Sóng IPO 40 tỉ USD: Dòng tiền ở đâu để hấp thụ?
Làn sóng IPO (phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng) trị giá lên tới 40 tỉ USD đang quay trở lại sau thời gian gián đoạn do bất ổn địa chính trị trong quý 2 năm 2026. Tuy nhiên, thị trường lần này không còn sôi động như trước mà đối mặt với tình trạng dòng tiền phân hóa, thanh khoản giảm và nhà đầu tư trở nên thận trọng hơn. Vậy những yếu tố nào đang ảnh hưởng đến sự trở lại của làn sóng IPO này?
Bối cảnh
Làn sóng IPO thứ ba đang diễn ra trong giai đoạn 2026-2028 được dự báo có quy mô khoảng 40 tỉ USD, trong đó nhóm tiêu dùng như Thaco Auto, Bách Hóa Xanh, Golden Gate hay Highlands Coffee chiếm khoảng 12,8 tỉ USD. Đây là một con số lớn, khiến giới đầu tư nhìn lại các chu kỳ IPO trước đây tại Việt Nam. Theo ông Bùi Văn Huy, Giám đốc Khối Nghiên cứu đầu tư CTCP FIDT, mỗi làn sóng IPO lớn thường trùng với đỉnh của chỉ số VN-Index và sau đó thị trường sẽ trải qua nhịp điều chỉnh đáng kể.
Chu kỳ IPO lớn từng xuất hiện vào năm 2007, lặp lại năm 2018 và hiện nay là làn sóng thứ ba bắt đầu từ năm 2025. Đáng chú ý, sau chu kỳ đầu tiên, VN-Index đã giảm khoảng 80%, rơi xuống vùng 235 điểm vào đầu năm 2009. Giai đoạn 2018 cũng chứng kiến thị trường điều chỉnh mạnh sau các thương vụ IPO quy mô lớn.
Diễn biến chính
Khác với hai chu kỳ IPO trước, bối cảnh hiện tại có sự thay đổi lớn về dòng vốn. Hai làn sóng trước diễn ra trong thời kỳ tiền rẻ, thanh khoản dồi dào và lãi suất thấp. Trong khi đó, nền kinh tế hiện nay đang đối mặt với tình trạng thiếu vốn mang tính cấu trúc, đồng thời lãi suất khó có thể giảm sâu hơn nữa.
Ông Huy chỉ ra bài toán “con gà - quả trứng” mà Việt Nam đang gặp phải: để GDP tăng trưởng 10%, cần có đầu tư công quy mô lớn; để có vốn cho đầu tư công, thị trường vốn phải phát triển; nhưng để thị trường vốn phát triển lại cần lãi suất thấp và niềm tin của nhà đầu tư. Nếu vòng tròn này không được khép kín, đầu tư công có thể bị hạn chế, tăng trưởng suy yếu và thị trường chứng khoán sẽ bước vào vòng xoáy điều chỉnh kéo dài.
Đến tháng 5 năm 2026, VN-Index nhiều lần vượt mốc 1.900 điểm và thử thách các vùng đỉnh mới. Tuy nhiên, nghịch lý là không ít nhà đầu tư cá nhân vẫn không kiếm được lợi nhuận do dòng tiền tập trung quá lớn vào một số cổ phiếu chủ chốt. Ví dụ, trong tháng 4 năm 2026, hai cổ phiếu VIC và VHM đã đóng góp tới 167/179 điểm tăng của VN-Index, chiếm khoảng 93% mức tăng toàn thị trường. Nếu loại bỏ nhóm Vingroup, chỉ số gần như đi ngang.
Phần lớn nhà đầu tư cá nhân lại nắm giữ các nhóm cổ phiếu ngân hàng, chứng khoán, thép, dầu khí hay bất động sản vốn hóa trung bình, những nhóm này gần như đi ngang hoặc điều chỉnh. Kết quả là xuất hiện trạng thái “xanh vỏ - đỏ lòng”: chỉ số tăng nhưng tài khoản nhà đầu tư lại giảm giá trị.
Phân tích & Ý nghĩa
Với dự báo quy mô IPO khoảng 40 tỉ USD trong giai đoạn 2026-2028, câu hỏi lớn được đặt ra là ai sẽ là người mua những cổ phiếu này khi thị trường đang có xu hướng thận trọng hơn. Ông Nguyễn Văn Trúc, Trưởng Bộ phận Phân tích Chứng khoán Quốc gia NSI, nhận định thị trường hiện “khát hàng mới chất lượng nhưng cực kỳ kén ăn”. Giai đoạn tiền rẻ đã qua, dòng tiền hiện mang tính phòng thủ rõ rệt hơn.
Để một doanh nghiệp IPO thành công trong bối cảnh này, theo ông Trúc, cần đáp ứng ba điều kiện quan trọng: câu chuyện tăng trưởng rõ ràng, dòng tiền tự do tốt và định giá hấp dẫn. Ngoài ra, cơ hội cũng mở ra nếu doanh nghiệp tận dụng được xu hướng cải cách thủ tục hành chính và giảm điều kiện kinh doanh, giúp tháo gỡ các “cục máu đông” trong nền kinh tế.
Ví dụ, một dự án bất động sản hay hạ tầng được cấp phép sớm hơn vài tháng có thể giúp doanh nghiệp tiết kiệm hàng chục tỉ đồng chi phí lãi vay và tăng tốc vòng quay vốn, từ đó tăng sức hấp dẫn với nhà đầu tư.
Kết luận
Làn sóng IPO trị giá 40 tỉ USD đang trở lại trong bối cảnh kinh tế có nhiều thách thức về vốn và lãi suất. Dòng tiền đầu tư trở nên phân hóa và nhà đầu tư ngày càng thận trọng, đặt ra yêu cầu cao hơn về chất lượng doanh nghiệp và câu chuyện tăng trưởng. Bài toán phát triển thị trường vốn và đầu tư công vẫn là yếu tố then chốt quyết định sự thành công của làn sóng IPO này trong những năm tới.
Hình ảnh từ bài viết
Thị trường trước làn sóng IPO 40 tỉ USD - Ảnh: HỮU HẠNH
Sóng IPO 40 tỉ USD: Dòng tiền ở đâu để hấp thụ?