biệt là nhóm trên 100 tuổi, phản ánh tiến bộ y tế và điều kiện sống được cải thiện tại Séc. Tuy nhiên, nó cũng đặt ra nhiều thách thức cho hệ thống chăm sóc sức khỏe và xã hội. Mặc dù phần lớn người cao tuổi được chăm sóc tốt bởi các chuyên gia như bác sĩ tim mạch, thần kinh hay tiểu đường, nhưng lại thiếu hụt nghiêm trọng các bác sĩ chuyên khoa geriatrie – chuyên gia về chăm sóc người già với các bệnh thường gặp như suy tim, sa sút trí tuệ, tiểu đường, té ngã tái phát hay rối loạn dinh dưỡng.
Hiện nay, số lượng giường bệnh cho chăm sóc dài hạn, phục hồi chức năng và chăm sóc tại nhà còn rất hạn chế, không đủ đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của người cao tuổi không còn tự chủ. Quá trình chuyển đổi từ giường bệnh cấp cứu sang giường chăm sóc dài hạn cũng như việc xây dựng các cơ sở mới sẽ không kịp đáp ứng nhu cầu trong tương lai gần.
Theo một nghiên cứu của công ty tư vấn Deloitte, đến năm 2050, số người trên 65 tuổi tại Séc sẽ tăng hơn một phần ba, chiếm gần 30% dân số. Số người mắc chứng mất trí nhớ cũng sẽ tăng, kéo theo chi phí chăm sóc dài hạn hàng năm dự kiến tăng từ 80 tỷ CZK hiện nay lên 137 tỷ CZK trong vòng 10 năm tới. Đây là thách thức lớn về tài chính và nhân lực cho hệ thống y tế và xã hội.
Jiří Horecký, Chủ tịch Hiệp hội các nhà cung cấp dịch vụ xã hội, nhấn mạnh cần phải chuẩn bị từ bây giờ về cơ sở vật chất và nhân lực để đáp ứng nhu cầu chăm sóc người cao tuổi trong tương lai.
Kết luận
Số người sống trên 100 tuổi tại Séc tăng nhanh không chỉ là dấu hiệu của sự tiến bộ y tế mà còn phản ánh những biến động dân số lịch sử như Chiến tranh thế giới thứ nhất. Tuy nhiên, sự gia tăng này cũng đặt ra nhiều thách thức về chăm sóc sức khỏe và xã hội, đặc biệt là thiếu hụt bác sĩ geriatrie và giường bệnh chăm sóc dài hạn. Việc chuẩn bị từ sớm sẽ giúp Séc ứng phó hiệu quả với xu hướng già hóa dân số đang ngày càng rõ nét.
Số người sống trên 100 tuổi ở Séc tăng mạnh, nguyên nhân liên quan Chiến tranh thế giới thứ nhất